Κόλπος: Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό του πολέμου στο Ορμούζ – Η κρυφή κρίση που απειλεί το 2027

Ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να τελειώσει στις διπλωματικές αίθουσες, αλλά η οικονομική του κληρονομιά απειλεί να επιβιώσει για χρόνια. Πίσω από την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, τις διακοπές στις εξαγωγές και τις εντυπωσιακές προβλέψεις για ανάκαμψη το 2027, διαμορφώνεται μια λιγότερο ορατή κρίση: ποιος θα πληρώσει τελικά τον λογαριασμό της ύφεσης στον Περσικό Κόλπο;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στους κρατικούς προϋπολογισμούς της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ ή του Κουβέιτ. Βρίσκεται στα νοικοκυριά του Νεπάλ, του Μπανγκλαντές και του Πακιστάν, που εξαρτώνται από τα εμβάσματα των εργαζομένων τους, αλλά και στις δυτικές αγορές, οι οποίες έχουν συνηθίσει να στηρίζονται στα τεράστια κεφάλαια των αραβικών κρατικών επενδυτικών ταμείων.

Όπως αναδεικνύει ανάλυση του Modern Diplomacy, η ύφεση που προκάλεσε η σύγκρουση γύρω από το Στενό του Ορμούζ δεν κατανέμει ισότιμα τις απώλειες. Οι κυβερνήσεις του Κόλπου χρησιμοποιούν τα οικονομικά τους αποθέματα για να προστατεύσουν τις κοινωνίες τους, ενώ οι περικοπές μεταφέρονται στις επενδύσεις, στις κατασκευές και στις προσλήψεις ξένων εργαζομένων.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι συνέπειες αυτής της προσαρμογής ενδέχεται να εμφανιστούν με καθυστέρηση, όταν η αγορά πετρελαίου θα έχει ήδη αρχίσει να ανακάμπτει.

Η ύφεση των δισεκατομμυρίων: Όταν το Ορμούζ σταματά την οικονομία

Η πολεμική σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και οι περιορισμοί στη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ προκάλεσαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ανάλυση, πρωτοφανές πλήγμα στην παραγωγή και στις εξαγωγές ενέργειας της περιοχής.

Η συνολική παραγωγή των εξαγωγικών χωρών του Κόλπου υποχώρησε από περίπου 33 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο σε 19 εκατομμύρια τον Μάιο.

Οι οικονομικές συνέπειες αποτυπώνονται στις προβλέψεις που αποδίδονται στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για το 2026.

Για τα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, η προβλεπόμενη συρρίκνωση φτάνει το 4,8% το 2026, ενώ το βασικό σενάριο προβλέπει ανάκαμψη 9,1% το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι οι εχθροπραξίες θα τερματιστούν μετά το πρώτο τρίμηνο.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται συγκριτικά ανθεκτικότερα, καθώς διαθέτουν αγωγούς που επιτρέπουν τη μεταφορά μέρους του πετρελαίου παρακάμπτοντας το Ορμούζ.

Ωστόσο, οι προβλέψεις για επιστροφή στην ανάπτυξη αποτυπώνουν πρωτίστως την αναμενόμενη αποκατάσταση της παραγωγής υδρογονανθράκων. Δεν σημαίνουν ότι θα επανέλθουν αυτομάτως οι θέσεις εργασίας, τα κατασκευαστικά έργα και οι διεθνείς επενδύσεις.

Πρώτα οι πολίτες, μετά οι εργαζόμενοι: Το άγραφο κοινωνικό συμβόλαιο

Το οικονομικό μοντέλο των μοναρχιών του Κόλπου βασίζεται σε μια ιδιότυπη συμφωνία μεταξύ κράτους και κοινωνίας.

Τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο χρηματοδοτούν δημόσιες θέσεις εργασίας, μισθούς, επιδοτήσεις και κοινωνικές παροχές για τους πολίτες. Παράλληλα, εκατομμύρια εργαζόμενοι από τη Νότια Ασία καλύπτουν τις ανάγκες της οικοδομής, των υπηρεσιών, των υποδομών και της ιδιωτικής οικονομίας.

