Σύνοδος ΕΕ: «Ανταρσία» κατά Κόστα – Μελόνι και Μερτς συγκρούστηκαν, χάος για ενέργεια και προϋπολογισμό
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Σύνοδος ΕΕ: «Ανταρσία» κατά Κόστα – Μελόνι και Μερτς συγκρούστηκαν, χάος για ενέργεια και προϋπολογισμό
Σε μια από τις δυσκολότερες δοκιμασίες της προεδρίας του βρίσκεται ο Αντόνιο Κόστα, καθώς η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες εξελίχθηκε σε πεδίο έντονων αντιπαραθέσεων για την ενεργειακή πολιτική και τον επόμενο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του POLITICO, η συνεδρίαση της Πέμπτης 15 Οκτωβρίου διήρκεσε περίπου 14 ώρες, χωρίς να καταγραφεί η πρόοδος που προσδοκούσαν αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Αντί για συγκλίσεις, οι συζητήσεις ανέδειξαν βαθιές διαφωνίες ανάμεσα στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες, με επίκεντρο το κόστος της πράσινης μετάβασης, τις επιβαρύνσεις στα νοικοκυριά και τη διανομή των κοινοτικών πόρων.
Στο παρασκήνιο, διπλωμάτες περιγράφουν κλίμα έντονου εκνευρισμού, ενώ ορισμένοι αποδίδουν στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αδυναμία αποτελεσματικού συντονισμού των διαπραγματεύσεων.
«Έχασε τον έλεγχο της αίθουσας» – Σκληρές επικρίσεις στον Κόστα
Η κριτική προς τον πρώην πρωθυπουργό της Πορτογαλίας υπήρξε ιδιαίτερα έντονη.
Ο Κόστα, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με βασική αποστολή τη διαμόρφωση συμβιβασμών ανάμεσα στις 27 κυβερνήσεις, βρέθηκε αντιμέτωπος με δυσαρέσκεια για τον τρόπο διεξαγωγής των συνομιλιών.
Το POLITICO συνομίλησε με 16 διπλωμάτες και αξιωματούχους που συμμετείχαν στις διαδικασίες ή ενημερώθηκαν απευθείας από τους ηγέτες.
Οι περισσότεροι διατύπωσαν επικρίσεις, αν και υπήρξαν και συνομιλητές που παρουσίασαν θετικότερη εικόνα της διαχείρισής του.
Ένας διπλωμάτης κατηγόρησε τον Κόστα ότι «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας», ενώ άλλος περιέγραψε την αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική ως «απίστευτο χάος».
Σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, η προεδρία δυσκολεύτηκε να διαχειριστεί τις διαδοχικές τροποποιήσεις των προτεινόμενων συμπερασμάτων, με αποτέλεσμα οι ηγέτες να συζητούν χωρίς να έχουν εγκαίρως στη διάθεσή τους όλα τα σχετικά κείμενα.
Η κατάσταση οδήγησε σε πολύωρες καθυστερήσεις και στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων μετά τα μεσάνυχτα.
Μελόνι εναντίον Μερτς: Η μεγάλη σύγκρουση για τους ρύπους
Η σημαντικότερη αντιπαράθεση ξέσπασε γύρω από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, γνωστό ως ETS, και ειδικότερα τη δεύτερη φάση του, το ETS2.
Το νέο σύστημα προβλέπει την επιβολή τιμής άνθρακα στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για θέρμανση κτιρίων και οδικές μεταφορές, με εφαρμογή από το 2028.
Η προοπτική πρόσθετων επιβαρύνσεων σε μια περίοδο υψηλού ενεργειακού κόστους έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες που επικαλείται το POLITICO, η Ιταλία και οι χώρες της ομάδας Βίσεγκραντ ζήτησαν αναβολή της εφαρμογής του ETS2.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι βρέθηκε έτσι απέναντι σε μια συμμαχία κρατών που υποστήριζαν τη διατήρηση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού σχεδιασμού.
Στην αντίθετη πλευρά βρέθηκαν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τη στάση της Ρώμης, την οποία το Βερολίνο αντιμετώπισε ως εμπόδιο στην επίτευξη συμφωνίας.
Η σύγκρουση ανέδειξε δύο διαφορετικές προσεγγίσεις: από τη μία την ανάγκη διατήρησης των δεσμεύσεων της πράσινης μετάβασης και από την άλλη τον φόβο ότι νέες επιβαρύνσεις στα καύσιμα θα εντείνουν τις οικονομικές πιέσεις στους Ευρωπαίους πολίτες.
Ιταλία και Βίσεγκραντ απέναντι στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό
Το μπλοκ που ζήτησε αναβολή του ETS2 περιλαμβάνει την Ιταλία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τσεχία και τη Σλοβακία.
Οι κυβερνήσεις αυτές εκτιμούν ότι η εφαρμογή του συστήματος θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος θέρμανσης και μεταφορών.
Απέναντί τους βρίσκονται κράτη που θεωρούν ότι η συνεχής αναθεώρηση ήδη θεσπισμένων ευρωπαϊκών κανόνων δημιουργεί αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις.
Η αντιπαράθεση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά νομοθεσία που έχει ήδη εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης του ETS2 μέσα στη Σύνοδο αιφνιδίασε τη διαδικασία, καθώς τα προπαρασκευαστικά κείμενα δεν προέβλεπαν ουσιαστική ανατροπή του συστήματος.
Ακυρώθηκε η συνέντευξη Τύπου – Οι διαπραγματεύσεις βγήκαν εκτός προγράμματος
Η ένταση επηρέασε ακόμη και το επίσημο πρόγραμμα της Συνόδου.
