Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η Εφορία χειρίζεται παλαιές υποθέσεις φοροδιαφυγής φέρνει η εφαρμογή της απόφασης 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την ΑΑΔΕ να υποχρεώνεται να αναθεωρήσει ελέγχους και καταλογισμούς που αφορούν φορολογικές περιόδους από το 2012 έως το 2017.
Η εξέλιξη αφορά φορολογουμένους και επιχειρήσεις που βρέθηκαν αντιμέτωποι με ελέγχους, πρόσθετους φόρους και πρόστιμα μετά τη συμπλήρωση της νόμιμης προθεσμίας παραγραφής.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η παρέλευση της πενταετίας περιορίζει το δικαίωμα της Φορολογικής Διοίκησης να καταλογίζει φόρους, εφόσον δεν συντρέχει νόμιμος λόγος παράτασης της προθεσμίας.
Παράλληλα, όσοι έχουν ήδη επιβαρυνθεί με φόρους ή πρόστιμα βάσει πράξεων που επηρεάζονται από τη δικαστική απόφαση αποκτούν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν την ακύρωσή τους και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, την επιστροφή ποσών που κατέβαλαν.
Ωστόσο, η διαδικασία δεν είναι αυτόματη και δεν καλύπτει αδιακρίτως κάθε παλαιά φορολογική οφειλή.
Η απόφαση του ΣτΕ που αλλάζει τα δεδομένα
Η απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβατική ρύθμιση του νόμου 4646/2019, η οποία επέτρεπε δεκαετή προθεσμία καταλογισμού φόρων για συγκεκριμένες υποθέσεις φοροδιαφυγής των χρήσεων 2012 και 2013 και των φορολογικών ετών 2014 έως 2017.
Με την απόφαση αυτή, η Φορολογική Διοίκηση δεν μπορεί να στηρίζεται στη συγκεκριμένη διάταξη προκειμένου να παρατείνει γενικά από πέντε σε δέκα χρόνια το δικαίωμα έκδοσης και κοινοποίησης φορολογικών πράξεων.
Η βασική αρχή είναι ότι ο φορολογικός έλεγχος και ο καταλογισμός πρέπει να ολοκληρώνονται εντός της νόμιμης προθεσμίας.
Η προθεσμία υπολογίζεται, κατά κανόνα, από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο έληξε η υποχρέωση υποβολής της σχετικής φορολογικής δήλωσης.
Επομένως, δεν αρκεί μια υπόθεση να αφορά παλαιό φορολογικό έτος για να θεωρηθεί παραγεγραμμένη. Πρέπει να εξετάζονται η συγκεκριμένη φορολογική υποχρέωση, οι ημερομηνίες και τυχόν νόμιμες εξαιρέσεις.
Τι προβλέπει η νέα εγκύκλιος Πιτσιλή
Με διευκρινιστική εγκύκλιο που εκδόθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2026, η ΑΑΔΕ εξειδικεύει τον τρόπο εφαρμογής της δικαστικής απόφασης από τις ελεγκτικές υπηρεσίες.
Για εκκρεμείς ελέγχους φοροδιαφυγής των φορολογικών ετών 2015 έως 2017, οι υπηρεσίες δεν θα εκδίδουν ούτε θα κοινοποιούν νέες πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου, όταν η μόνη βάση για τη διατήρηση του δικαιώματος καταλογισμού είναι η μεταβατική διάταξη που κρίθηκε αντισυνταγματική.
Η οδηγία αφορά ακόμη και περιπτώσεις στις οποίες ο έλεγχος έχει προχωρήσει σημαντικά.
Εάν έχει ήδη κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων ή προσωρινός προσδιορισμός φόρου, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί νόμιμα ο καταλογισμός, η υπηρεσία οφείλει να προχωρήσει στην περάτωση της υπόθεσης σύμφωνα με τις νέες οδηγίες.
Αν έχουν εκδοθεί οριστικές καταλογιστικές πράξεις χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί, οι πράξεις και η σχετική έκθεση ελέγχου παραμένουν στον φάκελο, με επισήμανση ότι δεν μπορούν πλέον να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής.
