ΕΕ–Ρωσία: Ο πόλεμος των €200 δισ. που δεν τελείωσε ποτέ – Η Μόσχα χτυπά τώρα την Ευρώπη στα δικαστήρια
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: European Union//ΕΕ–Ρωσία: Ο πόλεμος των €200 δισ. που δεν τελείωσε ποτέ – Η Μόσχα χτυπά τώρα την Ευρώπη στα δικαστήρια
Για μερικούς μήνες έμοιαζε σαν ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά προβλήματα της Ευρώπης να είχε λυθεί.
Δεν είχε λυθεί.
Είχε απλώς μεταφερθεί από το τραπέζι των Ευρωπαίων ηγετών στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκονται περισσότερα από €200 δισ. ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων βρίσκεται στην Euroclear στις Βρυξέλλες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση τα έχει ακινητοποιήσει.
Η Ρωσία εξακολουθεί να διεκδικεί την κυριότητά τους.
Η Ευρώπη χρησιμοποιεί ήδη τα έκτακτα έσοδα που παράγονται από αυτά για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Αλλά το κεφάλαιο παραμένει εκεί.
Και αυτό δημιουργεί μια τεράστια διαφορά:
άλλο «παγώνω» €200 δισ. και άλλο «παίρνω» €200 δισ.
Η Ευρώπη αγόρασε χρόνο με €90 δισ.
Τον Δεκέμβριο του 2025 οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρέθηκαν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.
Η Ουκρανία χρειαζόταν νέα χρηματοδότηση για το 2026 και το 2027.
Στο τραπέζι υπήρχε το φιλόδοξο σχέδιο ενός Reparations Loan, το οποίο θα συνδεόταν με τα ακινητοποιημένα ρωσικά assets.
Όμως οι νομικές και χρηματοπιστωτικές ενστάσεις ήταν τεράστιες.
Και το Βέλγιο βρισκόταν στην πρώτη γραμμή των επιφυλάξεων.
Γιατί;
Επειδή η Euroclear βρίσκεται στις Βρυξέλλες.
Και εάν κάποια στιγμή τα δικαστήρια ή μια μελλοντική συμφωνία απαιτούσαν την επιστροφή των χρημάτων στη Ρωσία, οι Βέλγοι φοβούνταν ότι θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με δυσανάλογο μέρος του νομικού και οικονομικού κινδύνου.
Η λύση ήταν πολιτικά έξυπνη:
η ΕΕ θα δανειζόταν η ίδια €90 δισ. για την Ουκρανία, με εγγύηση τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Τα ρωσικά assets θα παρέμεναν παγωμένα.
Αλλά το Reparations Loan δεν πέθανε
Εδώ βρίσκεται μια λεπτομέρεια που έχει τεράστια σημασία.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εγκατέλειψαν επίσημα την ιδέα του Reparations Loan.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε να συνεχιστεί η επεξεργασία των νομικών και τεχνικών πτυχών του.
Άρα η Ευρώπη ουσιαστικά είπε:
«Δεν χρειάζεται να αποφασίσουμε σήμερα τι θα κάνουμε με τα €200 δισ.»
Η χρηματοδοτική ανάγκη της Ουκρανίας καλύφθηκε προσωρινά.
Το πρόβλημα ιδιοκτησίας όμως παρέμεινε.
Και τώρα επιστρέφει.
Μόσχα εναντίον Euroclear: 18,2 τρισ. ρούβλια
Τον Μάιο ήρθε το πρώτο μεγάλο νομικό χτύπημα.
Το Διαιτητικό Δικαστήριο της Μόσχας δικαίωσε την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας στην υπόθεσή της εναντίον της Euroclear και επιδίκασε αποζημίωση περίπου 18,2 τρισ. ρουβλίων.
Η Euroclear απέρριψε την απόφαση.
Η θέση της είναι ότι το ρωσικό δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία επί ενός βελγικού χρηματοπιστωτικού οργανισμού που εφαρμόζει το δίκαιο και τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εταιρεία άσκησε έφεση.
Τον Ιούλιο η έφεση απορρίφθηκε.
Και έτσι δημιουργήθηκε μια παράδοξη κατάσταση:
η Ρωσία έχει δικαστική απόφαση. Η Euroclear λέει ότι η απόφαση δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην ΕΕ.