Ο Αντόνιο Κόστα αναγκάστηκε να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να μεταθέσει τη συνέχιση των συζητήσεων για μετά το δείπνο των ηγετών.
Τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες περιέγραψαν στο POLITICO τις συνομιλίες ως διαδικασία που είχε περιέλθει σε κατάσταση σύγχυσης.
Η δυσκολία αφορούσε κυρίως τις διαδοχικές αλλαγές στα σχέδια συμπερασμάτων και τις διαφορετικές πολιτικές επιδιώξεις των κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με έναν διπλωμάτη, ο Κόστα προτιμά τα συμπεράσματα να έχουν ουσιαστικά συμφωνηθεί στις προπαρασκευαστικές συναντήσεις των πρέσβεων και να μη χρειάζεται εκτεταμένη επαναδιατύπωσή τους από τους ηγέτες.
Η πρακτική αυτή δοκιμάστηκε όταν αρκετές κυβερνήσεις επιχείρησαν να επαναφέρουν ανοιχτά ζητήματα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Επταετής προϋπολογισμός: Η δεύτερη μεγάλη κρίση
Την ίδια ώρα, οι διαφωνίες για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργούν πρόσθετη πίεση στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα καθορίσει τις βασικές χρηματοδοτικές προτεραιότητες της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η χρηματοδότηση της συνοχής, η Κοινή Αγροτική Πολιτική, η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα και οι νέες ευρωπαϊκές επενδυτικές ανάγκες.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να συμφωνήσουν σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, καθώς οι εθνικοί προϋπολογισμοί πιέζονται και οι ανάγκες χρηματοδότησης αυξάνονται.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο προειδοποίησε ότι όσο παρατείνονται οι διαπραγματεύσεις τόσο μεγαλύτερες θα γίνονται οι δυσκολίες.
«Πρέπει να εργαστούμε για να βρούμε λύση φέτος», δήλωσε, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση.
Η πίεση για συμφωνία συνδέεται και με τις εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις που αναμένονται το 2027 σε ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν τα περιθώρια πολιτικών συμβιβασμών.
Η Αθήνα ανάμεσα στην ενεργειακή στήριξη και τη μάχη των ευρωπαϊκών κονδυλίων
Για την Ελλάδα, οι διαπραγματεύσεις έχουν διπλή σημασία.
Στο ενεργειακό πεδίο, η ελληνική κυβέρνηση έχει αναδείξει την ανάγκη ευρωπαϊκής αντιμετώπισης των αυξημένων τιμών και δυνατότητας στοχευμένων παρεμβάσεων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η Αθήνα έχει υποστηρίξει την ανάγκη δημοσιονομικής ευελιξίας, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να ανταποκριθούν σε έκτακτες ενεργειακές πιέσεις.
Στο δημοσιονομικό πεδίο, η Ελλάδα έχει σημαντικό ενδιαφέρον για τη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Οι συγκεκριμένοι πόροι συνδέονται με τις περιφερειακές υποδομές, την αγροτική παραγωγή και την αναπτυξιακή χρηματοδότηση.
Η καθυστέρηση στις ευρωπαϊκές αποφάσεις επηρεάζει επομένως και τον σχεδιασμό των κρατών-μελών για τα επόμενα χρόνια.
Ο Κόστα μπροστά στη μάχη της δεύτερης θητείας
Η πολιτική πίεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για το προσωπικό μέλλον του Αντόνιο Κόστα.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναμένεται, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, να επιδιώξει την ανανέωση της θητείας του για ακόμη δυόμισι χρόνια το 2027.
Η αποτελεσματικότητά του στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό θεωρείται κρίσιμο στοιχείο για την αξιολόγηση της προεδρίας του.
Στο παρασκήνιο, διπλωμάτες συγκρίνουν ήδη τον Κόστα με τους προκατόχους του.
Ο Σαρλ Μισέλ είχε δεχθεί επανειλημμένα επικρίσεις για τον τρόπο συντονισμού των Συνόδων, ενώ ο Ντόναλντ Τουσκ είχε εξασφαλίσει ευρύτερη υποστήριξη κατά τη διάρκεια της δικής του θητείας.
Η σύγκριση αναδεικνύει τις υψηλές απαιτήσεις του αξιώματος σε μια περίοδο όπου οι πολιτικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών έχουν ενταθεί.
Ευρώπη σε κρίσιμο σταυροδρόμι: Ενέργεια, Τραμπ και ανταγωνιστικότητα
Η αδυναμία ταχείας επίτευξης συμφωνιών αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας του διεθνούς περιβάλλοντος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει αυξημένες ενεργειακές πιέσεις, δυσκολίες ανταγωνιστικότητας απέναντι στην Κίνα και αβεβαιότητα για την αμερικανική πολιτική απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, οι εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις και η άνοδος ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων περιορίζουν τα περιθώρια συμβιβασμών.
Η διαφωνία για το ETS2 και ο επταετής προϋπολογισμός αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι «27» όταν καλούνται να συνδυάσουν την ενεργειακή μετάβαση, την κοινωνική προστασία και τις δημοσιονομικές ανάγκες.
Η Σύνοδος των Βρυξελλών ανέδειξε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον τρόπο συντονισμού του Αντόνιο Κόστα. Αφορά κυρίως τις βαθιές διαφορές ανάμεσα στις εθνικές προτεραιότητες των κυβερνήσεων, σε μια στιγμή που η Ευρώπη χρειάζεται κοινές αποφάσεις για την ενέργεια και το οικονομικό της μέλλον.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
