Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία βρίσκονται κοντά σε μια νέα εμπορική αναδίπλωση, με στόχο να προστατεύσουν την αυτοκινητοβιομηχανία τους από ένα πρόσθετο κόστος που θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό από την Κίνα.
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι Βρυξέλλες εξετάζουν την αναβολή της εφαρμογής δασμών 10% στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που διακινούνται μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίοι, βάσει των ισχυόντων κανόνων καταγωγής, θα μπορούσαν να επιβληθούν από την 1η Ιανουαρίου 2027 σε οχήματα που δεν πληρούν τις νέες προϋποθέσεις.
Το Λονδίνο στηρίζει την προσπάθεια, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με την αυτοκινητοβιομηχανία για την αναζήτηση μιας λύσης.
Πίσω από την υπό διαμόρφωση συμφωνία βρίσκεται μια βαθύτερη βιομηχανική αδυναμία: η Ευρώπη δεν έχει καταφέρει ακόμη να δημιουργήσει την παραγωγική αλυσίδα μπαταριών που χρειάζεται για να στηρίξει την ηλεκτροκίνηση χωρίς μεγάλη εξάρτηση από την Ασία.
Το Brexit επιστρέφει ως πρόβλημα για την αυτοκινητοβιομηχανία
Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου, που τέθηκε σε εφαρμογή το 2021, προέβλεπε σταδιακά αυστηρότερους κανόνες για την καταγωγή των εξαρτημάτων των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Η λογική ήταν συγκεκριμένη: για να συνεχίσουν τα οχήματα να διακινούνται χωρίς δασμούς, θα έπρεπε μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους και των μπαταριών τους να προέρχεται από την ευρωπαϊκή και βρετανική παραγωγική αλυσίδα.
Στην πράξη, όμως, η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπαταριών και των απαραίτητων χημικών υλικών αποδείχθηκε βραδύτερη από τις αρχικές προβλέψεις.
Πολλά ηλεκτρικά μοντέλα εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μπαταρίες, κυψέλες και πρώτες ύλες που προέρχονται από ασιατικές χώρες.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά το γεγονός πως τα αυτοκίνητα κατασκευάζονται στην Ευρώπη ή στη Βρετανία, ενδέχεται να μην πληρούν τις απαιτήσεις καταγωγής για την απαλλαγή από τους δασμούς.
Οι κανόνες είχαν αρχικά προγραμματιστεί να αυστηροποιηθούν το 2024, αλλά μετατέθηκαν για το 2027. Μια νέα παράταση θα απαιτούσε πρόσθετη πολιτική και νομική συμφωνία.
Ο λογαριασμός των 17,9 δισ. ευρώ και η απειλή για το 82% των εξαγωγών
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία προειδοποιεί ότι η εφαρμογή των νέων κανόνων θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), το 2027 αναμένεται να εξαχθούν από την ΕΕ προς τη Βρετανία περίπου 520.000 ηλεκτρικά επιβατικά αυτοκίνητα και ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, συνολικής αξίας 17,9 δισ. ευρώ.
Από αυτά, περίπου το 82% εκτιμάται ότι δεν θα πληροί τους νέους κανόνες καταγωγής.
Η επιβολή του δασμού 10% θα μπορούσε να δημιουργήσει επιβάρυνση περίπου 1,47 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις τιμές των αυτοκινήτων. Επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εργοστασίων, τα περιθώρια κέρδους των κατασκευαστών και την ικανότητά τους να διατηρήσουν μερίδια αγοράς στη Βρετανία.
Η κινεζική πρόκληση αλλάζει τους ευρωπαϊκούς υπολογισμούς
Η πίεση από τους Κινέζους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων αποτελεί βασικό παράγοντα της νέας ευρωπαϊκής συζήτησης.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες ανησυχούν ότι μια πρόσθετη δασμολογική επιβάρυνση θα μειώσει την ανταγωνιστικότητά τους στη βρετανική αγορά, τη στιγμή που κινεζικοί όμιλοι διευρύνουν την παρουσία τους.
Η Κίνα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα στην παραγωγή μπαταριών, στην επεξεργασία κρίσιμων υλικών και στην κλίμακα κατασκευής ηλεκτρικών οχημάτων.
Αντίθετα, η Ευρώπη προσπαθεί να αναπτύξει μια περισσότερο αυτόνομη βιομηχανική βάση, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει υψηλό ενεργειακό κόστος και μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα στρατηγικό δίλημμα.
Εάν οι Βρυξέλλες επιμείνουν στην αυστηρή εφαρμογή των κανόνων καταγωγής, κινδυνεύουν να επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες.
Εάν, όμως, αναβάλουν εκ νέου τις απαιτήσεις, ενδέχεται να παρατείνουν την εξάρτηση από εισαγόμενες μπαταρίες και υλικά.
Τα δύο σενάρια της Κομισιόν για το 2027
Σύμφωνα με τους Financial Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει δύο βασικές επιλογές.
