Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις Ηνωμένες Πολιτείες ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας για τις Βρυξέλλες: να επιβάλουν νέο φόρο στους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, χωρίς τον ίδιο φόβο αντιποίνων από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, εξετάζει την προώθηση ενός ευρωπαϊκού ψηφιακού φόρου σε εταιρείες όπως η Google και η Meta, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει πρόσθετα έσοδα για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ύψους περίπου 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Σύμφωνα με το POLITICO, τέσσερις Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι ο Κόστα εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει την υποστήριξη των κυβερνήσεων για τη νέα φορολογική επιβάρυνση.
Η πρόταση θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με προηγούμενες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν φόρο 3% σε συγκεκριμένα έσοδα μεγάλων ψηφιακών επιχειρήσεων.
Δεν πρόκειται ακόμη για ειλημμένη απόφαση. Το σχέδιο βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση και θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συναίνεση των κρατών-μελών.
Το πολιτικό ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στη χρονική στιγμή: μέχρι πρόσφατα, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέφευγαν να ανοίξουν μέτωπο με την Ουάσιγκτον, φοβούμενες νέους αμερικανικούς δασμούς.
Τώρα, μετά το δυσμενές αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών για τους Ρεπουμπλικανούς, οι υποστηρικτές του φόρου εκτιμούν ότι η δυνατότητα του Τραμπ να απειλήσει την Ευρώπη έχει περιοριστεί.
«Ο Τραμπ είναι αποδυναμωμένος» – Γιατί οι Βρυξέλλες βλέπουν ευκαιρία
Η συζήτηση για τη φορολόγηση των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών δεν είναι καινούργια.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι η πολιτική συγκυρία στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πρόσφατη ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές έχει περιορίσει την επιρροή του Λευκού Οίκου στο Κογκρέσο και έχει ενισχύσει την εκτίμηση ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων ότι η Ουάσιγκτον θα δυσκολευτεί να απαντήσει με μια νέα εμπορική σύγκρουση.
Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, δήλωσε στο POLITICO:
«Η πιθανότητα εμπορικών απειλών από την κυβέρνηση Τραμπ έχει μειωθεί μετά τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών».
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η εκτίμηση Ευρωπαίου αξιωματούχου, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας:
«Ο Τραμπ έχει δεμένα τα χέρια, επειδή το Κογκρέσο θέλει να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση τόσο για την Ουκρανία όσο και για τις Big Tech».
Οι εκτιμήσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει χάσει τη δυνατότητα επιβολής δασμών.
Δείχνουν, όμως, ότι στις Βρυξέλλες ορισμένοι θεωρούν πλέον το πολιτικό κόστος μιας αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ πιο διαχειρίσιμο.
Google, Meta και αμερικανικοί κολοσσοί στο στόχαστρο
Ο υπό εξέταση φόρος θα μπορούσε να επιβαρύνει μεγάλες ψηφιακές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά.
Μεταξύ των εταιρειών που αναφέρονται στη σχετική συζήτηση είναι η Google, η Meta και άλλοι μεγάλοι όμιλοι με σημαντικά έσοδα από ψηφιακές υπηρεσίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε υπολογίσει ότι μια επιβάρυνση 3% σε ορισμένες κατηγορίες εσόδων θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 5 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Το ποσό δεν είναι αμελητέο, αλλά ούτε αρκεί από μόνο του για να καλύψει τις ανάγκες ενός προϋπολογισμού 2 τρισ. ευρώ.
Σε επταετή βάση, εάν τα ετήσια έσοδα διατηρούνταν σταθερά, θα αντιστοιχούσε σε περίπου 35 δισ. ευρώ.
Οι Βρυξέλλες αναζητούν περισσότερες πηγές χρηματοδότησης, καθώς τα κράτη-μέλη διαφωνούν για το πόσα χρήματα πρέπει να διαθέσουν στον κοινό προϋπολογισμό.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν ο ψηφιακός φόρος θα επιτρέψει στην ΕΕ να αυξήσει τα διαθέσιμα κονδύλια χωρίς να ζητήσει σημαντικά μεγαλύτερες εθνικές εισφορές.
Η Γερμανία αλλάζει στάση – Το παρασκήνιο με Μερτς και Φρεντέρικσεν
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις είναι η μετατόπιση της γερμανικής στάσης.
Το Βερολίνο είχε εκφράσει σοβαρές αντιρρήσεις για την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με έναν γενικό φόρο στις μεγάλες επιχειρήσεις.
Πλέον, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η Γερμανία εμφανίζεται πιο δεκτική σε μια στοχευμένη επιβάρυνση των μεγάλων ψηφιακών εταιρειών.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο υποστήριξης ενός τέτοιου μέτρου κατά τη συνάντηση ηγετών χωρών της Βόρειας Ευρώπης στο Δουβλίνο την προηγούμενη εβδομάδα.
Η αλλαγή στάσης του Βερολίνου έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο χρηματοδότη του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Ωστόσο, η γερμανική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημη υποστήριξη του σχεδίου.