Όταν τα κρατικά έσοδα μειώνονται, οι κυβερνήσεις έχουν ισχυρό πολιτικό κίνητρο να διατηρήσουν τις παροχές προς τους υπηκόους τους.

Αντίθετα, τα μεγάλα επενδυτικά έργα μπορούν να περιοριστούν ή να αναβληθούν.

Το Κουβέιτ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μισθοί και επιδοτήσεις αντιπροσωπεύουν το 76% των προβλεπόμενων κρατικών δαπανών για το οικονομικό έτος 2026-2027, ενώ ο προϋπολογισμός προβλέπει έλλειμμα περίπου 31,9 δισ. δολαρίων.

Αντί για δραστική περικοπή κοινωνικών δαπανών, η κυβέρνηση στράφηκε στον διεθνή δανεισμό, αντλώντας 6 δισ. δολάρια από ομολογιακή έκδοση, ενώ προχώρησε και σε θεσμικές παρεμβάσεις που επιτρέπουν τη χρηματοδότηση του κρατικού ταμείου από αποθεματικά μελλοντικών γενεών.

Στο Κατάρ, ο εμίρης ανακοίνωσε ότι τα δημόσια έσοδα υποχώρησαν κατά 42% στο πρώτο εξάμηνο, ενώ οι κρατικές δαπάνες περιορίστηκαν μόλις κατά 14%.

Η διαφορά αποκαλύπτει το μέγεθος της δημοσιονομικής προστασίας που επιχειρούν οι κυβερνήσεις.

Σαουδική Αραβία: Το φρένο στα μεγαλεπήβολα έργα και το σοκ της NEOM

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση.

Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να συνεχίσει τη μετάβαση σε μια οικονομία λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο. Από την άλλη, η δημοσιονομική πίεση περιορίζει τα κεφάλαια που μπορούν να κατευθυνθούν στα φιλόδοξα έργα του προγράμματος Vision 2030.

Το έλλειμμα του πρώτου τριμήνου έφτασε, σύμφωνα με την ανάλυση, τα 125,7 δισ. σαουδαραβικά ριάλ, όταν ο αρχικός προϋπολογισμός προέβλεπε 65 δισ. για ολόκληρο το έτος.

Το κρατικό επενδυτικό ταμείο Public Investment Fund (PIF) φέρεται να ζήτησε περιορισμό δαπανών κατά 20% σε περισσότερες από 100 εταιρείες του χαρτοφυλακίου του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επανεξέταση της NEOM και του εμβληματικού έργου The Line.

Η αρχική φιλοδοξία για μια γραμμική πόλη μήκους 170 χιλιομέτρων έχει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, περιοριστεί σε έναν πολύ μικρότερο πυρήνα περίπου πέντε χιλιομέτρων.

Η εξέλιξη αυτή δεν επηρεάζει μόνο τους κρατικούς σχεδιασμούς. Έχει άμεσες συνέπειες στις κατασκευαστικές εταιρείες, στους υπεργολάβους και κυρίως στους χιλιάδες εργαζομένους που θα μπορούσαν να απασχοληθούν στα έργα.

Η περικοπή ενός μεγάλου κατασκευαστικού προϋπολογισμού σημαίνει λιγότερες συμβάσεις, λιγότερες νέες προσλήψεις και μικρότερη ζήτηση για εργατικό δυναμικό από το εξωτερικό.

Το παράδοξο του Νεπάλ: Περισσότερα εμβάσματα, λιγότερες δουλειές

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της κρίσης προέρχεται από το Νεπάλ.

Τα εμβάσματα που εισέρρευσαν στη χώρα κατά το οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε στα μέσα Ιουλίου αυξήθηκαν κατά 28% σε όρους δολαρίου, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 16,19 δισ. δολαρίων.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι νέες εγκρίσεις εργασίας για χώρες του Κόλπου μειώθηκαν από 228.165 σε 109.249.

Πρόκειται για πτώση μεγαλύτερη του 50%.

Το φαινομενικό παράδοξο εξηγείται από τη διαφορά ανάμεσα στους εργαζομένους που βρίσκονται ήδη στο εξωτερικό και σε εκείνους που ετοιμάζονται να μεταναστεύσουν.

