Μια διπλωματική πρόταση που θα μπορούσε να ανατρέψει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης αποκάλυψε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιβεβαιώνοντας ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει πλέον ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σενάρια για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία: την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς με αντάλλαγμα την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τους Financial Times και το Reuters, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ έθεσαν το ερώτημα στον Ουκρανό πρόεδρο, σηματοδοτώντας πιθανή αλλαγή στην αμερικανική διαπραγματευτική στρατηγική.
«Οι Αμερικανοί έθεσαν ένα ερώτημα: Τι θα γινόταν εάν η Ουκρανία εντασσόταν στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε από το Ντονμπάς; Ήταν η πρώτη φορά που τέθηκε αυτό το ζήτημα», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς μέχρι πρόσφατα η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία θεωρούνταν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για οποιαδήποτε συμφωνία με τη Ρωσία.
Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη επίσημη, ολοκληρωμένη αμερικανική πρόταση ούτε αποδοχή της από τη Μόσχα. Πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που τέθηκε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων και το οποίο, εάν αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο, θα απαιτήσει εξαιρετικά δύσκολες πολιτικές αποφάσεις.
«Το ΝΑΤΟ επιστρέφει στο τραπέζι» – Η αποκάλυψη Ζελένσκι
Ο Ουκρανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι η αμερικανική πρωτοβουλία δημιουργεί νέα δεδομένα.
«Γι’ αυτό πιστεύω ότι το ΝΑΤΟ επιστρέφει στην ημερήσια διάταξη. Αλλά έχετε ακούσει και τα μηνύματα του Πούτιν. Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη συζήτηση», σημείωσε.
Η δυσκολία βρίσκεται στην ίδια την ουσία της ανταλλαγής.
Η Ουκρανία εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 20% της περιοχής του Ντονμπάς, την οποία η Ρωσία δεν έχει καταφέρει να καταλάβει πλήρως παρά τις πολυετείς στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις μεγάλες απώλειες.
Για τη Μόσχα, η αποχώρηση των ουκρανικών στρατευμάτων θα αποτελούσε σημαντικό εδαφικό και στρατηγικό κέρδος.
Για το Κίεβο, όμως, θα σήμαινε εγκατάλειψη οχυρωμένων θέσεων, πόλεων και περιοχών που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.
Το μεγάλο παράδοξο είναι ότι η Ρωσία έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ απαράδεκτη.
Επομένως, η αμερικανική διερεύνηση δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα: Θα μπορούσε ο Πούτιν να αποδεχθεί την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία προκειμένου να εξασφαλίσει το σύνολο του Ντονμπάς;
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το Κρεμλίνο έχει συμφωνήσει σε μια τέτοια ανταλλαγή.
Ζελένσκι: «Δεν έχω δικαίωμα να αποφασίσω μόνος μου»
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία συνδέει εδαφικές παραχωρήσεις με εγγυήσεις ασφαλείας θα πρέπει να τεθεί στην κρίση των Ουκρανών.
«Εάν η αμερικανική πλευρά επιβεβαιώσει ακριβώς αυτή την πρόταση, μαζί με τους υπόλοιπους εταίρους μας στο ΝΑΤΟ, τότε θα ρωτήσω την κοινωνία μας τι πιστεύει: την αποδεχόμαστε ή όχι; Δεν έχω το δικαίωμα να λάβω αυτή την απόφαση μόνος μου», δήλωσε.
Παράλληλα, επανέλαβε την κατηγορηματική θέση του Κιέβου:
«Η Ουκρανία δεν υποχωρεί και δεν παραδίδει τη γη της».
Η ουκρανική πλευρά διαχωρίζει την ενδεχόμενη στρατιωτική αποχώρηση από τη νομική αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας.
Ακόμη και εάν εξεταζόταν κάποια εδαφική διευθέτηση, ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι δεν θα μπορούσε να συνοδεύεται από αναγνώριση των κατεχόμενων περιοχών ως ρωσικών.
Το Κίεβο ζητεί συγκεκριμένες εγγυήσεις και όχι γενικές πολιτικές υποσχέσεις.
