Στο Άμπου Ντάμπι μεταφέρεται το επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Ουκρανία ξεκίνησαν την Τρίτη 10 Νοεμβρίου νέο γύρο συνομιλιών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί από τον Φεβρουάριο του 2022.
Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική τριμερή διαπραγμάτευση από τον περασμένο Φεβρουάριο, με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να επαναφέρει την ειρηνευτική διαδικασία στο προσκήνιο, μετά την πολύμηνη διπλωματική στασιμότητα και τη μετατόπιση της αμερικανικής προσοχής στη σύγκρουση με το Ιράν.
Ωστόσο, το διακύβευμα δεν περιορίζεται πλέον στα ουκρανικά σύνορα.
Η Ουάσιγκτον εξετάζει μια ευρύτερη συμφωνία για τη μεταπολεμική ασφάλεια της Ευρώπης, ανοίγοντας συζήτηση για τις σχέσεις της Ρωσίας με το ΝΑΤΟ και για τις εγγυήσεις που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μια νέα στρατιωτική σύγκρουση.
Το αμερικανικό σχέδιο και οι δύο απεσταλμένοι του Τραμπ
Την αμερικανική αντιπροσωπεία εκπροσωπούν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι έχουν αναλάβει τις επαφές με τη Μόσχα, το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Ο Κούσνερ παρουσίασε τη διαπραγματευτική προσπάθεια ως αναζήτηση μιας συνολικής λύσης που θα εξασφαλίζει την κυριαρχία και τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της Ουκρανίας.
Η αμερικανική πρωτοβουλία περιλαμβάνει δύο παράλληλες διαστάσεις: τον τερματισμό των εχθροπραξιών και τη δημιουργία ενός πλαισίου ασφάλειας που θα αφορά συνολικά τη σχέση της Ρωσίας με την Ευρώπη.
Ο ίδιος ο Τραμπ είχε προαναγγείλει μια συμφωνία μεγαλύτερης εμβέλειας από την ουκρανική σύγκρουση.
«Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά περισσότερα από την Ουκρανία. Θα μπορούσε ακόμη και να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση προκάλεσε προβληματισμό σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες επιμένουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς τη συμμετοχή τους.
Το Ντονμπάς παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Παρά την επανεκκίνηση των συνομιλιών, οι θέσεις Μόσχας και Κιέβου εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά.
Η Ρωσία απαιτεί από την Ουκρανία να αποσύρει τις δυνάμεις της από περιοχές του Ντονμπάς που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει συνδέσει μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία με εδαφικές παραχωρήσεις, περιορισμούς στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Από την άλλη πλευρά, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απορρίπτει την παράδοση εδαφών που η Ρωσία δεν έχει καταφέρει να καταλάβει στρατιωτικά.
Το Κίεβο επιμένει ότι οι εδαφικές διαφορές μπορούν να συζητηθούν μόνο σε επίπεδο ηγετών και υπό την προϋπόθεση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας.
Η ουκρανική πλευρά ζητεί επίσης άμεση κατάπαυση του πυρός ως πρώτο βήμα προς μια ευρύτερη πολιτική συμφωνία.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι θα μπορούσε να εξεταστεί κάποιος εδαφικός συμβιβασμός. Ωστόσο, υψηλόβαθμος Ουκρανός αξιωματούχος απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο παραχωρήσεων υπό τις σημερινές συνθήκες.
Η Ευρώπη στο Άμπου Ντάμπι, αλλά όχι στο ίδιο τραπέζι με τη Ρωσία
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρουσία ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας, καθώς και αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, συμμετέχουν σε παράλληλες διαβουλεύσεις με την ουκρανική και την αμερικανική πλευρά.
Ωστόσο, η Ρωσία απορρίπτει την άμεση συμμετοχή Ευρωπαίων αξιωματούχων στις τριμερείς συνομιλίες.
Η στάση αυτή δημιουργεί ένα διπλωματικό παράδοξο: οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να συζητήσουν το μέλλον της δικής τους ασφάλειας, χωρίς να συμμετέχουν απευθείας στην κύρια διαπραγμάτευση με τη Μόσχα.