Οι πρώτοι συνεχίζουν να στέλνουν χρήματα στις οικογένειές τους. Ορισμένοι ενδέχεται μάλιστα να μεταφέρουν περισσότερες αποταμιεύσεις στις πατρίδες τους, φοβούμενοι περαιτέρω αποσταθεροποίηση.

Οι δεύτεροι, όμως, βρίσκουν ολοένα λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης.

Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή αύξηση των εμβασμάτων μπορεί να αποκρύπτει μια μελλοντική πτώση.

Καθώς τα υφιστάμενα συμβόλαια εργασίας λήγουν και δεν αντικαθίστανται από νέες προσλήψεις, ο συνολικός αριθμός των μεταναστών εργαζομένων μπορεί να αρχίσει να μειώνεται.

Για μια χώρα όπως το Νεπάλ, όπου τα εμβάσματα αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο του ΑΕΠ, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στην κατανάλωση, στα συναλλαγματικά διαθέσιμα και στο ισοζύγιο πληρωμών.

Πακιστάν, Μπανγκλαντές και Ινδία: Η κρίση που μεταφέρεται στα νοικοκυριά

Το ίδιο φαινόμενο καταγράφεται και σε άλλες οικονομίες της Νότιας Ασίας.

Το Πακιστάν εισέπραξε 10,88 δισ. δολάρια σε εμβάσματα την περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας αύξηση 14% σε ετήσια βάση.

Οι εισροές από τη Σαουδική Αραβία αυξήθηκαν σχεδόν κατά 20%.

Αντίστοιχα, το Μπανγκλαντές και η Σρι Λάνκα κατέγραψαν διψήφιους ρυθμούς αύξησης εμβασμάτων κατά τη διάρκεια της άνοιξης.

Ωστόσο, οι δείκτες νέας απασχόλησης αποτυπώνουν διαφορετική πραγματικότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας κατέγραψε μείωση 78% στις μετακινήσεις Φιλιππινέζων εργαζομένων προς τον Κόλπο τον Μάρτιο, ενώ Ινδοί διαμεσολαβητές προσλήψεων ανέφεραν στο Reuters ότι οι μηνιαίες τοποθετήσεις υποψηφίων περιορίστηκαν από πέντε έως δέκα σε μόλις μία ή δύο.

Η ουσιαστική απειλή δεν είναι επομένως μια άμεση κατάρρευση των εμβασμάτων.

Είναι η σταδιακή συρρίκνωση της δεξαμενής εργαζομένων που τα παράγουν.

Το 2027 μπορεί να αποδειχθεί το έτος κατά το οποίο η κρίση του Περσικού Κόλπου θα μεταφερθεί από τους κρατικούς προϋπολογισμούς στις οικογένειες της Νότιας Ασίας.

Τα κρατικά επενδυτικά ταμεία και ο κρυφός κίνδυνος για τη Wall Street

Η δεύτερη μεγάλη συνέπεια της κρίσης αφορά τις δυτικές κεφαλαιαγορές.

Τα κρατικά επενδυτικά ταμεία της Μέσης Ανατολής έχουν εξελιχθεί σε σημαντικούς χρηματοδότες διεθνών επιχειρήσεων, επενδυτικών κεφαλαίων, υποδομών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων.

Για περισσότερο από μία δεκαετία, τα κεφάλαια του Κόλπου έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση μεγάλων επενδυτικών συμφωνιών στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, τα κρατικά επενδυτικά ταμεία της Μέσης Ανατολής πραγματοποίησαν επενδύσεις ύψους 102 δισ. δολαρίων στο πρώτο εννεάμηνο του 2026, με το 45% να κατευθύνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εικόνα αυτή φαίνεται αρχικά καθησυχαστική.

Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος της επενδυτικής δραστηριότητας προέρχεται από το Άμπου Ντάμπι.

Ο όμιλος Mubadala πραγματοποίησε μόνος του επενδύσεις 26,2 δισ. δολαρίων, αξιοποιώντας τη συγκριτικά μεγαλύτερη οικονομική ανθεκτικότητα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Αντίθετα, το Κουβέιτ και το Κατάρ αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις, που ενδέχεται να τα οδηγήσουν στη χρησιμοποίηση επενδυτικών αποθεμάτων για την κάλυψη κρατικών αναγκών.