Η μετακίνηση αυτή συνδέεται και με την αντίθεση του Βερολίνου στον λεγόμενο φόρο CORE, τον οποίο είχε προτείνει αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το σχέδιο CORE και η πιθανή αντικατάστασή του
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει τον μηχανισμό Corporate Resource for Europe (CORE), μια ετήσια εισφορά για μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το σχέδιο αφορούσε εταιρείες με καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ και προέβλεπε σταθερή εισφορά, ανάλογα με το μέγεθός τους.
Η πρόταση προκάλεσε αντιδράσεις από κυβερνήσεις που θεωρούσαν ότι θα επιβάρυνε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και θα έπληττε την ανταγωνιστικότητα.
Η ομάδα του Αντόνιο Κόστα εξετάζει πλέον το ενδεχόμενο να αντικαταστήσει τον CORE με έναν ψηφιακό φόρο.
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της φορολογικής επιβάρυνσης στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν αμερικανική έδρα.
Υπάρχει, πάντως, και δεύτερο σενάριο.
Ο Κόστα μπορεί να διατηρήσει την αρχική πρόταση της Επιτροπής στο διαπραγματευτικό κείμενο και να θέσει το ζήτημα του ψηφιακού φόρου απευθείας στους Ευρωπαίους ηγέτες.
«Είναι αρκετά πιθανό το ερώτημα αυτό να τεθεί στους ηγέτες», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης με γνώση των συνομιλιών.
Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία υπέρ – Η Ιρλανδία προειδοποιεί
Η πρόταση αναμένεται να προκαλέσει νέα αντιπαράθεση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία έχουν ήδη θεσπίσει εθνικούς φόρους στις ψηφιακές υπηρεσίες και παραδοσιακά υποστηρίζουν μια κοινή ευρωπαϊκή λύση.
Αντίθετα, η Ιρλανδία εμφανίζεται επιφυλακτική έως αρνητική.
Το Δουβλίνο φιλοξενεί τις ευρωπαϊκές έδρες μεγάλων αμερικανικών τεχνολογικών επιχειρήσεων, όπως η Google και η Microsoft, και φοβάται τις επιπτώσεις μιας νέας διατλαντικής εμπορικής σύγκρουσης.
Ευρωπαίος διπλωμάτης από χώρα που αντιτίθεται στην πρόταση έθεσε το ζήτημα με χαρακτηριστικό τρόπο:
«Αξίζει να διακινδυνεύσουμε έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ για μόλις 5 δισεκατομμύρια ευρώ;»
Το ερώτημα αποτυπώνει το βασικό δίλημμα.
Για τους υποστηρικτές του φόρου, η ΕΕ πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη φορολογική αυτονομία και να εξασφαλίσει ότι οι ψηφιακοί κολοσσοί συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Για τους επικριτές του, τα αναμενόμενα έσοδα δεν δικαιολογούν τον κίνδυνο εμπορικών αντιποίνων από την Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ είχε απειλήσει με δασμούς 100%
Οι ανησυχίες για την αμερικανική αντίδραση έχουν συγκεκριμένο υπόβαθρο.
Τον Ιούνιο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει με δασμούς έως 100% σε προϊόντα χωρών που επιβάλλουν φόρους ψηφιακών υπηρεσιών σε αμερικανικές εταιρείες.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι τέτοιοι φόροι εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των αμερικανικών επιχειρήσεων, οι οποίες κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά ψηφιακών υπηρεσιών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, επιδιώκει να διαμορφώσει κανόνες που θα εφαρμόζονται σε μεγάλες επιχειρήσεις με σημαντική δραστηριότητα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το ζήτημα έχει απασχολήσει και τις διεθνείς διαπραγματεύσεις στον ΟΟΣΑ για τη φορολόγηση των πολυεθνικών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παρουσιάσει ήδη από το 2018 πρόταση για ευρωπαϊκό ψηφιακό φόρο, αλλά η πρωτοβουλία ανεστάλη ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε μια διεθνή συμφωνία.
Οι διαφωνίες με τις ΗΠΑ εμπόδισαν την επίτευξη συνολικής λύσης.
Σήμερα, η συζήτηση επιστρέφει με διαφορετικό πολιτικό και δημοσιονομικό υπόβαθρο.
Προϋπολογισμός 2 τρισ. ευρώ: Άμυνα, αγρότες και περιφέρειες σε σύγκρουση
Ο Αντόνιο Κόστα προσπαθεί να εξασφαλίσει συμφωνία για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, που θα καλύπτει την περίοδο 2028–2034.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κινείται κοντά στα 2 τρισ. ευρώ.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις διαφωνούν έντονα τόσο για το συνολικό μέγεθος όσο και για την κατανομή των κονδυλίων.
Ορισμένες χώρες ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό και μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την άμυνα, την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.
Άλλες επιμένουν στη διατήρηση ισχυρών κονδυλίων για την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η διαφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις χώρες που λαμβάνουν σημαντική χρηματοδότηση από τα ευρωπαϊκά ταμεία συνοχής.