Ο επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας, Ρουστέμ Ουμέροφ, υπογράμμισε ότι το Κίεβο επιδιώκει τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών στη διαδικασία.
«Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη θα συμμετέχει στη διπλωματική διαδικασία», ανέφερε.
Η Γερμανία έχει επίσης εκφράσει επιφυλάξεις απέναντι στην ιδέα μιας συνολικής αναθεώρησης του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ κάλεσε τη Ρωσία να εγκαταλείψει τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις της, προειδοποιώντας ότι οι διαπραγματεύσεις δεν πρέπει να μετατραπούν σε διαδικασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Εγγυήσεις τύπου ΝΑΤΟ χωρίς ένταξη της Ουκρανίας;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των συνομιλιών αφορά τη μορφή των μεταπολεμικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο δημιουργίας μηχανισμού συλλογικής προστασίας της Ουκρανίας, με χαρακτηριστικά αντίστοιχα των εγγυήσεων του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει στρατιωτική υποστήριξη, μηχανισμούς αποτροπής και δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση μελλοντικής ρωσικής επίθεσης.
Ωστόσο, παραμένουν αδιευκρίνιστα τα κρίσιμα ζητήματα: ποιες χώρες θα αναλάμβαναν τις δεσμεύσεις, πώς θα ενεργοποιούνταν οι εγγυήσεις και ποια θα ήταν η αμερικανική συμμετοχή.
Η Ρωσία έχει επανειλημμένα αντιταχθεί τόσο στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ όσο και στην ανάπτυξη δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων στο ουκρανικό έδαφος.
Επομένως, η αναζήτηση ενός μηχανισμού ασφαλείας που θα είναι αποδεκτός από το Κίεβο και τη Μόσχα αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα σημεία της διαπραγμάτευσης.
Ο φόβος μιας νέας «Γιάλτας» και οι ρωσικές απαιτήσεις
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επανέρχεται η ανησυχία ότι μια αμερικανορωσική συμφωνία θα μπορούσε να επηρεάσει την ασφάλεια της Ανατολικής Ευρώπης.
Πριν από την εισβολή του 2022, η Μόσχα είχε απαιτήσει από το ΝΑΤΟ να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία του στις χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997.
Οι απαιτήσεις εκείνες απορρίφθηκαν από τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Η πιθανότητα επαναφοράς παρόμοιων προτάσεων στις σημερινές διαπραγματεύσεις δημιουργεί νέες επιφυλάξεις, ιδιαίτερα σε χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Ο Ζελένσκι έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο μιας νέας «Γιάλτας 2.0», παραπέμποντας στην ιστορική διάσκεψη του 1945 και στον φόβο ότι οι μεγάλες δυνάμεις θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν τις ευρωπαϊκές ισορροπίες χωρίς τη συναίνεση των άμεσα ενδιαφερόμενων κρατών.
Ο πόλεμος συνεχίζεται παρά τις συνομιλίες
Η διπλωματική κινητικότητα δεν έχει οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η Ρωσία συνεχίζει τα πλήγματα εναντίον ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων και αστικών περιοχών, ενώ η Ουκρανία έχει εντείνει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά ρωσικών διυλιστηρίων.
Η ουκρανική κυβέρνηση επιδιώκει συμφωνία για την προστασία ενεργειακών υποδομών, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και την επέκταση των ανταλλαγών αιχμαλώτων.
Τα ζητήματα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν πεδία περιορισμένων συμφωνιών, ακόμη και εάν δεν υπάρξει πρόοδος στο εδαφικό.
Ο Ουκρανός βουλευτής και μέλος της αντιπροσωπείας Νταβίντ Αραχάμια εμφανίστηκε επιφυλακτικός για το ενδεχόμενο άμεσης συμφωνίας.
«Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει σημαντική πρόοδος έπειτα από τόσο μεγάλη διακοπή της διαπραγματευτικής διαδικασίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ακόμη και η επανέναρξη των τριμερών συνομιλιών αποτελεί θετική εξέλιξη.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν έως τις 11 Νοεμβρίου, με τις αντιπροσωπείες να αναζητούν κοινό έδαφος στις εγγυήσεις ασφαλείας, τα ανθρωπιστικά μέτρα και την αποκλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Πηγή: pagenews.gr