Δύο νομικοί κόσμοι συγκρούονται
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός πυρήνας της μάχης.
Από τη ρωσική πλευρά, η ακινητοποίηση των περιουσιακών στοιχείων αποτελεί παράνομη στέρηση πρόσβασης σε ρωσικά κεφάλαια.
Από την ευρωπαϊκή πλευρά, η Euroclear εφαρμόζει δεσμευτικές κυρώσεις της ΕΕ.
Έτσι δημιουργούνται δύο παράλληλες έννομες τάξεις.
Η Μόσχα μπορεί να εκδώσει αποφάσεις.
Αλλά για να έχουν πραγματικό αποτέλεσμα πρέπει να μπορέσει να τις εκτελέσει σε περιουσιακά στοιχεία της Euroclear εκτός Ρωσίας.
Και εκεί αρχίζει η επόμενη φάση.
Η Ρωσία μπορεί να ψάξει Euroclear assets εκτός Ευρώπης
Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να επιδιώξει εκτέλεση των αποφάσεων σε τρίτες δικαιοδοσίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πετύχει.
Σημαίνει όμως ότι η νομική μάχη μπορεί να εξαπλωθεί πολύ πέρα από Βέλγιο και Ρωσία.
Το κρίσιμο ερώτημα θα είναι εάν κάποιο δικαστήριο τρίτης χώρας αναγνωρίσει ρωσική απόφαση και επιτρέψει την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων της Euroclear.
Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, η υπόθεση παύει να αποτελεί απλώς διαμάχη κυρώσεων.
Γίνεται διεθνής μάχη εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων.
Και τώρα μπαίνουν στο παιχνίδι ιδιώτες Ρώσοι επενδυτές
Η πίεση δεν προέρχεται πλέον μόνο από το ρωσικό κράτος.
Εννέα notices of dispute έχουν κατατεθεί κατά του Βελγίου από Ρώσους επενδυτές.
Ορισμένες αξιώσεις βασίζονται σε παλαιές διεθνείς επενδυτικές συμφωνίες της Βελγο-Λουξεμβουργιανής Οικονομικής Ένωσης.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται ακόμη και συμφωνία που είχε υπογραφεί με τη Σοβιετική Ένωση το 1989.
Οι επενδυτές επιχειρούν έτσι να μεταφέρουν τη διαμάχη από τα βελγικά δικαστήρια στη διεθνή διαιτησία.
Δεν είναι γνωστό το συνολικό ποσό των αξιώσεων.
Ούτε φυσικά η κατάθεση μιας προσφυγής σημαίνει ότι θα δικαιωθούν.
Αλλά υπάρχει ένα σημαντικό μήνυμα:
το Βέλγιο αρχίζει να δέχεται νομική πίεση από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις.
Και στις 11 Σεπτεμβρίου ήρθε ένα βελγικό καμπανάκι
Η υπόθεση έγινε ακόμη πιο ενδιαφέρουσα αυτόν τον μήνα.
Το βελγικό Council of State εξέτασε προσφυγή της ρωσικής BCS Bank για assets που βρίσκονται στην Euroclear.
Η απόφαση δεν κατέρριψε τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Δεν διέταξε την αποδέσμευση των ρωσικών κεφαλαίων.
Έκρινε όμως ότι το βελγικό υπουργείο Οικονομικών δεν διέθετε επαρκώς καθορισμένη εξουσιοδότηση για να λάβει τη συγκεκριμένη απόφαση απόρριψης.
Ακούγεται τεχνικό.
Σε μια υπόθεση όμως εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, οι διαδικαστικές λεπτομέρειες μπορούν να αποκτήσουν τεράστια σημασία.
15 Σεπτεμβρίου: Η Μόσχα πάει μέσα στην ίδια την ΕΕ
Τέσσερις ημέρες αργότερα, η σύγκρουση πέρασε σε άλλο επίπεδο.
Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας προσέφυγε στο Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αμφισβητεί διάταξη ευρωπαϊκού κανονισμού που σχεδιάστηκε για να δυσκολεύει την αναγνώριση και εκτέλεση ορισμένων ρωσικών δικαστικών αποφάσεων εκτός Ρωσίας.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση παρεμβαίνει στις προσπάθειές της να εκτελέσει την απόφαση που έχει εξασφαλίσει εναντίον της Euroclear.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη:
η Ρωσία χρησιμοποιεί πλέον το ίδιο το ευρωπαϊκό δικαστικό σύστημα για να επιτεθεί σε ένα μέρος της νομικής ασπίδας που δημιούργησε η ΕΕ.
€202 δισ. παραμένουν στην Euroclear
Παρά όλες αυτές τις υποθέσεις, πρέπει να γίνει μια κρίσιμη διάκριση.
Η Ρωσία δεν βρίσκεται σήμερα κοντά στο να πάρει πίσω τα χρήματα.
Στο τέλος Ιουνίου, η Euroclear κατέγραφε περίπου €202 δισ. σε υπό κυρώσεις ρωσικά assets.
Τα κεφάλαια παραμένουν ακινητοποιημένα.
Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ.
Οι ρωσικές αποφάσεις δεν έχουν αυτόματη ισχύ στο ευρωπαϊκό νομικό σύστημα.
Αλλά η δικαστική πίεση αυξάνεται.
Και η Ευρώπη ήδη κερδίζει δισεκατομμύρια από αυτά
Υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση.
Τα assets παραμένουν ρωσικής κυριότητας, αλλά η ακινητοποίησή τους παράγει έκτακτα έσοδα.
Η Euroclear ανακοίνωσε ότι μέχρι το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2026 είχε καταβάλει περίπου €6,6 δισ. στην ΕΕ μέσω της σχετικής windfall contribution.
Αυτό επιτρέπει στην Ευρώπη να χρησιμοποιεί τα οικονομικά οφέλη που δημιουργούν τα παγωμένα κεφάλαια χωρίς να αγγίζει άμεσα το ίδιο το principal.
Νομικά, αυτή η διάκριση είναι καθοριστική.
Γιατί η Ευρώπη δεν παίρνει απλώς τα €200 δισ.;
Η απάντηση είναι ότι η κατάσχεση αποθεματικών κεντρικής τράπεζας είναι πολύ διαφορετική από την επιβολή κυρώσεων που εμποδίζουν την πρόσβαση σε αυτά.
Η πλήρης δήμευση θα άνοιγε δύσκολα ζητήματα:
κυριαρχικής ασυλίας,
δικαιωμάτων ιδιοκτησίας,
διεθνούς δικαίου,
ευθύνης κρατών,
και πιθανών αντιποίνων κατά ευρωπαϊκών περιουσιακών στοιχείων.
Υπάρχει επίσης ένα ευρύτερο χρηματοπιστωτικό ερώτημα.
Εάν κρατικά συναλλαγματικά αποθέματα μπορούν να κατασχεθούν οριστικά για πολιτικούς και γεωπολιτικούς λόγους, άλλες χώρες μπορεί να επανεξετάσουν τον κίνδυνο διατήρησης μεγάλου μέρους των reserves τους σε ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Το πραγματικό πρόβλημα θα εμφανιστεί όταν τελειώσει ο πόλεμος
Όσο συνεχίζεται ο πόλεμος και οι κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ, η σημερινή κατάσταση μπορεί να διατηρηθεί.
Τα assets μένουν παγωμένα.
Τα έκτακτα έσοδα χρησιμοποιούνται για την Ουκρανία.
Και η ΕΕ αποφεύγει την τελική απόφαση για το principal.
Τι συμβαίνει όμως εάν υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία;
Εάν αλλάξει το καθεστώς των κυρώσεων;
Εάν συμφωνηθούν πολεμικές επανορθώσεις;
Εάν η Μόσχα απαιτήσει την πλήρη επιστροφή των αποθεματικών;
Τότε η Ευρώπη θα πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα που ανέβαλε τον Δεκέμβριο.
Και εδώ επιστρέφει το Reparations Loan
Η ιδέα δεν έχει εξαφανιστεί.
Ένα Reparations Loan θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει στην Ουκρανία να λάβει χρηματοδότηση σήμερα με σύνδεση της αποπληρωμής της με μελλοντικές ρωσικές επανορθώσεις.
Όμως το νομικό design είναι εξαιρετικά ευαίσθητο.
