Με ποιους στόχους γίνεται η συνάντηση του ΟΗΕ για το κλίμα;

Το αν οι χώρες θα δεσμευτούν σε πιο επιθετικές μειώσεις είναι ένα πιεστικό ερώτημα για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών που πραγματοποιείται αυτήν την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη

Οι προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου υπολείπονται σε σχέση με όσα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρέπει να γίνουν για να αποφευχθεί μια καταστροφική κλιματική αλλαγή. Το αν οι χώρες θα δεσμευτούν σε πιο επιθετικές μειώσεις είναι ένα πιεστικό ερώτημα για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών που πραγματοποιείται αυτήν την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη. Οι εθνικές κυβερνήσεις που συναντώνται στις 24 Σεπτεμβρίου αναμένεται να παρουσιάσουν τα τελευταία τους σχέδια για την επίτευξη των στόχων μείωσης εκπομπών βάσει της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015. Το σκηνικό μοιάζει ζοφερό, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάνει ό,τι μπορεί για να ανατρέψει τη δράση των ΗΠΑ για το κλίμα. Και ενώ πολλές κυβερνήσεις επιταχύνουν τη στροφή προς την ανανεώσιμη ενέργεια από αιολικά και φωτοβολταϊκά, αυτό συχνά εξυπηρετεί κυρίως την αυξανόμενη ζήτηση παρά αντικαθιστά πηγές ενέργειας βασισμένες σε ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, η αχόρταγη παγκόσμια όρεξη για πλαστικό —που συχνά καίγεται αντί να ανακυκλώνεται— στηρίζει τη μεγάλη ζήτηση για αργό πετρέλαιο.

Οι λεγόμενες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDCs), που εξειδικεύουν τις δεσμεύσεις των χωρών για μείωση εκπομπών μέχρι το 2035, κατατίθενται κάθε πέντε χρόνια στον ΟΗΕ. Λιγότεροι από 40 από τους 195 υπογράφοντες τη Συμφωνία του Παρισιού είχαν καταθέσει νέες δεσμεύσεις μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, και ο ΟΗΕ πιέζει τους υπόλοιπους να το κάνουν στη συνάντηση της Νέας Υόρκης. Ακολουθεί μια εικόνα του τι κάνουν οι μεγαλύτεροι ρυπαντές για να μειώσουν τις εκπομπές και πού αφήνει αυτό τις παγκόσμιες προσπάθειες περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Τι μπορεί να πετύχει μια ακόμα συνάντηση του ΟΗΕ για το κλίμα;

Οι κυβερνήσεις που υπέγραψαν τη Συμφωνία του Παρισιού δεσμεύτηκαν να συγκρατήσουν την υπερθέρμανση κάτω από τους 2°C, και ιδανικά στον 1,5°C. Η συμφωνία λειτουργεί με τον λεγόμενο μηχανισμό “συνεχούς ενίσχυσης”, που σημαίνει ότι κάθε πέντε χρόνια οι χώρες επιστρέφουν με επικαιροποιημένες δεσμεύσεις και αποδείξεις για την πρόοδο τους. Αυτή τη στιγμή, δεν το κάνουν: με τα έως τώρα επιτεύγματά τους, ο πλανήτης παραμένει σε πορεία να θερμανθεί σχεδόν κατά 3°C μέσα σε αυτόν τον αιώνα. Μετά τη συνάντηση της Νέας Υόρκης, ο ΟΗΕ θα δημοσιεύσει μέχρι το τέλος Οκτωβρίου μια έκθεση που θα αναλύει όλα τα NDCs, ώστε να εκτιμήσει πόσο εκτός πορείας βρίσκεται ο κόσμος. Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι διαπραγματευτές θα συναντηθούν στη σύνοδο COP30 στην πόλη Μπελέμ της Βραζιλίας για να αποφασίσουν τι πρέπει να γίνει ώστε να κλείσει το κενό.

Τι συμβαίνει στις χώρες με τις υψηλότερες εκπομπές;

Οι ΗΠΑ, που έχουν εκπέμψει περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην ιστορία, είναι από τις λίγες που υπέβαλαν NDC, και αυτό έγινε προς το τέλος της κυβέρνησης Μπάιντεν. Η κυβέρνησή του υποσχέθηκε μείωση εκπομπών κατά τουλάχιστον 61% έως το 2035. Τώρα, ο Τραμπ αντιστρέφει τις πολιτικές Μπάιντεν και υπόσχεται μεγάλη ώθηση στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Έτσι, το NDC των ΗΠΑ μοιάζει πλέον σε μεγάλο βαθμό ανενεργό.

Η Κίνα σταθεροποίησε τις εκπομπές της πέρσι κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Για να ανταποκριθεί στους στόχους της —και στην αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας— έχει γεμίσει το δίκτυό της με ανανεώσιμες πηγές και εγκαθιστά περισσότερη ηλιακή ισχύ κάθε χρόνο απ’ όλο τον υπόλοιπο κόσμο μαζί. Παρά ταύτα, ο άνθρακας εξακολουθεί να παράγει πάνω από το μισό της ηλεκτρικής ενέργειας, και πέρσι η χώρα ξεκίνησε το μεγαλύτερο πρόγραμμα κατασκευής νέων μονάδων άνθρακα της τελευταίας δεκαετίας.

Η Ινδία, τρίτη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών παγκοσμίως, έχει επίσης δώσει προτεραιότητα στις ανανεώσιμες. Μη ορυκτές πηγές όπως ηλιακή, πυρηνική και υδροηλεκτρική αντιστοιχούν ήδη σε περίπου το μισό της εγκατεστημένης ισχύος, βάζοντας τη χώρα σε πορεία να πετύχει τον στόχο του 2030. Όμως, επειδή οι ΑΠΕ είναι διαλείπουσες και δεν υπάρχουν αρκετές μπαταρίες, ο άνθρακας συνεχίζει να καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης.

Κίνα και Ινδία δεν έχουν δεσμευτεί να καταργήσουν τα ορυκτά καύσιμα ούτε να μειώσουν απόλυτα τις εκπομπές τους· εστιάζουν στη μείωση της “έντασης άνθρακα” (εκπομπές ανά μονάδα οικονομικής δραστηριότητας), κάτι που επιτρέπει αύξηση εκπομπών όσο αναπτύσσονται οι οικονομίες τους.

Ποια είναι τα άλλα εμπόδια;

Ένα βασικό είναι τα δίκτυα. Το κόστος εγκατάστασης ΑΠΕ έχει μειωθεί δραματικά, καθιστώντας τα φθηνότερα από τις μονάδες φυσικού αερίου, αλλά απαιτούν δίκτυα ικανά να τα απορροφήσουν —και οι επενδύσεις σε αυτά καθυστερούν. Επιπλέον, πολλές κυβερνήσεις διστάζουν να περιορίσουν άνθρακα και φυσικό αέριο λόγω οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων.

Υπάρχει ελπίδα να αποφευχθεί η καταστροφή;

Ακόμα κι αν οι χώρες τηρήσουν τους στόχους του 2030, η θερμοκρασία προβλέπεται να ανέβει κατά 2,6°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάτι τέτοιο θα φέρει πιο έντονους και συχνούς καύσωνες, πυρκαγιές, καταιγίδες, εξαφάνιση ειδών και πολύ υψηλότερη άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Τα “σύνθετα” ακραία καιρικά φαινόμενα θα γίνουν πιο συχνά, με τεράστιες καταστροφές και διαταραχές.

Πηγή: Pagenews.gr