Συρία σε ξένη σκακιέρα: Άσαντ, μεγάλες δυνάμεις και το διαχρονικό τίμημα των Κούρδων

Η συριακή κρίση υπήρξε εξαρχής κάτι πολύ περισσότερο από έναν εσωτερικό εμφύλιο πόλεμο. Από το 2011 και μετά, η Συρία μετατράπηκε σταδιακά σε πεδίο σύγκρουσης ανταγωνιστικών στρατηγικών, όπου οι τοπικοί δρώντες λειτούργησαν συχνά ως εργαλεία ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών. Οι δηλώσεις του Μπαράκ Ομπάμα το 2013 για ενδεχόμενα στρατιωτικά πλήγματα, με αφορμή τη χρήση χημικών όπλων, ενίσχυσαν το αφήγημα μιας ανθρωπιστικής επέμβασης. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο κυνική.

Αξίες και ισχύς: το χάσμα της δυτικής πολιτικής

Η ρητορική περί δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων λειτούργησε κυρίως ως πολιτικό περίβλημα. Στην πράξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους κινήθηκαν με γνώμονα τη στρατηγική ισχύ και την περιφερειακή ισορροπία, όχι τη φύση του συριακού καθεστώτος. Η ανοχή –ή και η στήριξη– προς δρώντες με ακραίο παρελθόν, όταν αυτό εξυπηρετούσε άμεσους στόχους, κατέδειξε το μέγεθος της απόστασης ανάμεσα στη διακηρυγμένη ηθική και την εφαρμοζόμενη πολιτική.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και το ισραηλινό πρίσμα

Παρότι το καθεστώς Άσαντ δεν συνιστούσε άμεση υπαρξιακή απειλή για τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, θεωρούνταν στρατηγικό εμπόδιο. Για το Τελ Αβίβ, η Συρία αποτελούσε κρίκο στον άξονα που συνέδεε το Ιράν με τη Χεζμπολάχ και τον παλαιστινιακό αγώνα. Η αποδυνάμωση ή η απομάκρυνση του Άσαντ εξυπηρετούσε μακροπρόθεσμα την επιδίωξη ενός λιγότερο συνεκτικού και λιγότερο απειλητικού περιφερειακού περιβάλλοντος.

Η κατασκευή της αντιπολίτευσης

Η συγκρότηση μιας βιώσιμης αντικαθεστωτικής δύναμης αποδείχθηκε προβληματική. Μέσω μυστικών προγραμμάτων, όπως το Timber Sycamore, οι ΗΠΑ επιχείρησαν να ενισχύσουν ένοπλες ομάδες, με τη στήριξη περιφερειακών δυνάμεων όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία. Η διαδικασία αυτή, ωστόσο, οδήγησε συχνά σε ριζοσπαστικοποίηση και διάχυση οπλισμού σε ασταθή δίκτυα, περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο το πεδίο.

Κούρδοι και ISIS: σύμμαχοι υπό όρους

Οι Κούρδοι της Συρίας αναδείχθηκαν σε κρίσιμο εταίρο στον αγώνα κατά του ISIS, ιδίως μετά το 2015. Με την υποστήριξη του διεθνούς συνασπισμού, πέτυχαν σημαντικές στρατιωτικές νίκες και εδραίωσαν μορφές αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, η συμμαχία αυτή αποδείχθηκε ευκαιριακή. Υπό την πίεση της Τουρκίας και τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες της Ουάσιγκτον, οι κουρδικές δυνάμεις βρέθηκαν επανειλημμένα εκτεθειμένες, αναγκασμένες να αναζητούν προσωρινές συνεννοήσεις ακόμη και με το καθεστώς Άσαντ.

Ρωσία και Ιράν: σταθερότητα αντί αλλαγής καθεστώτος

Για τη Μόσχα και την Τεχεράνη, η στήριξη προς τον Άσαντ υπαγορεύθηκε από την ανάγκη διατήρησης επιρροής και αποτροπής ενός προηγούμενου βίαιης αλλαγής καθεστώτων. Και οι δύο δυνάμεις προέβαλαν τον ρόλο τους ως ανάχωμα απέναντι στον τζιχαντισμό, επισημαίνοντας τις αντιφάσεις της δυτικής πολιτικής.

Το σημερινό τοπίο και το ανθρώπινο κόστος

Σήμερα, η Συρία παραμένει κατακερματισμένη, με την Τουρκία, το Ισραήλ, τη Ρωσία και το Ιράν να έχουν εδραιώσει κρίσιμα ερείσματα. Οι Κούρδοι, παρά τη συμβολή τους, εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως διαπραγματευτικό χαρτί. Πίσω από τις γεωπολιτικές ισορροπίες, όμως, κρύβεται μια τραγωδία άνευ προηγουμένου: εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί, εκατομμύρια εκτοπισμένοι και μια χώρα βαθιά τραυματισμένη.

Η συριακή εμπειρία υπενθυμίζει ότι στις συγκρούσεις ισχύος, οι μικρότεροι λαοί σπάνια καθορίζουν τη μοίρα τους. Και ότι, συχνά, το τίμημα της «σταθερότητας» το πληρώνουν όσοι δεν είχαν ποτέ θέση στο τραπέζι των αποφάσεων.

Πηγή: pagenews.gr