Η πρώτη προβλέπει απλή αναβολή των αυστηρότερων κανόνων για έναν χρόνο, ώστε οι αυτοκινητοβιομηχανίες να αποκτήσουν περισσότερο χρόνο προσαρμογής.
Η δεύτερη αφορά μια διετή μεταβατική ρύθμιση, με δυνατότητα συμψηφισμού μεταξύ οχημάτων που εξάγονται χωρίς να πληρούν τις απαιτήσεις καταγωγής και οχημάτων που πωλούνται στην εγχώρια αγορά με μπαταρίες που πληρούν τους κανόνες.
Η δεύτερη επιλογή θεωρείται πιο σύνθετη, καθώς θα απαιτούσε ειδικό μηχανισμό παρακολούθησης και συμμόρφωσης.
Η ACEA ζητά μεγαλύτερη χρονική ευελιξία, προτείνοντας να διατηρηθούν ηπιότεροι κανόνες για τη συναρμολόγηση μπαταριών έως το τέλος του 2029, να εφαρμοστούν αυστηρότερες απαιτήσεις για τις κυψέλες από το 2030 και για τα ευρωπαϊκής προέλευσης υλικά καθόδου από το 2032.
Η Κομισιόν, ωστόσο, εξετάζει συντομότερες παρατάσεις, προκειμένου να μη μειωθούν τα κίνητρα για επενδύσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή μπαταριών.
Η ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία αντιδρά
Η σχεδιαζόμενη αναβολή δεν βρίσκει σύμφωνους όλους τους βιομηχανικούς κλάδους.
Η ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία αντιτίθεται σε μια νέα χαλάρωση των κανόνων, υποστηρίζοντας ότι θα αποδυναμώσει τη ζήτηση για υλικά μπαταριών που παράγονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιχειρήσεις έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στην παραγωγή ενεργών υλικών καθόδου, τα οποία αποτελούν κρίσιμο συστατικό των μπαταριών ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Για αυτές τις εταιρείες, η αυστηροποίηση των κανόνων καταγωγής αποτελεί κίνητρο ανάπτυξης της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Μια νέα αναβολή θα μπορούσε να επιτρέψει στις αυτοκινητοβιομηχανίες να συνεχίσουν να προμηθεύονται φθηνότερα υλικά από την Ασία, περιορίζοντας την εμπορική προοπτική των ευρωπαϊκών επενδύσεων.
Έτσι, η Κομισιόν βρίσκεται αντιμέτωπη με αντικρουόμενα συμφέροντα στο εσωτερικό της ίδιας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
80 δισ. ευρώ εμπορίου και εκατομμύρια θέσεις εργασίας
Η οικονομική διασύνδεση Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή, παρά το Brexit.
Σύμφωνα με τη βρετανική ένωση κατασκευαστών και εμπόρων αυτοκινήτων SMMT, το ετήσιο εμπόριο στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας μεταξύ των δύο πλευρών φθάνει περίπου τα 80 δισ. ευρώ.
Ο επικεφαλής της SMMT, Μάικ Χοουζ, υπογράμμισε την ανάγκη εξεύρεσης μιας πρακτικής λύσης για τους κανόνες καταγωγής του 2027 και ενίσχυσης των κοινών παραγωγικών αλυσίδων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απορροφά περίπου το 60% των βρετανικών εξαγωγών οχημάτων, ενώ η Βρετανία αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στην ΕΕ.
Παρά τις επενδύσεις περίπου 72 δισ. ευρώ σε εγκαταστάσεις παραγωγής μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων από το 2017, η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των μπαταριών ιόντων λιθίου που χρησιμοποιεί.
Η βρετανική παραγωγική βάση είναι ακόμη πιο περιορισμένη, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη συντονισμένης βιομηχανικής πολιτικής.
Η σύνοδος της 20ής Νοεμβρίου και το νέο παζάρι Βρυξελλών – Λονδίνου
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 20ή Νοεμβρίου, όταν έχει προγραμματιστεί σύνοδος ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου.
Σύμφωνα με Βρετανούς αξιωματούχους που επικαλούνται οι Financial Times, οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για την αναβολή των κανόνων αναμένεται να αρχίσουν μετά τη σύνοδο.
Μια συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση στους κατασκευαστές, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει οριστικά το πρόβλημα της ευρωπαϊκής εξάρτησης από ασιατικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Το ευρύτερο διακύβευμα είναι πλέον σαφές.
Η Ευρώπη καλείται να προστατεύσει την αυτοκινητοβιομηχανία της από τον διεθνή ανταγωνισμό, χωρίς να εγκαταλείψει τον στόχο δημιουργίας δικής της βιομηχανίας μπαταριών.
Η ενδεχόμενη αναβολή των δασμών δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διευθέτηση της συμφωνίας του Brexit. Είναι ένδειξη ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική δυσκολεύεται ακόμη να συμβαδίσει με την ταχύτητα της παγκόσμιας μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση.
Και όσο η Κίνα διατηρεί το πλεονέκτημα στις μπαταρίες, τόσο πιο δύσκολες θα γίνονται οι επιλογές για τις Βρυξέλλες.
Πηγή: pagenews.gr