Η διατροφή που «θωρακίζει» τις γυναίκες από το εγκεφαλικό – τι δείχνει 20ετής έρευνα

Ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου στις γυναίκες αυξάνεται με την ηλικία και συχνά γίνεται πιο «ορατός» γύρω από την εμμηνόπαυση, όταν αλλάζει το ορμονικό και μεταβολικό προφίλ του οργανισμού. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία έχει επισημάνει ότι ο κίνδυνος καρδιαγγειακών συμβαμάτων, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού, τείνει να αυξάνεται κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης και μετά από αυτήν.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια νέα, μεγάλης διάρκειας μελέτη έρχεται να ενισχύσει κάτι που η επιστήμη υποψιάζεται εδώ και χρόνια: ότι η μεσογειακή διατροφή δεν είναι απλώς «υγιεινή επιλογή», αλλά μπορεί να συνδέεται με απτή μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού στις γυναίκες, ακόμη και για τον πιο σοβαρό και λιγότερο μελετημένο τύπο, το αιμορραγικό.

Τι ακριβώς βρήκαν οι ερευνητές και γιατί έχει σημασία

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2026 στο Neurology® Open Access, επίσημο περιοδικό της American Academy of Neurology, και παρακολούθησε 105.614 γυναίκες στην Καλιφόρνια, με μέση ηλικία 53 ετών στην έναρξη και χωρίς ιστορικό εγκεφαλικού.

Οι συμμετέχουσες αξιολογήθηκαν με βαθμολογία από 0 έως 9, ανάλογα με το πόσο πιστά ακολουθούσαν το μεσογειακό πρότυπο διατροφής. Στη συνέχεια, παρακολουθήθηκαν για μέσο διάστημα 21 ετών, ένα χρονικό εύρος που δίνει στο αποτέλεσμα ιδιαίτερο βάρος, γιατί δεν πρόκειται για «στιγμιότυπο», αλλά για μακρόχρονη εικόνα της επίδρασης της καθημερινής διατροφικής συμπεριφοράς.

Στο διάστημα αυτό καταγράφηκαν 4.083 εγκεφαλικά, εκ των οποίων 3.358 ισχαιμικά και 725 αιμορραγικά. Κι εδώ βρίσκεται το κρίσιμο: αφού οι ερευνητές προσαρμόσαν τα αποτελέσματα για παράγοντες όπως το κάπνισμα, η φυσική δραστηριότητα και η υπέρταση, διαπίστωσαν ότι όσες γυναίκες βρίσκονταν στην ομάδα με την υψηλότερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή είχαν 18% χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο εγκεφαλικού σε σχέση με όσες είχαν τη χαμηλότερη προσήλωση.

Η «έκπληξη» της έρευνας: η μεγάλη μείωση στο αιμορραγικό εγκεφαλικό

Η μεσογειακή διατροφή είχε συσχετιστεί και στο παρελθόν με καρδιαγγειακά οφέλη. Ωστόσο, το αιμορραγικό εγκεφαλικό –που είναι λιγότερο συχνό αλλά συχνά πιο βαρύ– έχει παραδοσιακά λιγότερα μεγάλα δεδομένα, ειδικά σε γυναικείους πληθυσμούς.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, η ομάδα με την υψηλότερη προσήλωση είχε 16% χαμηλότερο κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού και 25% χαμηλότερο κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού. Η επικεφαλής συγγραφέας, Sophia S. Wang, υπογράμμισε ότι το εύρημα για το αιμορραγικό εγκεφαλικό τους ενδιέφερε ιδιαίτερα, ακριβώς επειδή λίγες μεγάλες μελέτες είχαν εστιάσει σε αυτό το υποείδος.

Πρόκειται για διαφορές που δεν σημαίνουν ότι η διατροφή «εγγυάται» προστασία, όμως δημιουργούν ένα ισχυρό σήμα για το πού αξίζει να στρέφονται οι πολιτικές πρόληψης, ειδικά σε γυναίκες μέσης ηλικίας και άνω.

