Αμπού Ντάμπι: Το «κρυφό χαρτί» Πούτιν – Η παραίτηση Ζελένσκι ως όρος ειρήνης

Οι απευθείας διαπραγματεύσεις Ρωσίας–Ουκρανίας στο Αμπού Ντάμπι αναζωπύρωσαν τις ελπίδες για κατάπαυση του πυρός, όμως πίσω από το εμφανές εδαφικό παζάρι κρύβεται ένας βαθύτερος γεωπολιτικός στόχος του Κρεμλίνου: η αλλαγή καθεστώτος στο Κίεβο.

Επισήμως, το αγκάθι αφορά το Ντονμπάς — και ειδικά τον άξονα Σλοβιάνσκ–Κραματόρσκ. Όμως η στρατηγική επιμονή της Μόσχας φαίνεται να υπερβαίνει τα σύνορα των χαρτών.

Οι άνθρωποι των μυστικών υπηρεσιών στο τραπέζι

Τις αντιπροσωπείες δεν ηγούνται πολιτικοί, αλλά επικεφαλής στρατιωτικών πληροφοριών: Από ουκρανικής πλευράς ο Kyrylo Budanov και από ρωσικής ο Igor Kostyukov.

Το γεγονός αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι οι συνομιλίες έχουν ουσιαστικό χαρακτήρα και όχι επικοινωνιακό. Ο Volodymyr Zelenskyy τις χαρακτήρισε «εποικοδομητικές αλλά όχι εύκολες», ενώ το Κρεμλίνο μίλησε επίσης για «εποικοδομητικό κλίμα».

Ωστόσο, η διαφωνία παραμένει βαθιά: Η Ρωσία απαιτεί αποχώρηση της Ουκρανίας από τα εναπομείναντα εδάφη του Ντονμπάς. Το Κίεβο δηλώνει ότι συζητά μόνο τα ήδη κατεχόμενα εδάφη.

Ο παράγοντας Τραμπ και οι αμερικανικές εγγυήσεις

Ο ρόλος της Ουάσιγκτον είναι καθοριστικός. Ο Donald Trump έχει δεχθεί επιρροή από τη ρωσική επιχειρηματολογία περί «έλλειψης νομιμοποίησης» του Ζελένσκι, φτάνοντας στο σημείο να τον χαρακτηρίσει «δικτάτορα χωρίς εκλογές».

Ο Marco Rubio έχει δηλώσει ότι το βασικό σημείο τριβής παραμένει το εδαφικό, ωστόσο διαρροές αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ συνδέουν τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία με εδαφικές παραχωρήσεις.

Η αμερικανική στάση μετατοπίζεται από την πλήρη αποκατάσταση των συνόρων του 1991 σε μια ρεαλιστική διαπραγμάτευση επί της υφιστάμενης γραμμής μετώπου.

Το πραγματικό διακύβευμα: Κυριαρχία ή επιρροή;

Για τον Vladimir Putin, το ζήτημα δεν είναι απλώς εδαφικό.

Από την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», όπως αποκαλεί τον πόλεμο, έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη νομιμότητα της ουκρανικής ηγεσίας. Η απαίτηση απομάκρυνσης Ζελένσκι λειτουργεί:

• Ως μήνυμα αποτροπής προς άλλους γείτονες της Ρωσίας.
• Ως εσωτερική δικαίωση μιας τετραετούς αιματηρής σύγκρουσης.
• Ως προσπάθεια επαναφοράς σφαίρας επιρροής στον μετασοβιετικό χώρο.

Η Μόσχα έχει μειώσει τις αρχικές της αξιώσεις περί πλήρους ελέγχου της ουκρανικής κυριαρχίας, αλλά δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει τον στόχο πολιτικής επιρροής στο Κίεβο.

Στρατιωτικό αδιέξοδο, πολιτικός ρεαλισμός

Το μέτωπο θυμίζει πόλεμο χαρακωμάτων. Οι γραμμές έχουν μεταβληθεί ελάχιστα τα τελευταία χρόνια. Καμία πλευρά δεν διαθέτει πλέον την υπεροχή για αποφασιστική νίκη, ενώ οι πόροι εξαντλούνται.

Η Ουκρανία δείχνει έτοιμη να συμβιβαστεί σε σχέση με τη ρητορική του 1991. Η Ρωσία εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί απώλειες σε Σούμι και Χάρκοβο.

Αλλά το πολιτικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό.

Γεωπολιτική ανάγνωση

Η απαίτηση παραίτησης Ζελένσκι δεν είναι προσωπική εμμονή. Είναι στρατηγική επιλογή.

Η Ρωσία επιδιώκει να κατοχυρώσει το δικαίωμα παρέμβασης στη γειτονιά της. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να κλείσουν έναν δαπανηρό πόλεμο χωρίς πλήρη ρωσική νίκη. Η Ευρώπη αναζητεί σταθερότητα χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί.

Το Αμπού Ντάμπι ίσως αποτελέσει την απαρχή μιας συμφωνίας. Αλλά αν η Μόσχα επιμείνει στην πολιτική αλλαγή στο Κίεβο, το εδαφικό ζήτημα θα αποδειχθεί το λιγότερο δύσκολο κεφάλαιο.

Η σύγκρουση εισέρχεται στο πέμπτο έτος της.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα ελέγχει το Σλοβιάνσκ ή το Κραματόρσκ. Το ερώτημα είναι αν η Ουκρανία θα διατηρήσει την πολιτική της αυτονομία — ή αν η ειρήνη θα συνοδευτεί από αλλαγή ηγεσίας.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η πραγματική κόκκινη γραμμή του Κρεμλίνου.

Πηγές:

• Δηλώσεις των Volodymyr Zelenskyy και Dmitry Peskov
• Τοποθετήσεις του Marco Rubio