«Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΑΧΗ ΔΕΝ ΘΑ ΔΟΘΕΙ ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ» – Το Global South χτίζει τη δική του εμπορική τάξη

Από το σοκ των πολέμων και των δασμών στη γέννηση μιας νέας γεωοικονομικής αρχιτεκτονικής – Γιατί η πραγματική επανάσταση στο παγκόσμιο εμπόριο εξελίσσεται μακριά από τη Δύση

Για δεκαετίες, το παγκόσμιο εμπόριο λειτουργούσε πάνω σε μια θεμελιώδη παραδοχή: ότι οι μεγάλες οικονομίες της Δύσης θα παρέμεναν το κέντρο της παραγωγής, της κατανάλωσης και των εμπορικών ροών.

Σήμερα, αυτή η παραδοχή καταρρέει.

Η δεκαετία που διανύουμε έχει σημαδευτεί από μια αλληλουχία κρίσεων που αποκάλυψαν τις αδυναμίες του μεταψυχροπολεμικού μοντέλου παγκοσμιοποίησης. Η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι αμερικανικοί δασμοί, οι κυρώσεις, οι επιθέσεις σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς και η πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή έδειξαν ότι η παγκόσμια οικονομία παραμένει εξαιρετικά εξαρτημένη από λίγους στρατηγικούς διαδρόμους και περιορισμένα κέντρα ισχύος.

Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ δεν προκάλεσε απλώς αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.

Αποκάλυψε ότι η σημερινή παγκόσμια εμπορική αρχιτεκτονική είναι πολύ πιο εύθραυστη απ’ όσο πίστευαν οι κυβερνήσεις, οι επενδυτές και οι πολυεθνικές.

Και ακριβώς εκεί ξεκινά η μεγάλη ιστορία του 21ου αιώνα.

Η άνοδος του Global South δεν είναι πλέον θεωρία

Για χρόνια, η έννοια του Global South αντιμετωπιζόταν ως πολιτικός όρος χωρίς πραγματικό οικονομικό περιεχόμενο.

Αυτό έχει αλλάξει.

Σήμερα οι οικονομίες του Παγκόσμιου Νότου αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής και σχεδόν το μισό του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών.

Η μετατόπιση δεν αφορά μόνο την παραγωγή.

Αφορά και την κατανάλωση.

Η Ινδία, η Ινδονησία, η Νιγηρία, η Βραζιλία, το Βιετνάμ και δεκάδες ακόμη αναδυόμενες οικονομίες συγκεντρώνουν τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεσαίες τάξεις στον κόσμο.

Το νέο οικονομικό κέντρο βάρους μετακινείται σταδιακά προς τον Νότο.

Και μαζί του μετακινούνται οι επενδύσεις, οι αλυσίδες αξίας και οι στρατηγικές προτεραιότητες των επιχειρήσεων.

Η πραγματική επανάσταση λέγεται South–South Trade

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι η ανάπτυξη των οικονομιών αυτών.

Είναι ότι αρχίζουν να συναλλάσσονται μεταξύ τους.

Το εμπόριο μεταξύ χωρών του Global South αυξήθηκε από περίπου 500 δισεκατομμύρια δολάρια τη δεκαετία του 1990 σε πάνω από 6 τρισεκατομμύρια δολάρια σήμερα.

Το παλιό μοντέλο όπου οι πρώτες ύλες έφευγαν από την Αφρική ή την Ασία για να μεταποιηθούν στη Δύση και να επιστρέψουν ως τελικά προϊόντα αρχίζει να αμφισβητείται.

Νέες αλυσίδες αξίας δημιουργούνται.

Νέοι εμπορικοί άξονες αναδύονται.

Και το σημαντικότερο: νέες οικονομικές εξαρτήσεις διαμορφώνονται χωρίς την παραδοσιακή μεσολάβηση των δυτικών οικονομιών.

Ο πόλεμος των διαδρόμων έχει ήδη ξεκινήσει

Η μάχη του μέλλοντος δεν αφορά μόνο τις αγορές.

Αφορά τις διαδρομές.

Η Κίνα προωθεί την Belt and Road Initiative.

Η Ινδία επενδύει στον IMEC.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαντά με το Global Gateway.

Η Αφρική αναπτύσσει το AfCFTA.

Ο Καύκασος προωθεί τον Middle Corridor.