Η μεταβολή αυτή μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις.

Ένα κρατικό ταμείο που μέχρι χθες αγόραζε συμμετοχές σε διεθνείς επιχειρήσεις ενδέχεται αύριο να χρειαστεί να περιορίσει τις νέες επενδύσεις του ή να ρευστοποιήσει περιουσιακά στοιχεία.

Για τις δυτικές αγορές, η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι απαραίτητα μια αιφνίδια μαζική πώληση μετοχών.

Είναι η σταδιακή απόσυρση ενός από τους σημαντικότερους μακροπρόθεσμους επενδυτές από την αγορά.

Κουβέιτ και Κατάρ: Από επενδυτές σε πηγές κρατικής χρηματοδότησης

Η ανάλυση επικαλείται εκτιμήσεις της Global SWF, σύμφωνα με τις οποίες οι δημοσιονομικές ανάγκες του Κουβέιτ και του Κατάρ ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυξημένη αξιοποίηση των κρατικών επενδυτικών τους ταμείων.

Το Kuwait Investment Authority και το Qatar Investment Authority αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους θεσμικούς επενδυτές διεθνώς.

Ωστόσο, η ανάγκη χρηματοδότησης των κρατικών προϋπολογισμών μπορεί να μεταβάλει προσωρινά τον ρόλο τους.

Στο Κατάρ, η επενδυτική δραστηριότητα του QIA φέρεται να κινείται περίπου 2 δισ. δολάρια ανά τρίμηνο χαμηλότερα από τον ρυθμό πριν από τον πόλεμο.

Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περιόρισαν συνολικά τις τοποθετήσεις τους σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα κατά 16,6 δισ. δολάρια τον Μάρτιο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται.

Οι κινήσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους μια γενικευμένη φυγή από τις αμερικανικές αγορές.

Αποτελούν, ωστόσο, ένδειξη ότι η δημοσιονομική πίεση μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς επενδυτικές επιλογές των κρατών του Κόλπου.

Το Κατάρ και η ενεργειακή ζημιά που δεν διορθώνεται σε έναν χρόνο

Η ανάκαμψη της παραγωγής πετρελαίου δεν συνεπάγεται αυτομάτως την αποκατάσταση όλων των ενεργειακών υποδομών.

Το Κατάρ αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η QatarEnergy εκτιμά ότι η αποκατάσταση κατεστραμμένης δυναμικότητας υγροποίησης φυσικού αερίου μπορεί να απαιτήσει τρία έως πέντε χρόνια.

Εφόσον επιβεβαιωθούν αυτές οι εκτιμήσεις, η χώρα θα αντιμετωπίσει μακροχρόνιες συνέπειες στις εξαγωγές LNG, ακόμη και εάν η στρατιωτική κρίση τερματιστεί σύντομα.

Η εξέλιξη αφορά άμεσα και την Ευρώπη, η οποία έχει ενισχύσει την εξάρτησή της από τις διεθνείς αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Οι καθυστερήσεις στην αποκατάσταση ενεργειακών εγκαταστάσεων μπορούν να διατηρήσουν υψηλό το κόστος εφοδιασμού και να περιορίσουν τη δυνατότητα ταχείας εξομάλυνσης των τιμών.

Τρία σενάρια για το 2027: Εύθραυστη ειρήνη, νέα κλιμάκωση ή ανοικοδόμηση

Η ανάλυση διαμορφώνει τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη χρονιά, με ενδεικτικές πιθανότητες που αποτελούν εκτιμήσεις του συντάκτη και όχι επίσημες προβλέψεις διεθνούς οργανισμού.

Πρώτο σενάριο – Εύθραυστη ειρήνη (55%)

Μια διπλωματική συμφωνία οδηγεί σε λειτουργική κατάπαυση του πυρός έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027.