Διότι όσο η κυριότητα των υποκείμενων assets παραμένει ρωσική, η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει ένα σχήμα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί de facto κατάσχεση χωρίς επαρκή νομική βάση.
Γι’ αυτό το project παραμένει τεχνικά ζωντανό αλλά πολιτικά δύσκολο.
Η μάχη δεν είναι πλέον μόνο για €200 δισ. – Είναι για το ποιο δίκαιο υπερισχύει
Εδώ βρίσκεται το βαθύτερο ευρωπαϊκό διακύβευμα.
Η Ρωσία επιχειρεί να δημιουργήσει δικαστικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν αξιώσεις κατά της Euroclear.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί νομικές άμυνες ώστε αυτές οι αποφάσεις να μην μπορούν εύκολα να εκτελεστούν.
Ρώσοι ιδιώτες επενδυτές ανοίγουν παράλληλα μέτωπα διεθνούς διαιτησίας.
Βελγικά δικαστήρια εξετάζουν τη νομιμότητα συγκεκριμένων διοικητικών ενεργειών.
Και πλέον το Γενικό Δικαστήριο της ίδιας της ΕΕ καλείται να εξετάσει ρωσική προσφυγή κατά τμήματος του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Έτσι ο πόλεμος των assets έχει αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική μορφή.
Δεν διεξάγεται με άρματα.
Διεξάγεται με:
κυρώσεις, κανονισμούς, δικαστικές αποφάσεις, διεθνείς διαιτησίες και συγκρουόμενες δικαιοδοσίες.
Το Βέλγιο κρατά στα χέρια του μια ευρωπαϊκή βόμβα €200 δισ.
Υπάρχει τέλος ένα πολιτικό ζήτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού κινδύνου συγκεντρώνεται σε μία χώρα και σε έναν χρηματοπιστωτικό οργανισμό.
Βέλγιο και Euroclear.
Γι’ αυτό οι βελγικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με τόσο μεγάλη επιφυλακτικότητα προτάσεις που θα μπορούσαν να μετατρέψουν το freeze σε ουσιαστική κατάσχεση.
Από την οπτική των Βρυξελλών, το ζήτημα είναι ευρωπαϊκό.
Από την οπτική του Βελγίου, όμως, μεγάλο μέρος της νομικής έκθεσης βρίσκεται κυριολεκτικά στο δικό του έδαφος.
Και αυτό εξηγεί γιατί μια φαινομενικά τεχνική συζήτηση μπορεί να γίνει ξανά μεγάλη πολιτική σύγκρουση στην ΕΕ.
Η Ευρώπη έλυσε τα €90 δισ. – Όχι τα €200 δισ.
Η συμφωνία του Δεκεμβρίου πέτυχε κάτι σημαντικό.
Έδωσε στην Ουκρανία έναν δρόμο χρηματοδότησης για το 2026–2027 χωρίς να αναγκάσει τους Ευρωπαίους ηγέτες να πάρουν τότε την πιο δύσκολη απόφαση.
Αλλά η απόφαση απλώς αναβλήθηκε.
Περισσότερα από €200 δισ. εξακολουθούν να βρίσκονται μέσα στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η Ρωσία εξακολουθεί να τα θεωρεί δικά της.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να τα κρατά ακινητοποιημένα.
Η Ουκρανία εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι τα ρωσικά κεφάλαια πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τις συνέπειες του πολέμου.
Και τα δικαστήρια αρχίζουν τώρα να εξετάζουν κομμάτι-κομμάτι τα νομικά όρια αυτής της πρωτοφανούς κατάστασης.
Γι’ αυτό η πραγματική ερώτηση δεν είναι πλέον:
«Μπορεί η Ευρώπη να κρατήσει παγωμένα τα ρωσικά €200 δισ.;»
Μέχρι σήμερα το κάνει.
Η πολύ δυσκολότερη ερώτηση είναι:
όταν έρθει η ημέρα που το πάγωμα θα πρέπει να τελειώσει, ποιος θα έχει τελικά το νόμιμο δικαίωμα πάνω στα χρήματα;
Και σε αυτή την ερώτηση η Ευρώπη ακόμη δεν έχει απάντηση.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