Ο φορολογούμενος ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα από τον αρμόδιο προϊστάμενο της ελεγκτικής υπηρεσίας.
Ποιες υποθέσεις μπαίνουν στο αρχείο
Η εγκύκλιος επηρεάζει διαφορετικές κατηγορίες υποθέσεων.
Για τις χρήσεις 2012 και 2013 και το φορολογικό έτος 2014, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι έχει ήδη παραγραφεί το δικαίωμα κοινοποίησης συγκεκριμένων πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και προστίμων για παραβάσεις που συνδέονται με φοροδιαφυγή.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, παραβάσεις σχετικές με πλαστά ή εικονικά φορολογικά στοιχεία, νόθευση παραστατικών και καταχώριση ανύπαρκτων συναλλαγών.
Για τα φορολογικά έτη 2015 έως 2017, η οδηγία προβλέπει την παύση των εκκρεμών καταλογιστικών διαδικασιών που βασίζονταν αποκλειστικά στη δεκαετή παράταση του νόμου 4646/2019.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έλεγχος για την περίοδο 2012–2017 ακυρώνεται ανεξαρτήτως περιστάσεων. Εάν υπάρχει άλλη αυτοτελής και νόμιμη βάση παράτασης της παραγραφής, απαιτείται ξεχωριστή αξιολόγηση.
Πότε η πενταετία μπορεί να γίνει δεκαετία
Η παραγραφή δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις φορολογικές υποθέσεις.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η προθεσμία μπορεί να παραταθεί όταν προκύπτουν πραγματικά νέα συμπληρωματικά στοιχεία, τα οποία δεν μπορούσε να γνωρίζει η Φορολογική Διοίκηση μέσα στην αρχική πενταετία.
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική.
Η ύπαρξη στοιχείων που απλώς δεν αξιοποιήθηκαν εγκαίρως από τις φορολογικές υπηρεσίες δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει μεγαλύτερη προθεσμία.
Σύμφωνα με τη σχετική νομολογία, οι κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζονται γενικά ως νέα συμπληρωματικά στοιχεία μόνο και μόνο επειδή εξετάστηκαν εκ των υστέρων.
Αντίθετα, πραγματικά νέα δεδομένα που πληρούν τις αυστηρές νόμιμες προϋποθέσεις μπορούν να διαφοροποιήσουν τον χρόνο παραγραφής.
Γι’ αυτό και κάθε υπόθεση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Ποιοι μπορούν να ζητήσουν διαγραφή φόρων και προστίμων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα αμφισβήτησης ήδη βεβαιωμένων φορολογικών επιβαρύνσεων.
Η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι ποσά που έχουν βεβαιωθεί ή καταβληθεί έως τις 9 Νοεμβρίου 2026, με βάση πράξεις που επηρεάζονται από την απόφαση του ΣτΕ, δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται αυτομάτως.
Για να ακυρωθούν οι σχετικές επιβαρύνσεις απαιτείται ακύρωση ή τροποποίηση των φορολογικών πράξεων μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Ανάλογα με το στάδιο της υπόθεσης, ο φορολογούμενος μπορεί να χρειαστεί να προσφύγει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ή στα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια.
Εφόσον επιτευχθεί η ακύρωση και πληρούνται οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να προκύψει δικαίωμα διαγραφής ανεξόφλητων ποσών ή επιστροφής χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί.
Η δυνατότητα αυτή αφορά και επιχειρήσεις που είχαν επιβαρυνθεί με σημαντικούς φορολογικούς καταλογισμούς ύστερα από ελέγχους παλαιών χρήσεων.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν ήδη πληρώσει
Η βασική παγίδα είναι η εντύπωση ότι η απόφαση του ΣτΕ οδηγεί αυτομάτως σε επιστροφή χρημάτων.
Δεν ισχύει κάτι τέτοιο.
