Moody’s για Ιράν: πολιτική μετάβαση ή ενεργειακή βόμβα στη Μέση Ανατολή

Η πιθανότητα κατάρρευσης του καθεστώτος στο Ιράν μπορεί να μην αποτελεί το βασικό σενάριο των αγορών, όμως έχει περάσει πλέον από τη σφαίρα της θεωρίας σε εκείνη της σοβαρής γεωπολιτικής αποτίμησης. Για τη Moody’s, δεν πρόκειται απλώς για ένα πολιτικό σοκ, αλλά για ένα πιστωτικό γεγονός με παγκόσμιες προεκτάσεις, ικανό να επηρεάσει από τις τιμές του πετρελαίου μέχρι τη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.

Η μεγάλη εικόνα πίσω από τις διαδηλώσεις

Οι μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν στα τέλη του 2025 συνιστούν τη σοβαρότερη εσωτερική πρόκληση για την Ισλαμική Δημοκρατία από το 1979. Οικονομική ασφυξία, διεθνείς κυρώσεις και κοινωνική κόπωση συναντήθηκαν με μια σπάνια στιγμή αδυναμίας του καθεστώτος, μετά τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου 2025 που έπληξαν στρατιωτικές υποδομές, πολιτικά κέντρα και πρόσωπα-κλειδιά της ηγεσίας.

Παρότι η Τεχεράνη ανέκτησε τον έλεγχο των δρόμων με βαρύ ανθρώπινο τίμημα, στο παρασκήνιο παραμένει ενεργό το ερώτημα: τι ακολουθεί αν το υφιστάμενο οικοδόμημα ραγίσει;

Δύο σενάρια, δύο κόσμοι

Η Moody’s σκιαγραφεί δύο βασικές εκδοχές:

1. Ομαλή μετάβαση – το «καλό» σενάριο Μια ελεγχόμενη πολιτική μετάβαση προς ένα πιο μετριοπαθές καθεστώς, πρόθυμο να αποκαταστήσει σχέσεις με τη Δύση και να επιδιώξει άρση κυρώσεων, θα μπορούσε να λειτουργήσει σταθεροποιητικά για ολόκληρη την περιοχή.

• Μείωση γεωπολιτικού κινδύνου
• Ενίσχυση εμπορίου και επενδύσεων
• Ωφέλεια για τα κράτη του GCC, την Τουρκία και τα ΗΑΕ

Μακροπρόθεσμα, η επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου σε πλήρη δυναμικότητα θα ασκούσε καθοδική πίεση στις τιμές, κάτι που θα επιβάρυνε τους πετρελαιοπαραγωγούς, αλλά πιθανότατα θα αντισταθμιζόταν από τη γενικότερη αποκλιμάκωση της έντασης.

2. Άτακτη μετάβαση – το σενάριο τρόμου

Εδώ βρίσκεται και ο πραγματικός φόβος των αγορών. Παρατεταμένη αστάθεια, εσωτερική σύγκρουση ή ακόμα και ένα πιο σκληροπυρηνικό, στρατιωτικό καθεστώς θα αύξαναν τα ασφάλιστρα κινδύνου σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Ιδίως αν πληγεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG, οι συνέπειες θα ήταν παγκόσμιες.

• Άμεσο πλήγμα σε Ιράκ και κράτη του GCC
• Πίεση σε καθαρούς εισαγωγείς ενέργειας όπως Τουρκία, Αίγυπτο και Ευρώπη
• Ανοδικό σοκ στις τιμές ενέργειας και επιδείνωση μακροοικονομικών συνθηκών

Η πιθανότητα θεωρείται χαμηλή, αλλά ο αντίκτυπος εξαιρετικά υψηλός.

Το παραπολιτικό υπόστρωμα: εξουσία χωρίς διάδοχο

Πίσω από τους αριθμούς, υπάρχει ένα κρίσιμο πολιτικό κενό. Δεν υπάρχει οργανωμένη, νομιμοποιημένη αντιπολίτευσηστο εσωτερικό του Ιράν, ενώ η εξωτερική αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη. Αντίθετα, το καθεστώς στηρίζεται σε βαριά οπλισμένους μηχανισμούς:

• IRGC με περίπου 200.000 μέλη
• Basij με πάνω από 600.000 παραστρατιωτικούς

Ένα ενδεχόμενο κενό εξουσίας θα μπορούσε εύκολα να εξελιχθεί σε εμφύλια σύγκρουση, με αποσταθεροποιητικές συνέπειες για το Ιράκ, όπου φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές και εύθραυστοι θεσμοί συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Το Ισραήλ και ο ενεργειακός εφιάλτης

Σε ένα άτακτο σενάριο, ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης με το Ισραήλ παραμένει υπαρκτός, έστω κι αν η επιχειρησιακή ικανότητα του Ιράν έχει περιοριστεί μετά τα πλήγματα του 2025. Για την παγκόσμια οικονομία, όμως, ο πραγματικός καταλύτης δεν είναι τα στρατιωτικά επεισόδια, αλλά η ενέργεια.

Το LNG και το πετρέλαιο είναι το νεύρο του πλανήτη. Ένα σοκ στον Κόλπο θα περνούσε ακαριαία στις αγορές, στα επιτόκια και στον πληθωρισμό, με την Ευρώπη και την Ασία να εμφανίζονται ως οι πιο εκτεθειμένοι κρίκοι.

Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν δεν είναι το βασικό σενάριο, αλλά δεν είναι πια και αδιανόητη. Όπως υπονοεί η Moody’s, δεν πρόκειται μόνο για γεωπολιτική αστάθεια, αλλά για έναν συστημικό κίνδυνο που μπορεί να αναδιαμορφώσει ισορροπίες, συμμαχίες και αγορές.

Στην Τεχεράνη μπορεί να κριθεί κάτι πολύ μεγαλύτερο από το μέλλον ενός καθεστώτος: η ενεργειακή και χρηματοπιστωτική ισορροπία του κόσμου.

Πηγή: pagenews.gr