«Τα λεφτά δεν φέρνουν παιδιά»: Το σήμα κινδύνου της Allianz Trade για το δημογραφικό αδιέξοδο της Δύσης

Η γονιμότητα καταρρέει, τα κίνητρα αποτυγχάνουν και η Δύση καλείται να αναθεωρήσει ριζικά τη στρατηγική της – Ποια είναι τα νέα δεδομένα;

Περισσότερα χρήματα δεν σημαίνουν περισσότερα παιδιά. Αυτή είναι η κεντρική –και αρκετά σκληρή– διαπίστωση της πρόσφατης ανάλυσης της Allianz Trade, η οποία βάζει στο μικροσκόπιο την αποτυχία των πολιτικών στήριξης της οικογένειας να αναχαιτίσουν τη συνεχή και επικίνδυνη μείωση της γονιμότητας σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία.

Η αναφορά της Allianz έρχεται τη στιγμή που η συζήτηση για το δημογραφικό αδιέξοδο στην Ελλάδα αλλά και συνολικά στη Δύση φουντώνει – όχι μόνο ως ζήτημα κοινωνικής συνοχής, αλλά πλέον και ως ζήτημα βιωσιμότητας των οικονομιών και των ασφαλιστικών ταμείων.

 Τα χρήματα δεν αρκούν – και αυτό φαίνεται στα νούμερα

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι φοροελαφρύνσεις, τα οικογενειακά επιδόματα και οι υπηρεσίες για τα παιδιά αντιστοιχούν μόλις στο 1,8% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Παρά την ελαφριά αύξηση των δαπανών από 1,6% σε 1,9% στην ΕΕ-27 από το 2001 ως το 2023, η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων αμφισβητείται ανοιχτά. Και αυτό γιατί, όπως επισημαίνει η Allianz:

«Η δαπάνη περισσότερων χρημάτων δεν οδηγεί αναγκαστικά σε περισσότερες γεννήσεις.»

Spotlight 2: Γονιμότητα υπό κατάρρευση – Η στατιστική της κρίσης

• Στη Γερμανία, ο μέσος όρος έχει πέσει στα 1,35 παιδιά ανά γυναίκα.
• Στην Ιαπωνία, το ποσοστό είναι 1,15 παιδιά ανά γυναίκα.
• Στις ΗΠΑ, το 2024 σημειώθηκε ιστορικό χαμηλό με 1,6 παιδιά ανά γυναίκα.

Και η Ελλάδα; Αν και δεν αναφέρεται συγκεκριμένα στην έκθεση, βρίσκεται ήδη κάτω από το όριο των 1,3 γεννήσεων ανά γυναίκα, με φθίνουσα τάση.

Το σοκαριστικό, ωστόσο, δεν είναι μόνο τα νούμερα, αλλά η αβεβαιότητα για το γιατί. Δεν υπάρχει ένας και μόνο λόγος. Η γονιμότητα εξαρτάται από μια σύνθετη αλυσίδα παραγόντων:

• Οικονομική ανασφάλεια
• Κόστος ζωής και στέγασης
• Πρόσβαση σε παιδική φροντίδα
• Καριέρα vs οικογένεια
• Προσωπικές επιλογές και κοινωνικά πρότυπα

Η πολιτική πρέπει να στραφεί αλλού – Όχι μόνο στις γεννήσεις

Η Allianz καλεί τις κυβερνήσεις να δουν το θέμα όχι μόνο ως αριθμητικό, αλλά ως ποιοτικό:

«Ίσως είναι προτιμότερο να διασφαλίσουμε ότι κάθε παιδί έχει ίσες ευκαιρίες, ανεξάρτητα από το εισόδημα των γονιών του.»

Η ανάλυση προτείνει, αντί για απλή ενίσχυση γεννήσεων, να δοθεί έμφαση:

• Στην πρόσβαση στην εκπαίδευση
• Στην ποιοτική παιδική μέριμνα
• Στην ισορροπία προσωπικής–επαγγελματικής ζωής
• Στην προσαρμογή των αγορών εργασίας και των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην πραγματικότητα μιας γηράσκουσας κοινωνίας

Συντάξεις και εργασία – Ώρα για μεγάλες προσαρμογές

Χωρίς αύξηση της γονιμότητας, η γήρανση του πληθυσμού θα επιταχυνθεί και τα παραδοσιακά συνταξιοδοτικά συστήματα θα καταρρεύσουν. Η Allianz υπογραμμίζει ότι:

«Η παροχή συντάξεων με κεφαλαιακή χρηματοδότηση (capital-funded systems) γίνεται πλέον επιτακτική ανάγκη.»

Ταυτόχρονα, η αύξηση της συμμετοχής των ηλικιωμένων στην εργασία είναι κρίσιμη. Εάν η ΕΕ-27 καταφέρει να φτάσει στα επίπεδα της Ιαπωνίας, η αγορά εργασίας μπορεί να κερδίσει σχεδόν 7 εκατομμύρια επιπλέον άτομα μέχρι το 2041.

Η εκπαίδευση δεν πρέπει να θυσιαστεί

Ένα από τα πιο ηχηρά μηνύματα της ανάλυσης είναι το εξής: «Η μείωση του αριθμού των παιδιών δεν πρέπει να συνεπάγεται και μείωση της δημόσιας επένδυσης στην εκπαίδευση.»

Αντίθετα, οι κατά κεφαλήν δαπάνες πρέπει να αυξηθούν ώστε να ενισχυθεί η παραγωγικότητα του ανθρώπινου δυναμικού – ένας κρίσιμος παράγοντας για την οικονομική επιβίωση της Δύσης στη νέα δημογραφική πραγματικότητα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα;

Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Το δημογραφικό είναι ήδη εδώ – και είναι πρόβλημα εθνικής ασφάλειας, οικονομικής επιβίωσης και κοινωνικής συνοχής.

Δεν αρκεί να μοιράζουμε επιδόματα. Χρειάζεται:

• Στρατηγικό σχέδιο για την αγορά εργασίας
• Προσαρμογή του ασφαλιστικού
• Ποιοτική δημόσια παιδεία
• Υποδομές για γονείς, παιδιά και εργαζόμενες γυναίκες

Η μάχη για τη γονιμότητα δεν θα κερδηθεί με χρήματα, αλλά με θεσμούς, όραμα και επένδυση στον άνθρωπο.

Πηγή: pagenews.gr