Μια δήλωση του Τζάρεντ Κούσνερ έρχεται να αναδιαμορφώσει τους διπλωματικούς συσχετισμούς γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, στέλνοντας μήνυμα τόσο στο Κρεμλίνο όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης.
Ο στενός συνεργάτης και γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις αμερικανικές διπλωματικές πρωτοβουλίες, αναγνώρισε δημοσίως ότι η ευρωπαϊκή παρουσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μια βιώσιμη ειρηνευτική διευθέτηση.
«Δεν μπορούμε να ολοκληρώσουμε αυτή τη συμφωνία χωρίς τους Ευρωπαίους στο τραπέζι», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κούσνερ, μετά τις επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Δουβλίνο.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς μέχρι πρόσφατα η Μόσχα επέμενε σε μια τριμερή διαδικασία μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ, επιδιώκοντας να περιορίσει τον άμεσο ρόλο των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Από το Άμπου Ντάμπι στη Μόσχα: Η διπλωματική μετατόπιση της Ουάσιγκτον
Οι διαπραγματεύσεις στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου αποτέλεσαν την αφετηρία μιας νέας διπλωματικής κινητικότητας, η οποία συνεχίστηκε με τις συναντήσεις των Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τη ρωσική και την ουκρανική ηγεσία.
Η αμερικανική πλευρά επιχείρησε να διευρύνει το αντικείμενο των συνομιλιών, συνδέοντας τον τερματισμό των εχθροπραξιών με το ευρύτερο ζήτημα της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Ο Κούσνερ ανακοίνωσε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, να διευρυνθεί ο επόμενος γύρος συνομιλιών με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών.
«Αυτό θα μας επιτρέψει να εξετάσουμε τις ευρύτερες μεταπολεμικές ρυθμίσεις ασφαλείας στην Ευρώπη, παράλληλα με τα εδαφικά ζητήματα μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας», ανέφερε σε δημόσια τοποθέτησή του.
Ωστόσο, η εικόνα παραμένει σύνθετη. Παρά τις αμερικανικές ανακοινώσεις, η Μόσχα δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως όλες τις λεπτομέρειες της νέας διαπραγματευτικής σύνθεσης, ενώ οι διαφωνίες για το εδαφικό και τις εγγυήσεις ασφαλείας παραμένουν βαθιές.
Πούτιν: Συζήτηση για την Ευρώπη, αλλά με ρωσικούς όρους
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται διατεθειμένος να συζητήσει με τους Ευρωπαίους, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείπει τις βασικές ρωσικές απαιτήσεις.
«Δεν ήμασταν ποτέ αντίθετοι στον διάλογο με την Ευρώπη και δεν ήμασταν εμείς εκείνοι που τον διέκοψαν», υποστήριξε ο Ρώσος πρόεδρος, επιρρίπτοντας στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις την ευθύνη για την επιδείνωση των σχέσεων.
Παράλληλα, κάλεσε την Ουάσιγκτον να συνεργαστεί με τους Ευρωπαίους συμμάχους της ώστε, όπως είπε, να ξεκαθαρίσουν «τι θέλουν τελικά: ειρήνη ή πόλεμο στην Ουκρανία».
Πίσω από αυτή τη ρητορική βρίσκεται μια πολύ ευρύτερη ρωσική επιδίωξη.
Η Μόσχα επιθυμεί να ενταχθούν στις συνομιλίες ζητήματα όπως η επέκταση του ΝΑΤΟ, η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα ρωσικά σύνορα και η διαμόρφωση μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όμως, μια τέτοια διαπραγμάτευση δημιουργεί ένα κρίσιμο δίλημμα: πώς μπορεί η Ευρώπη να συμμετάσχει στη διαμόρφωση της ειρήνης χωρίς να αποδεχθεί περιορισμούς στην κυριαρχία και στις επιλογές ασφαλείας των κρατών της;
Ζελένσκι: «Ο πόλεμος βρίσκεται στην Ευρώπη»
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαιρέτισε την προοπτική άμεσης συμμετοχής των Ευρωπαίων στις επόμενες συνομιλίες.
«Αυτό είναι σημαντικό για εμάς, επειδή ο πόλεμος βρίσκεται στην Ευρώπη», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν να παραμένουν στο περιθώριο μιας διαδικασίας που θα επηρεάσει την ασφάλειά τους για δεκαετίες.
Ο Ζελένσκι επισήμανε ότι οι συνομιλίες πρέπει να επικεντρωθούν και σε συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης.
«Αποφασίσαμε ότι θα εργαστούμε πάνω σε μια ατζέντα για την αποκλιμάκωση και για κάποιου είδους εκεχειρίες», ανέφερε μετά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους.
Το Κίεβο επιδιώκει μια διαδικασία που θα συνδυάζει την κατάπαυση του πυρός με αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας, ώστε να αποτραπεί μια νέα ρωσική επίθεση στο μέλλον.