Η Λατινική Αμερική επενδύει σε βιοωκεάνιους διαδρόμους.

Πίσω από κάθε νέο σιδηρόδρομο, λιμάνι ή ενεργειακό αγωγό κρύβεται μια γεωπολιτική σύγκρουση για τον έλεγχο των εμπορικών ροών του μέλλοντος.

Η γεωοικονομία έχει αντικαταστήσει την παραδοσιακή γεωπολιτική ως το βασικό πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.

Η Αφρική μετατρέπεται στον μεγάλο νικητή

Καμία περιοχή δεν βρίσκεται σε πιο πλεονεκτική θέση από την Αφρική.

Η ήπειρος διαθέτει:

• κρίσιμα ορυκτά για μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα,
• νεανικό πληθυσμό,
• τεράστια ανεκμετάλλευτη αγορά,
• και στρατηγική γεωγραφική θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική.

Η νέα μάχη για το κοβάλτιο, το λίθιο, το νικέλιο και τις σπάνιες γαίες δεν διεξάγεται πλέον μόνο στα χρηματιστήρια.

Διεξάγεται στην Αφρική.

Όποιος ελέγξει τις αλυσίδες αξίας των κρίσιμων ορυκτών, θα αποκτήσει πλεονέκτημα στην επόμενη βιομηχανική επανάσταση.

Το μεγάλο πρόβλημα: οι υποδομές δεν ακολουθούν την πραγματικότητα

Παρά τη δυναμική, το Global South παραμένει ευάλωτο.

Οι περισσότεροι εμπορικοί διάδρομοι εξαρτώνται ακόμη από:

• το Στενό του Ορμούζ,
• τη Διώρυγα του Σουέζ,
• τα Στενά της Μαλάκκας,
• ή άλλους γεωπολιτικά ευαίσθητους κόμβους.

Η κρίση του 2026 στη Μέση Ανατολή απέδειξε ότι μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ μέσα σε λίγες ημέρες.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο φυσικό.

Είναι και θεσμικό.

Διαφορετικά τελωνεία, αντικρουόμενοι κανονισμοί, ασύμβατα ψηφιακά συστήματα και ανεπαρκής χρηματοδότηση συνεχίζουν να επιβαρύνουν το κόστος του εμπορίου.

Η νέα αρχιτεκτονική θα κριθεί από την ανθεκτικότητα

Το μεγάλο δίδαγμα των τελευταίων ετών είναι απλό:

Δεν αρκεί να κατασκευάζεις δρόμους, λιμάνια και σιδηροδρόμους.

Πρέπει να χτίζεις ανθεκτικότητα.

Οι νέοι διάδρομοι πρέπει να διαθέτουν:

• εναλλακτικές διαδρομές,
• κοινά τελωνειακά πρότυπα,
• ψηφιακές πλατφόρμες,
• μηχανισμούς χρηματοδότησης κρίσεων,
• και συστήματα ασφάλειας απέναντι σε πολέμους, κυρώσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις.

Η επόμενη γενιά εμπορικών δικτύων δεν θα σχεδιαστεί για την αποτελεσματικότητα.

Θα σχεδιαστεί για την επιβίωση.

Το τέλος της παλιάς παγκοσμιοποίησης

Η νέα πραγματικότητα δεν σημαίνει το τέλος της παγκοσμιοποίησης.

Σημαίνει το τέλος της παγκοσμιοποίησης όπως τη γνωρίζαμε.

Το εμπορικό σύστημα που αναδύεται δεν θα έχει ένα μοναδικό κέντρο.

Θα αποτελείται από πολλαπλούς κόμβους, περιφερειακές συμμαχίες και αλληλοσυνδεόμενα δίκτυα.

Η πραγματική ερώτηση δεν είναι αν το Global South θα αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο.

Αυτό έχει ήδη συμβεί.

Η πραγματική ερώτηση είναι αν οι χώρες του Νότου θα καταφέρουν να μετατρέψουν τη δημογραφική, βιομηχανική και γεωοικονομική τους ισχύ σε μια νέα παγκόσμια εμπορική τάξη που θα είναι λιγότερο ευάλωτη, περισσότερο βιώσιμη και πολύ πιο ανεξάρτητη από τα σοκ που καθόρισαν την τελευταία δεκαετία.

Πηγή: pagenews.gr