Σύμφωνα με το POLITICO, στο αναθεωρημένο διαπραγματευτικό κείμενο που αναμένεται να παρουσιάσει ο Κόστα το Σάββατο 21 Νοεμβρίου εξετάζονται περικοπές σε διάφορες κατηγορίες δαπανών, μεταξύ των οποίων και τα κονδύλια για φτωχότερες περιφέρειες.
Αντίθετα, οι αγροτικές επιδοτήσεις αναμένεται να παραμείνουν ανέπαφες στο συγκεκριμένο στάδιο της διαπραγμάτευσης.
Η τελική κατανομή δεν έχει συμφωνηθεί.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα ο νέος ευρωπαϊκός φόρος
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει δύο διαφορετικές διαστάσεις.
Η πρώτη αφορά τη φορολόγηση των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά.
Εάν συμφωνηθεί κοινός ευρωπαϊκός φόρος, θα πρέπει να καθοριστεί ποιες υπηρεσίες και ποια έσοδα θα υπάγονται σε αυτόν.
Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί εάν οι επιχειρήσεις θα απορροφήσουν το κόστος ή εάν θα μετακυλίσουν μέρος του σε διαφημιζόμενους και άλλους πελάτες.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν συστηματικά ψηφιακή διαφήμιση.
Η δεύτερη διάσταση αφορά τον ίδιο τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Η Ελλάδα έχει σημαντικό ενδιαφέρον για τη διατήρηση των χρηματοδοτήσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και των ταμείων συνοχής.
Εάν ο νέος ψηφιακός φόρος εξασφαλίσει πρόσθετα έσοδα, θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη αύξησης των εθνικών εισφορών ή περικοπών σε άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές.
Αυτό, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία μεταξύ των 27 κρατών-μελών.
Στο τραπέζι και φόρος στα κρυπτονομίσματα
Η συζήτηση δεν περιορίζεται στις Big Tech.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν επίσης την προοπτική επιβολής ευρωπαϊκής εισφοράς σε επιχειρήσεις του κλάδου των κρυπτονομισμάτων.
Η ιδέα θεωρείται ενδιαφέρουσα επειδή θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα πηγή ευρωπαϊκών εσόδων.
Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η εφαρμογή της είναι τεχνικά πιο σύνθετη.
Θα απαιτούνταν συμφωνία για το ποια δραστηριότητα θα φορολογείται, πώς θα υπολογίζεται η βάση επιβολής του φόρου και με ποιον τρόπο θα εισπράττονται τα έσοδα.
Η ομάδα του Κόστα έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστεί το μέτρο σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Η 21η Νοεμβρίου και οι δύο κρίσιμες Σύνοδοι
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναμένεται να παρουσιάσει το Σάββατο 21 Νοεμβρίου αναθεωρημένη πρόταση για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034.
Το έγγραφο θα αποτελέσει τη βάση για τις επόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Το θέμα αναμένεται να κυριαρχήσει στη Σύνοδο Κορυφής της επόμενης εβδομάδας, αλλά και στη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών που αρχίζει στις 17 Δεκεμβρίου.
Ο Κόστα επιδιώκει πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026.
Ο στόχος συνδέεται και με το εκλογικό ημερολόγιο του 2027, καθώς οι αναμετρήσεις σε Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία ενδέχεται να καταστήσουν δυσκολότερη την επίτευξη συμβιβασμού.
Η έγκαιρη συμφωνία θεωρείται απαραίτητη για να προετοιμαστεί η εφαρμογή του νέου δημοσιονομικού πλαισίου από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Το μεγάλο στοίχημα Κόστα: Να πληρώσουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί χωρίς εμπορικό πόλεμο
Η νέα πρωτοβουλία φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή.
Από τη μία πλευρά, οι Βρυξέλλες χρειάζονται πρόσθετους πόρους για να χρηματοδοτήσουν την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, τις υποδομές και τις παραδοσιακές πολιτικές συνοχής.
Από την άλλη, ένας φόρος που θα επιβαρύνει κυρίως αμερικανικές τεχνολογικές επιχειρήσεις μπορεί να προκαλέσει νέα σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.
Η πολιτική αποδυνάμωση του Ντόναλντ Τραμπ έχει αλλάξει τους υπολογισμούς ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, αλλά δεν έχει εξαφανίσει τον κίνδυνο αντιποίνων.
Η μετατόπιση της Γερμανίας αποτελεί σημαντική εξέλιξη, ενώ η αντίθεση της Ιρλανδίας δείχνει ότι η συμφωνία παραμένει δύσκολη.
Ο Αντόνιο Κόστα επιχειρεί να μετατρέψει την αμερικανική πολιτική αδυναμία σε ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλεονέκτημα.
Το ερώτημα είναι εάν οι 27 θα συμφωνήσουν να φορολογήσουν τους τεχνολογικούς κολοσσούς ή εάν ο φόβος ενός νέου εμπορικού πολέμου θα βάλει ξανά στο συρτάρι τον ψηφιακό φόρο.
Πηγή: pagenews.gr