Την ίδια στιγμή, η ουκρανική ηγεσία αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα το ενδεχόμενο η συζήτηση για τη συνολική ευρωπαϊκή ασφάλεια να προηγηθεί μιας ουσιαστικής συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Η Ευρώπη επιστρέφει στο τραπέζι – Αλλά ποιος θα την εκπροσωπήσει;
Η νέα αμερικανική προσέγγιση δημιουργεί ευκαιρία για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμμετοχή, αλλά αναδεικνύει και τις εσωτερικές δυσκολίες συντονισμού.
Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία και Ιταλία επιδιώκουν ενεργό ρόλο, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ έχουν επίσης άμεσο ενδιαφέρον για το περιεχόμενο μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα καθίσει στο τραπέζι, αλλά και με ποια ενιαία διαπραγματευτική θέση.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, έχει υποστηρίξει ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι ο τερματισμός των εχθροπραξιών και όχι μια πρόωρη διαπραγμάτευση για τη συνολική αναδιάταξη της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η ευρωπαϊκή ανησυχία επικεντρώνεται στο ενδεχόμενο η Ρωσία να χρησιμοποιήσει την ειρηνευτική διαδικασία ως μέσο για να επιτύχει ευρύτερες γεωπολιτικές παραχωρήσεις.
Η συμμετοχή της Ευρώπης, επομένως, δεν αποτελεί απλώς διπλωματικό ζήτημα. Συνδέεται με το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες ασφαλείας στην ήπειρο μετά τον πόλεμο.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας και το ΝΑΤΟ στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια παραμένει η μορφή των εγγυήσεων ασφαλείας που θα συνοδεύουν οποιαδήποτε συμφωνία.
Η Ουκρανία ζητεί δεσμεύσεις που θα αποτρέπουν μελλοντική ρωσική επιθετικότητα, ενώ η Μόσχα αντιτίθεται στην παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στο ουκρανικό έδαφος.
Ο Πούτιν προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη ευρωπαϊκών ειρηνευτικών στρατευμάτων στην Ουκρανία θα μπορούσε να θεωρηθεί συνέχιση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Παράλληλα, το Κρεμλίνο εξακολουθεί να θέτει εδαφικές απαιτήσεις τις οποίες το Κίεβο απορρίπτει.
Αυτές οι διαφωνίες εξηγούν γιατί η διεύρυνση των διαπραγματεύσεων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πρόοδο προς μια τελική ειρηνευτική συμφωνία.
Στο τραπέζι και η μεγαλύτερη ανταλλαγή αιχμαλώτων του πολέμου
Παρά τις σοβαρές πολιτικές διαφωνίες, οι διαπραγματεύσεις φαίνεται ότι δημιουργούν περιθώρια για μια σημαντική ανθρωπιστική εξέλιξη.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ ανακοίνωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για μια ανταλλαγή αιχμαλώτων χωρίς προηγούμενο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
«Εργαζόμαστε επίσης για αυτό που θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη ανταλλαγή αιχμαλώτων του πολέμου, επανενώνοντας ενδεχομένως χιλιάδες ανθρώπους με τις οικογένειές τους», ανέφερε.
Δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένοι αριθμοί ή δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, ωστόσο μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα γράψει τους κανόνες της επόμενης ημέρας;
Η δήλωση Κούσνερ σηματοδοτεί μια ουσιαστική αναγνώριση από την Ουάσιγκτον: ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως διμερής διαφορά Μόσχας και Κιέβου, ούτε η ειρήνη μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς εκείνους που θα κληθούν να εγγυηθούν και να στηρίξουν τη μεταπολεμική ασφάλεια.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η ευρωπαϊκή συμμετοχή μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη πολιτική νομιμοποίηση και πρακτική στήριξη σε μια πιθανή συμφωνία.
Για τον Πούτιν, ανοίγει η δυνατότητα να θέσει στο τραπέζι ευρύτερες απαιτήσεις για το ΝΑΤΟ και τις σχέσεις Ρωσίας – Δύσης.
Για τον Ζελένσκι, η παρουσία των Ευρωπαίων μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετη διασφάλιση ότι το μέλλον της Ουκρανίας δεν θα αποφασιστεί χωρίς την ουκρανική συναίνεση.
Και για την Ευρώπη, η πρόκληση είναι διπλή: να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, διατηρώντας παράλληλα μια συνεκτική θέση απέναντι στις ρωσικές απαιτήσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο αν η Ευρώπη θα συμμετάσχει στις συνομιλίες, αλλά αν θα μπορέσει να επηρεάσει τους όρους της ειρήνης.
Η διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων ημερών δημιουργεί νέα δεδομένα, χωρίς όμως να εξαλείφει τις βαθιές διαφορές μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η επόμενη φάση των συνομιλιών θα δείξει εάν η διεύρυνση του διαπραγματευτικού σχήματος μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική αποκλιμάκωση ή εάν η συζήτηση για τη νέα ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας θα προσθέσει ακόμη ένα σύνθετο πεδίο αντιπαράθεσης.
Πηγή: pagenews.gr