Μια βαθιά αλλαγή συντελείται στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης, καθώς δύο χώρες που επί δεκαετίες θεωρούνταν μέρος του οικονομικά ισχυρού ευρωπαϊκού πυρήνα, η Γαλλία και το Βέλγιο, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των ανησυχιών των διεθνών επενδυτών.
Η νέα πραγματικότητα ανατρέπει τις ισορροπίες που είχαν διαμορφωθεί μετά την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία αντιμετωπίζονταν ως οι πιο ευάλωτες οικονομίες του ευρώ.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το παγκόσμιο κύμα πωλήσεων ομολόγων που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν έχει αναγκάσει τους επενδυτές να επανεξετάσουν ποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν τη δημοσιονομική αντοχή να αντιμετωπίσουν υψηλότερα επιτόκια, ενεργειακές πιέσεις και αυξημένες ανάγκες δανεισμού.
Η νέα διαχωριστική γραμμή δεν ακολουθεί πλέον τα γεωγραφικά όρια Βορρά και Νότου. Διαμορφώνεται με βάση τη δυναμική του δημόσιου χρέους, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.
Η Γαλλία δανείζεται ακριβότερα από την Ιταλία
Η σημαντικότερη ανατροπή καταγράφεται στη σύγκριση μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας.
Για πολλά χρόνια, η Ιταλία θεωρούνταν μία από τις πιο ευάλωτες μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης, με υψηλό δημόσιο χρέος και αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Η Γαλλία, αντίθετα, αντιμετωπιζόταν ως ασφαλέστερος εκδότης κρατικού χρέους.
Η εικόνα έχει πλέον αντιστραφεί.
Στις 9 Νοεμβρίου 2026, οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων διαμορφώνονταν ως εξής:
- Γαλλία: 4,74%
- Ιταλία: 4,33%
- Βέλγιο: 4,23%
- Γερμανία: 3,27%
- Ισπανία: 3,83%
Τα στοιχεία αποτυπώνουν ότι η Γαλλία πληρώνει πλέον υψηλότερο επιτόκιο από την Ιταλία για δεκαετή δανεισμό.
Η διαφορά αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία των αγορών για τα γαλλικά δημόσια οικονομικά και τη δυσκολία επίτευξης πολιτικής συμφωνίας για τη μείωση του ελλείμματος.
Το γαλλικό χρέος και η πολιτική αβεβαιότητα
Η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας.
Το δημόσιο χρέος της χώρας έχει ξεπεράσει το 119% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα παραμένει πάνω από το 5%.
Η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα υψηλές δημόσιες δαπάνες, περιορισμένα περιθώρια δημοσιονομικής προσαρμογής και έντονη πολιτική αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Οι επενδυτές αμφισβητούν κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί ένα αξιόπιστο πρόγραμμα περιορισμού των ελλειμμάτων χωρίς να προκληθούν νέες κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις.
Η Γαλλία σχεδιάζει να εκδώσει το 2027 κρατικά ομόλογα μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης διάρκειας ύψους 340 δισ. ευρώ, ποσό-ρεκόρ.
Μεγάλο μέρος αυτών των εκδόσεων αφορά την αναχρηματοδότηση παλαιότερου χρέους, το οποίο είχε δημιουργηθεί σε περιόδους σημαντικά χαμηλότερων επιτοκίων.
Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση των αποδόσεων μεταφέρεται σταδιακά στον κρατικό προϋπολογισμό, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες δημοσιονομικές εκτιμήσεις, οι ετήσιες δαπάνες για τόκους αναμένεται να αυξηθούν από περίπου 62,6 δισ. ευρώ το 2026 σε 72,9 δισ. ευρώ το 2027.
Βέλγιο: Από τον ευρωπαϊκό πυρήνα στη ζώνη δημοσιονομικής πίεσης
Αντίστοιχες ανησυχίες καταγράφονται και για το Βέλγιο.
Η χώρα, που φιλοξενεί τους σημαντικότερους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιμετωπίζει υψηλό δημόσιο χρέος και επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Το βελγικό χρέος ξεπέρασε το 109% του ΑΕΠ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα είχε διαμορφωθεί στο 5,2% του ΑΕΠ το 2025.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις δυσκολίες συνεννόησης μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων και τις πιέσεις για αύξηση κοινωνικών δαπανών.
Οι επενδυτές εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί, απαιτώντας υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν βελγικά κρατικά ομόλογα.
Τον Οκτώβριο, η απόδοση του δεκαετούς βελγικού ομολόγου είχε φτάσει στο 4,54%, το υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2012.
Παράλληλα, αυξήθηκε και το κόστος ασφάλισης έναντι ενδεχόμενης αθέτησης πληρωμών, όπως αποτυπώνεται στα συμβόλαια CDS.
Οι εξελίξεις δεν σημαίνουν ότι το Βέλγιο βρίσκεται μπροστά σε άμεση κρίση χρέους. Δείχνουν, ωστόσο, ότι οι αγορές παρακολουθούν πλέον πολύ πιο αυστηρά τη δημοσιονομική πορεία του.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στην ίδια θέση με το 2012
Η μεταβολή των επενδυτικών αντιλήψεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα.
Πριν από περίπου 15 χρόνια, η χώρα αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αντιμετωπίζοντας αποκλεισμό από τις διεθνείς αγορές και ανάγκη διαδοχικών προγραμμάτων χρηματοδοτικής στήριξης.
Σήμερα, παρά το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ, η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά.
Η βελτίωση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, η ενίσχυση των πρωτογενών πλεονασμάτων και η ευνοϊκότερη διάρθρωση του δημόσιου χρέους έχουν συμβάλει στη μείωση του αντιλαμβανόμενου κινδύνου.