Τι είναι, στην πράξη, η μεσογειακή διατροφή που αξιολογήθηκε

Σύμφωνα με την American Academy of Neurology, το μεσογειακό πρότυπο που χρησιμοποιήθηκε στη βαθμολόγηση βασίζεται σε υψηλή κατανάλωση λαχανικών, οσπρίων, φρούτων, ψαριών και υγιεινών λιπαρών όπως το ελαιόλαδο, και χαμηλότερη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, γαλακτοκομικών και κορεσμένων λιπαρών.

Με απλά λόγια, είναι μια καθημερινότητα όπου το πιάτο «γεμίζει» με φυτικές τροφές, τα καλά λιπαρά έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο και το επεξεργασμένο φαγητό υποχωρεί. Αυτό δεν είναι απλώς θέμα θερμίδων. Είναι θέμα ποιότητας θρεπτικών συστατικών, φλεγμονής και αγγειακής υγείας, δηλαδή των μηχανισμών που επηρεάζουν άμεσα τον κίνδυνο αγγειακών συμβαμάτων.

Γιατί η εμμηνόπαυση κάνει την πρόληψη ακόμη πιο κρίσιμη

Η εμμηνόπαυση δεν «προκαλεί» από μόνη της εγκεφαλικό, αλλά συνδέεται με μια περίοδο όπου συχνά επιδεινώνονται ή αλλάζουν παράγοντες κινδύνου: αρτηριακή πίεση, λιπιδαιμικό προφίλ, σωματικό βάρος, μεταβολική υγεία. Η American Heart Association επισημαίνει ότι γύρω από την εμμηνόπαυση ο καρδιαγγειακός κίνδυνος τείνει να αυξάνεται, γι’ αυτό και η πρόληψη στην περίοδο αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Σε αυτό το σημείο, η διατροφή δεν λειτουργεί ως «θεραπεία», αλλά ως καθημερινή άμυνα που μπορεί να επηρεάσει πολλούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας, από την υπέρταση και τη χοληστερόλη μέχρι τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 – καταστάσεις που σχετίζονται στενά με το αγγειακό ρίσκο.

Τι δεν λέει η μελέτη και γιατί οι ειδικοί κρατούν μια επιφύλαξη

Η ίδια η ανακοίνωση της AAN είναι σαφής: η έρευνα δεν αποδεικνύει αιτιότητα, δείχνει συσχέτιση. Επιπλέον, η διατροφή καταγράφηκε με ερωτηματολόγιο στην αρχή της μελέτης, άρα βασίζεται σε αυτοαναφορά, κάτι που μπορεί να έχει σφάλματα μνήμης ή ακρίβειας.

Παρόλα αυτά, το μέγεθος του δείγματος, η διάρκεια των 21 ετών και η καταγραφή όλων των τύπων εγκεφαλικού καθιστούν το εύρημα δύσκολο να αγνοηθεί. Όπως σημείωσε και το σχετικό ρεπορτάζ στον διεθνή Τύπο, πρόκειται για ένα ακόμη «κομμάτι» που προστίθεται σε ένα ολοένα ισχυρότερο σώμα ενδείξεων υπέρ της μεσογειακής διατροφής ως εργαλείου πρόληψης.

Ένα μήνυμα πρόληψης που αφορά την καθημερινότητα

Το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν είναι ότι υπάρχει μια «μαγική συνταγή». Είναι ότι ένα συγκεκριμένο, ρεαλιστικό διατροφικό πρότυπο, που ήδη γνωρίζουμε και εφαρμόζουμε ως Μεσογειακοί, φαίνεται να συνδέεται με μετρήσιμη μείωση κινδύνου σε ένα από τα πιο σοβαρά συμβάματα υγείας.

Και όσο η επιστήμη συνεχίζει να ζητά περισσότερες μελέτες για επιβεβαίωση και μηχανισμούς, το πρακτικό μήνυμα παραμένει επίκαιρο: η πρόληψη δεν είναι μόνο εξετάσεις και φάρμακα, είναι και η καθημερινή επιλογή του τι τρώμε.

Πηγή: Pagenews.gr