Το αμερικανικό πακέτο: ΝΑΤΟ, ισχυρός στρατός και δισεκατομμύρια για την ανοικοδόμηση
Στις συζητήσεις περιλαμβάνεται ένα ευρύτερο πακέτο ασφαλείας και οικονομικής στήριξης, το οποίο, σύμφωνα με τον Ζελένσκι, θα πρέπει να έχει τρεις βασικούς πυλώνες.
Πρώτον, συγκεκριμένες εγγυήσεις από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με σαφείς δεσμεύσεις σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Δεύτερον, διατήρηση ισχυρών ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, με επαρκές προσωπικό, σύγχρονα οπλικά συστήματα και μακροχρόνια χρηματοδότηση.
Τρίτον, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης και ανοικοδόμησης, με εξασφαλισμένους πόρους.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε εγγυήσεις που θα μοιάζουν με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ χωρίς να συνεπάγονται πλήρη ένταξη.
Μάλιστα, αποκάλυψε ότι ρώτησε την αμερικανική πλευρά εάν μια τέτοια συμφωνία θα συνοδευόταν από παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.
Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν αρνητική.
Αυτό ενισχύει την ανησυχία του Κιέβου ότι μια συμφωνία ασφαλείας χωρίς σαφή μηχανισμό στρατιωτικής προστασίας ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκής απέναντι σε μελλοντική ρωσική επίθεση.
Το παιχνίδι Πούτιν: Δεν θέλει μόνο το Ντονμπάς, αλλά νέα Ευρώπη
Η εδαφική διαπραγμάτευση δεν είναι το μοναδικό ζήτημα.
Ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες για να ανοίξει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η Μόσχα επιθυμεί να επαναφέρει στο τραπέζι ζητήματα που αφορούν τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη, την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων και τον συνολικό συσχετισμό ισχύος στην ήπειρο.
Ο Ζελένσκι προειδοποίησε:
«Αυτό είναι επικίνδυνο, διότι, κατά την άποψή μου, ακριβώς τέτοιες κινήσεις οδηγούν σε πολέμους ή κλιμακώσεις».
Ο Ουκρανός πρόεδρος θεωρεί ότι η Ρωσία επιδιώκει να ανατρέψει βασικές παραμέτρους της μεταψυχροπολεμικής ευρωπαϊκής τάξης ασφαλείας.
«Πραγματική ασφάλεια στην Ευρώπη σημαίνει Ευρωπαϊκή Ένωση και ΝΑΤΟ. Τίποτε άλλο», υπογράμμισε.
Η ουκρανική θέση είναι ότι πρέπει πρώτα να τερματιστεί ο πόλεμος και στη συνέχεια να εξεταστούν τυχόν ευρύτερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
«Πρώτα πρέπει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», τόνισε ο Ζελένσκι, απορρίπτοντας τη ρωσική επιδίωξη να προηγηθεί μια συνολική αναδιαπραγμάτευση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Από το Αμπού Ντάμπι στο Δουβλίνο – Η Ευρώπη απαιτεί θέση στο τραπέζι
Οι αποκαλύψεις έρχονται μετά τον νέο γύρο συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι, όπου αντιπροσωπείες των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και της Ρωσίας επιχείρησαν να επανεκκινήσουν τη διπλωματική διαδικασία.
Οι συνομιλίες της 10ης και 11ης Νοεμβρίου ολοκληρώθηκαν χωρίς ουσιαστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Ωστόσο, υπήρξε πρόοδος στο ζήτημα της ανταλλαγής αιχμαλώτων, με τις δύο πλευρές να συζητούν την απελευθέρωση περισσότερων από 1.000 ανθρώπων από κάθε πλευρά.
Ακολούθησαν οι επαφές των Κούσνερ και Γουίτκοφ στη Μόσχα και στη συνέχεια η συνάντησή τους με τον Ζελένσκι στην Ιρλανδία.
Στο μεταξύ, η Ευρώπη επιχειρεί να διασφαλίσει ότι δεν θα περιοριστεί στον ρόλο του χρηματοδότη μιας συμφωνίας που θα έχουν διαμορφώσει αποκλειστικά η Ουάσιγκτον και η Μόσχα.
Στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στο Δουβλίνο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι στις επόμενες διαπραγματεύσεις θα πρέπει να εκπροσωπούνται οι πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις — Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Πολωνία — μαζί με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά προσπάθεια να αποκτήσει η Ευρώπη ουσιαστικό λόγο τόσο στις εδαφικές διευθετήσεις όσο και στις εγγυήσεις ασφαλείας που θα καθορίσουν το μεταπολεμικό περιβάλλον.
Η μεγάλη αντίφαση για τον Τραμπ: Πώς θα πει «ναι» ο Πούτιν στο ΝΑΤΟ;
Το ενδεχόμενο ανταλλαγής του Ντονμπάς με την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί ίσως το πιο περίπλοκο διπλωματικό στοίχημα της αμερικανικής προσπάθειας για ειρήνη.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον φαίνεται να αναζητεί ένα αντάλλαγμα αρκετά ισχυρό ώστε να πείσει το Κίεβο να συζητήσει μια επώδυνη εδαφική υποχώρηση.
Από την άλλη, η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ συγκρούεται με μία από τις βασικότερες διακηρυγμένες ρωσικές απαιτήσεις.
Ακόμη και εάν η Μόσχα εμφανιζόταν διατεθειμένη να συζητήσει, θα έπρεπε να ξεκαθαριστούν κρίσιμες λεπτομέρειες: ποια εδάφη θα καλύπτουν οι εγγυήσεις της Συμμαχίας, πώς θα αντιμετωπιστεί το ζήτημα των κατεχόμενων περιοχών και ποια θα είναι η στάση όλων των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς η ένταξη απαιτεί ομοφωνία.
Η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση θα έπρεπε επίσης να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις απέναντι σε μια Ουκρανία που θα γινόταν μέλος της Συμμαχίας.
Το αποτέλεσμα είναι ένα διπλωματικό παζλ χωρίς εύκολη λύση.
Το Ντονμπάς ως τίμημα της ειρήνης – Και ο κίνδυνος μιας νέας σύγκρουσης
Πίσω από τις διαπραγματεύσεις βρίσκεται ένα βαθύτερο στρατηγικό δίλημμα.
Μπορεί μια χώρα να εξασφαλίσει μακροχρόνια ειρήνη παραχωρώντας τον έλεγχο εδαφών που ο αντίπαλός της δεν κατάφερε να κατακτήσει στρατιωτικά;
Και μπορεί μια τέτοια συμφωνία να λειτουργήσει χωρίς να δημιουργήσει προηγούμενο επιβράβευσης της στρατιωτικής επιθετικότητας;
Για την Ουκρανία, το ζήτημα δεν είναι μόνο εδαφικό. Αφορά την επιβίωσή της ως κυρίαρχου κράτους και τη δυνατότητα αποτροπής μιας νέας εισβολής.
Για την Ευρώπη, αφορά το εάν τα σύνορα και οι κανόνες ασφαλείας μπορούν να επανακαθορίζονται μέσα από συμφωνίες μεγάλων δυνάμεων.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, αφορά την προσπάθεια επίτευξης μιας ιστορικής ειρηνευτικής συμφωνίας, χωρίς όμως να έχει ακόμη εξασφαλιστεί ότι οι βασικοί εμπλεκόμενοι μπορούν να αποδεχθούν τους όρους της.
Η αποκάλυψη Ζελένσκι δεν σημαίνει ότι η ειρήνη βρίσκεται προ των πυλών. Σημαίνει όμως ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει πλέον μια ανταλλαγή που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε πολιτικά αδιανόητη: ουκρανικά εδάφη έναντι της ισχυρότερης δυτικής στρατιωτικής εγγύησης.
Και το αποφασιστικό ερώτημα παραμένει: Θα μπορούσε ο Πούτιν να δεχθεί μια Ουκρανία μέσα στο ΝΑΤΟ ή το νέο αμερικανικό σενάριο θα αποδειχθεί ακόμη ένα αδιέξοδο στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου;
Πηγή: pagenews.gr