Στα μέσα Οκτωβρίου, οι αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων Ελλάδας και Βελγίου είχαν σχεδόν συγκλίνει, με το ελληνικό να κινείται περίπου στο 4,35% και το βελγικό στο 4,29%.
Η σύγκλιση αυτή θα ήταν δύσκολο να προβλεφθεί την περίοδο της ελληνικής κρίσης.
Δεν συνεπάγεται, ωστόσο, ότι οι δύο οικονομίες αντιμετωπίζουν τους ίδιους κινδύνους ή ότι η Ελλάδα έχει εξαλείψει τις δημοσιονομικές της ευπάθειες.
Η χώρα εξακολουθεί να έχει υψηλό χρέος και παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς μεταβολές επιτοκίων και ενέργειας.
Πώς η Ιταλία ανέκτησε μέρος της εμπιστοσύνης των αγορών
Η Ιταλία αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας κατάστασης.
Παρότι διατηρεί ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος, η δημοσιονομική πολιτική των τελευταίων ετών έχει περιορίσει μέρος της αβεβαιότητας.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έχει επιδιώξει τη συγκράτηση των ελλειμμάτων, ενώ η χώρα εμφανίζει βελτιωμένη εικόνα σε σχέση με τις αρχικές ανησυχίες των αγορών.
Η επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων έχει ενισχύσει την εμπιστοσύνη ορισμένων επενδυτών.
Η Ιταλία, βέβαια, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό χρέος, χαμηλούς ρυθμούς δυνητικής ανάπτυξης και σημαντικές ανάγκες αναχρηματοδότησης.
Η σημερινή σύγκριση με τη Γαλλία δεν σημαίνει ότι οι ιταλικοί κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί.
Αποτυπώνει κυρίως ότι οι αγορές αξιολογούν τη δημοσιονομική πορεία και την πολιτική σταθερότητα κάθε χώρας με διαφορετικά κριτήρια από ό,τι στο παρελθόν.
Ο πόλεμος στο Ιράν ανατρέπει τις ισορροπίες
Καθοριστικό ρόλο στη νέα αναταραχή διαδραματίζει η ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχει ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζοντας τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.
Οι επενδυτές ανησυχούν ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Η Γαλλία και το Βέλγιο εμφανίζονται ιδιαίτερα εκτεθειμένα λόγω των δημοσιονομικών τους προβλημάτων.
Η Γερμανία, αντίθετα, εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό σημείο αναφοράς για την αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης.
Η διαφορά αποδόσεων μεταξύ των γαλλικών και των γερμανικών τίτλων έχει αυξηθεί σημαντικά, αντανακλώντας το πρόσθετο ασφάλιστρο κινδύνου που ζητούν οι επενδυτές.
Τον Οκτώβριο, το spread του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού προσέγγισε τις 180 μονάδες βάσης, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από την περίοδο της κρίσης χρέους.
Η ΕΚΤ μπροστά σε μια νέα δοκιμασία
Η κατάσταση δημιουργεί προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Από τη μία πλευρά, οι υψηλές ενεργειακές τιμές και οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίζουν τα περιθώρια μείωσης των επιτοκίων.
Από την άλλη, η απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού σε ορισμένες χώρες μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Η ΕΚΤ διαθέτει πλέον εργαλεία που δεν υπήρχαν στην αρχική φάση της κρίσης χρέους.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται το Transmission Protection Instrument (TPI), το οποίο σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων και άτακτων μεταβολών στις αγορές κρατικών ομολόγων.
Ωστόσο, η ενεργοποίησή του υπόκειται σε προϋποθέσεις και δεν αποτελεί μηχανισμό αυτόματης προστασίας κάθε χώρας που αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος δανεισμού.
Ειδικά στην περίπτωση της Γαλλίας, οι αγορές εκτιμούν ότι τα δημοσιονομικά προβλήματα συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με εσωτερικές πολιτικές αποφάσεις.
Αυτό περιπλέκει την πιθανότητα παρέμβασης της κεντρικής τράπεζας.
Η Ευρωζώνη δεν είναι στο 2012 – Αλλά οι κίνδυνοι επιστρέφουν
Παρά την ένταση στις αγορές, οι σημερινές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες της κρίσης χρέους του 2010–2012.
Το τραπεζικό σύστημα διαθέτει ισχυρότερη εποπτεία, η Ευρωζώνη έχει αναπτύξει περισσότερους μηχανισμούς σταθεροποίησης και η ΕΚΤ έχει αποκτήσει μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση χρηματοπιστωτικών κρίσεων.
Επιπλέον, οι διαφορές αποδόσεων μεταξύ των κρατικών ομολόγων παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα ακραία επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από 15 χρόνια.
Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί τη σημασία της σημερινής μεταβολής.
Η Ευρωζώνη εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοσιονομική αξιοπιστία, η πολιτική σταθερότητα και η ικανότητα αναχρηματοδότησης του χρέους αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις επενδυτικές αποφάσεις.
Η νέα διαχωριστική γραμμή δεν περνά πλέον αποκλειστικά ανάμεσα στον πλούσιο Βορρά και στον υπερχρεωμένο Νότο.
Περνά ανάμεσα στις χώρες που πείθουν τις αγορές ότι μπορούν να διαχειριστούν το χρέος τους και σε εκείνες που δυσκολεύονται να παρουσιάσουν μια αξιόπιστη δημοσιονομική προοπτική.
Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Γαλλία και το Βέλγιο βρίσκονται πλέον αντιμέτωπα με πιέσεις που άλλοτε συνδέονταν κυρίως με τις οικονομίες της νότιας Ευρώπης.
Πηγή: pagenews.gr