Το σχέδιο Τραμπ για τη Γροιλανδία – Οι ΗΠΑ ζητούν «λευκή επιταγή» για απεριόριστη στρατιωτική παρουσία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν ριζική αλλαγή του νομικού και πολιτικού πλαισίου που διέπει τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, ζητώντας ουσιαστικά λευκή επιταγή για απεριόριστη δράση στο νησί. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Bloomberg, η Ουάσιγκτον πιέζει για πλήρη αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας του 1951 (όπως τροποποιήθηκε το 2004), με στόχο να αφαιρεθούν ή να αποδυναμωθούν δραστικά οι υποχρεώσεις «συμβουλευτικής» και «ενημέρωσης» προς τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε «σημαντική αλλαγή» σε βάσεις, εξοπλισμό ή επιχειρήσεις.

Το συγκεκριμένο άρθρο της συμφωνίας –που προβλέπει διαβούλευση πριν από μεγάλες αλλαγές– είναι αυτό που οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θέλουν να εξαλείψουν ή να καταστήσουν άνευ ουσίας. Σύμφωνα με πρόσωπα με γνώση των συνομιλιών, η αμερικανική πλευρά επιδιώκει διατύπωση που θα εξασφαλίζει απόλυτη ελευθερία κινήσεων, χωρίς χρονικούς, επιχειρησιακούς ή πολιτικούς περιορισμούς. Οι τελικές λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές, αλλά η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: πλήρης και μόνιμη στρατιωτική πρόσβαση.

Η δήλωση Τραμπ και το «πλαίσιο συμφωνίας»

Η αποκάλυψη έρχεται λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός (21 Ιανουαρίου 2026), όπου ανακοίνωσε ότι υπάρχει «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. «Θα δουλέψουμε όλοι μαζί. Και μάλιστα το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η συμφωνία δεν θα είναι απλώς διμερής (ΗΠΑ–Δανία), αλλά θα εμπλέκει και τη Συμμαχία.

Επιστρέφοντας από το Νταβός, ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι εντός δύο εβδομάδων θα γίνει σαφές αν η Κοπεγχάγη έχει δώσει τη συγκατάθεσή της. Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ήταν ακόμα πιο κατηγορηματικός: «Θα έχουμε όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε. Θα μπορούμε να βάλουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε. Ουσιαστικά είναι πλήρης πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό όριο».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι συμπλήρωσε: «Αν αυτή η συμφωνία ολοκληρωθεί –και ο Πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος– οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πετύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση».

Τι προβλέπει η συμφωνία του 1951 και τι αλλάζει

Η αρχική αμυντική συμφωνία του 1951 (τροποποιημένη το 2004) επιτρέπει στις ΗΠΑ να διατηρούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία, αλλά με σαφείς περιορισμούς: οι ΗΠΑ πρέπει να συμβουλεύονται και να ενημερώνουν τη Δανία και τη Γροιλανδία για κάθε «σημαντική αλλαγή» σε επιχειρήσεις, εξοπλισμό ή υποδομές. Αυτό το πλαίσιο δημιουργεί πολιτική και νομική δέσμευση διαβούλευσης.

Η Ουάσιγκτον θέλει να καταργήσει ή να αποδυναμώσει αυτό το άρθρο, ώστε να μπορεί να αναπτύσσει πυραυλικά συστήματα, να ενισχύει βάσεις, να πραγματοποιεί ασκήσεις και να διεξάγει επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη έγκριση ή ενημέρωση. Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα του Bloomberg, το πλαίσιο περιλαμβάνει:

• Ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων
• Δικαιώματα εξόρυξης πρώτων υλών (σπάνιες γαίες, υδρογονάνθρακες) με στόχο αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων
• Ενίσχυση παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική

Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ θα δεσμευόταν να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.

Η στάση Δανίας – Γροιλανδίας και οι φόβοι για κρίση

Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της συμφωνίας του 1951, αλλά τόνισε ότι αυτό πρέπει να γίνει «με σωστό και σεβαστό τρόπο». Η Γροιλανδία, που διαθέτει αυτονομία σε εσωτερικά ζητήματα, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να σέβεται την αυτοδιάθεσή της.

Πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι η υπάρχουσα συμφωνία ήδη αφήνει μεγάλα περιθώρια δράσης, ενώ η Δανία και η Γροιλανδία ενθαρρύνουν εδώ και χρόνια μεγαλύτερη αμερικανική παρουσία –κυρίως για οικονομικούς λόγους (βάσεις = θέσεις εργασίας). Όπως σχολίασε η Ίρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας: «Υπήρχε πάντα διάθεση για συζήτηση κάθε φορά που οι Αμερικανοί ζητούσαν περισσότερη εμπλοκή».

Παρ’ όλα αυτά, μια συμφωνία τέτοιας κλίμακας –με «λευκή επιταγή»– μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κρίση στις διατλαντικές σχέσεις, τη σοβαρότερη από την ίδρυση του ΝΑΤΟ. Η Κοπεγχάγη και η Νουκ (πρωτεύουσα Γροιλανδίας) καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ασφάλεια που προσφέρει η αμερικανική ομπρέλα και την εθνική κυριαρχία.

Από τον Ψυχρό Πόλεμο στη νέα εποχή

Η Γροιλανδία υπήρξε στρατηγικό σημείο κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, με τις ΗΠΑ να διατηρούν έως και 17 βάσεις. Μετά το 1991, η παρουσία περιορίστηκε δραστικά: σήμερα λειτουργεί μόνο η βάση Thule με περίπου 150 στρατιωτικούς και 300+ συμβασιούχους (πολλοί Δανοί και Γροιλανδοί). Η πρόταση Τραμπ σηματοδοτεί πλήρη ανατροπή αυτής της πολιτικής: επιστροφή σε μαζική, μόνιμη και ανεξέλεγκτη παρουσία, με στόχο την Αρκτική, τις πρώτες ύλες και την αποτροπή Κίνας και Ρωσίας.

Η διαπραγμάτευση συνεχίζεται. Η Δανία αποφεύγει σχόλια, ενώ η Γροιλανδία ζητά ρητή συμμετοχή. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να φανεί αν η Κοπεγχάγη θα δώσει τη «λευκή επιταγή» που ζητά ο Τραμπ – ή αν η κρίση θα κλιμακωθεί.

Πηγή: Pagenews.gr