Οι ενεργειακές εξαγωγές ανακάμπτουν και οι οικονομίες του Κόλπου επιστρέφουν σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Ωστόσο, οι κυβερνήσεις διατηρούν περιορισμένους τους προϋπολογισμούς των μεγάλων κατασκευαστικών έργων.

Οι νέες προσλήψεις μεταναστών εργαζομένων παραμένουν υποτονικές και τα εμβάσματα προς τη Νότια Ασία αρχίζουν να υποχωρούν.

Δεύτερο σενάριο – Νέα στρατιωτική κλιμάκωση (25%)

Η Ουάσιγκτον επανέρχεται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και το Στενό του Ορμούζ παραμένει πεδίο έντασης έως τα μέσα του 2027.

Οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται, οι επιχειρήσεις περιορίζουν τις ανανεώσεις συμβολαίων εργασίας και οι κυβερνήσεις στρέφονται ακόμη περισσότερο στα κρατικά αποθεματικά.

Το Πακιστάν και άλλες οικονομίες που εξαρτώνται από εμβάσματα αντιμετωπίζουν νέες πιέσεις στο ισοζύγιο πληρωμών.

Παράλληλα, η ανάγκη ρευστότητας ενδέχεται να προκαλέσει πωλήσεις επενδυτικών περιουσιακών στοιχείων στις διεθνείς αγορές.

Τρίτο σενάριο – Επενδυτική έκρηξη ανοικοδόμησης (20%)

Μια ταχεία διπλωματική διευθέτηση απελευθερώνει σημαντικά κεφάλαια για την αποκατάσταση ενεργειακών εγκαταστάσεων, λιμένων και αγωγών.

Η ανακατασκευή υποδομών δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, επαναφέροντας τη ζήτηση για εργαζομένους από τη Νότια Ασία.

Σε αυτή την περίπτωση, η κάμψη των εμβασμάτων θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή.

Το κρίσιμο τεστ του Ιανουαρίου: Πότε θα φανεί ο πραγματικός λογαριασμός

Η οικονομική κρίση του Ορμούζ δεν θα έχει τελειώσει τη στιγμή που τα δεξαμενόπλοια θα επιστρέψουν στους συνηθισμένους θαλάσσιους διαδρόμους.

Η αποκατάσταση των εξαγωγών μπορεί να βελτιώσει γρήγορα τους κρατικούς προϋπολογισμούς, αλλά η επιστροφή των επενδύσεων και της απασχόλησης απαιτεί περισσότερο χρόνο.

Ένας από τους σημαντικότερους δείκτες θα είναι τα μηνιαία στοιχεία εμβασμάτων του Πακιστάν, που αναμένονται τον Ιανουάριο του 2027 για τις εισροές του Δεκεμβρίου.

Εάν τα εμβάσματα από τη Σαουδική Αραβία, τα οποία εξακολουθούσαν να εμφανίζουν ισχυρή αύξηση τον Σεπτέμβριο, αρχίσουν να υποχωρούν σε ετήσια βάση, αυτό θα αποτελέσει ένδειξη ότι η κρίση περνά από τις επενδύσεις στην πραγματική οικονομία των νοικοκυριών.

Για τη Δύση, αντίστοιχο προειδοποιητικό σήμα θα είναι η μείωση της συμμετοχής των κρατικών επενδυτικών ταμείων του Κόλπου σε νέες χρηματοδοτήσεις επιχειρήσεων και υποδομών.

Η μεγάλη γεωοικονομική αντίφαση είναι ότι οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν αποθεματικά τρισεκατομμυρίων δολαρίων για να απορροφήσουν την κρίση, ενώ εκατομμύρια οικογένειες που εξαρτώνται από την εργασία στην περιοχή δεν διαθέτουν αντίστοιχη προστασία.

Το πετρέλαιο μπορεί να επιστρέψει στις διεθνείς αγορές μέσα σε λίγους μήνες. Οι θέσεις εργασίας που χάθηκαν, οι επενδύσεις που ακυρώθηκαν και τα εισοδήματα που δεν δημιουργήθηκαν μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να ανακτηθούν.

Και αυτή είναι η πραγματική, κρυφή οικονομική κληρονομιά του πολέμου στο Ορμούζ.

Πηγή: pagenews.gr