Ο φορολογούμενος πρέπει να εξετάσει εάν η πράξη που εκδόθηκε εις βάρος του εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της δικαστικής απόφασης και εάν μπορεί ακόμη να προσβληθεί με τα διαθέσιμα ένδικα μέσα.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν η ημερομηνία κοινοποίησης της πράξης, η προθεσμία άσκησης προσφυγής, το φορολογικό έτος και η νομική βάση του καταλογισμού.
Η διαγραφή μιας βεβαιωμένης οφειλής και η επιστροφή ήδη καταβληθέντος ποσού είναι διαφορετικές διαδικασίες, οι οποίες προϋποθέτουν την κατάλληλη διοικητική ή δικαστική απόφαση.
Για τον λόγο αυτό, όσοι έχουν παλαιές εκκρεμότητες χρειάζεται να ελέγξουν τον φάκελό τους πριν θεωρήσουν ότι οι απαιτήσεις της Εφορίας έχουν οριστικά ακυρωθεί.
Η παραγραφή δεν σβήνει αυτομάτως το ποινικό σκέλος
Μια ακόμη κρίσιμη διευκρίνιση αφορά τις ποινικές υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Η αδυναμία της ΑΑΔΕ να κοινοποιήσει φορολογικές πράξεις λόγω παραγραφής δεν συνεπάγεται αυτομάτως την παύση κάθε ποινικής διαδικασίας.
Η εγκύκλιος προβλέπει ότι, όπου συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, οι μηνυτήριες αναφορές εξακολουθούν να υποβάλλονται στον αρμόδιο εισαγγελέα.
Ακόμη και εάν μια καταλογιστική πράξη δεν μπορεί να κοινοποιηθεί, η φορολογική υπηρεσία οφείλει να αναφέρει ρητά τον λόγο της αδυναμίας κοινοποίησης.
Η περαιτέρω πορεία της ποινικής υπόθεσης κρίνεται με βάση τους κανόνες του ποινικού δικαίου και τις ειδικές διατάξεις για τα φορολογικά εγκλήματα.
Επομένως, η φορολογική παραγραφή και η ποινική ευθύνη δεν ταυτίζονται.
Τι ισχύει για υποθέσεις εικονικών τιμολογίων άνω των 75.000 ευρώ
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για υποθέσεις με ενδεχόμενες ενδείξεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Εφόσον για τα φορολογικά έτη 2015 έως 2017 έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 οριστικές πράξεις που αφορούν φοροδιαφυγή με συνολική αξία εικονικών φορολογικών στοιχείων άνω των 75.000 ευρώ, ενεργοποιούνται ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών, στις περιπτώσεις που ο υπόχρεος δεν έχει καταβάλει τα ποσά ή έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η προβλεπόμενη αναφορά αποστέλλεται στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Η συγκεκριμένη διαδικασία είναι διακριτή από το ζήτημα της παραγραφής του φορολογικού καταλογισμού.
Τι αλλάζει για φορολογουμένους και επιχειρήσεις
Η εφαρμογή της απόφασης 1246/2026 θέτει νέα όρια στον χειρισμό παλαιών φορολογικών υποθέσεων και υποχρεώνει την ΑΑΔΕ να διακόψει διαδικασίες που στηρίζονταν στη μεταβατική δεκαετή προθεσμία.
Για τους φορολογουμένους, η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι μπορούν να επικαλεστούν την παραγραφή σε συγκεκριμένες εκκρεμείς υποθέσεις και να εξετάσουν τη δυνατότητα ακύρωσης ήδη βεβαιωμένων φόρων ή προστίμων.
Για τις επιχειρήσεις, η εξέλιξη μπορεί να επηρεάσει παλαιές φορολογικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους ισολογισμούς τους.
Το ουσιαστικό όριο, ωστόσο, παραμένει σαφές: οι εκκρεμείς καταλογισμοί που βασίζονται αποκλειστικά στην αντισυνταγματική παράταση σταματούν, αλλά οι ήδη βεβαιωμένες οφειλές απαιτούν την προβλεπόμενη διαδικασία ακύρωσης.
Πηγή: Pagenews.gr