Fed σε σταυροδρόμι: Ο Τραμπ θέλει άμεσα χαμηλά επιτόκια, ο Γουόρς σχεδιάζει «reset» της κεντρικής τράπεζας

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας πολιτικοοικονομικής θύελλας που δεν αφορά μόνο το «πότε» και «πόσο» θα μειωθούν τα επιτόκια, αλλά το τι ακριβώς είναι και πώς πρέπει να λειτουργεί η ίδια η κεντρική τράπεζα. Ο Ντόναλντ Τραμπ ζητά χαμηλότερο κόστος δανεισμού και πιο γρήγορη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, την ώρα που ο Κέβιν Γουόρς —ο εκλεκτός του για την προεδρία της Fed— δείχνει ότι έχει στο μυαλό του κάτι ευρύτερο: μια αλλαγή «καθεστώτος» στο πώς η Fed παρεμβαίνει στις αγορές, ειδικά μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης (QE) και του υπερμεγέθους ισολογισμού της.

Η «μάχη» δεν είναι μόνο τα επιτόκια, είναι ο ρόλος της Fed

Η επιλογή του Γουόρς για να διαδεχθεί τον Τζερόμ Πάουελ, όταν ολοκληρωθεί η θητεία του τελευταίου ως προέδρου της Fed τον Μάιο, αντιμετωπίζεται από πολλούς στην αγορά ως ένα κρίσιμο μήνυμα: ο Λευκός Οίκος δεν επιδιώκει απλώς μια πιο «φιλική» προς την ανάπτυξη στάση στα επιτόκια, αλλά μια Fed που θα περιορίσει την παρουσία της ως «παίκτης-κλειδί» στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο τριβής. Για τον Τραμπ, οι μειώσεις επιτοκίων λειτουργούν ως πολιτικό και οικονομικό εργαλείο: φθηνότερα στεγαστικά, χαμηλότερα κόστη χρηματοδότησης για επιχειρήσεις, λιγότερη πίεση σε καταναλωτές. Για τον Γουόρς, όμως, το μεγάλο διακύβευμα φαίνεται να είναι το «αποτύπωμα» της Fed: πόσο βαθιά έχει εμπλακεί στις αγορές και αν αυτή η εμπλοκή έχει αλλοιώσει τη φυσική λειτουργία του χρήματος, των ομολόγων και, τελικά, της ίδιας της οικονομίας.

Γιατί ο Γουόρς κοιτάζει πέρα από τις μειώσεις επιτοκίων

Ο Γουόρς δεν είναι μια τυχαία επιλογή: έχει περάσει από το Διοικητικό Συμβούλιο της Fed και γνωρίζει εκ των έσω τη λογική των μεγάλων παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση και αργότερα, ιδιαίτερα στην πανδημία. Η διαφορά είναι ότι εμφανίζεται έτοιμος να αμφισβητήσει, πιο καθαρά από άλλους, το «δόγμα» σύμφωνα με το οποίο η Fed μπορεί να αγοράζει μαζικά ομόλογα για μεγάλα διαστήματα, να φουσκώνει τον ισολογισμό της και να στηρίζει την οικονομία μέσω φθηνότερης χρηματοδότησης σε όλο το μήκος της καμπύλης επιτοκίων.

Σε μια περίοδο που οι επενδυτές έχουν μάθει να «διαβάζουν» τις κινήσεις της Fed ως οδηγό για τις αποτιμήσεις, οποιαδήποτε υπόνοια ότι η κεντρική τράπεζα θα γίνει πιο φειδωλή στη χρήση εργαλείων όπως η QE, ισοδυναμεί με αλλαγή κανόνων στο παιχνίδι. Και αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση γύρω από τον Γουόρς δεν εξαντλείται στο αν θα προχωρήσει σε μία ή δύο μειώσεις επιτοκίων, αλλά στο αν θα επιχειρήσει μια διαρθρωτική στροφή στην πολιτική της Fed.

Η ανεξαρτησία της Fed στο μικροσκόπιο

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι θεσμικό: η ανεξαρτησία της Fed. Η προεδρία Τραμπ έχει ήδη «δοκιμάσει» τα όρια της σχέσης Λευκού Οίκου–Fed, με επαναλαμβανόμενη κριτική προς τον Πάουελ και με την αγορά να παρακολουθεί αν η επόμενη ηγεσία θα λειτουργεί πιο κοντά στις επιθυμίες της εκτελεστικής εξουσίας.

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, πάνω από το 70% των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα εκφράζουν ανησυχία ότι η ανεξαρτησία της Fed θα αποδυναμωθεί μετά τον Πάουελ, ακριβώς λόγω της πολιτικής πίεσης και του κλίματος που διαμορφώνεται γύρω από τη διαδοχή.

Η «σκληρή» ατζέντα: ισολογισμός, QE και η επόμενη μέρα στις αγορές

Η ποσοτική χαλάρωση, ιστορικά, παρουσιάστηκε ως έκτακτο εργαλείο: αγορές τίτλων για να πέσουν οι αποδόσεις, να κινηθεί η πίστωση, να «κρατηθεί» η οικονομία σε περιόδους κρίσης. Όμως το πέρασμα από το έκτακτο στο «κανονικό» —με μακρές περιόδους στήριξης— έχει αφήσει ένα πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα που σήμερα γίνεται πιο ορατό.

Οι επικριτές της QE υποστηρίζουν ότι η πολιτική αυτή τροφοδότησε ανατιμήσεις σε μετοχές, ομόλογα και ακίνητα, άρα ενίσχυσε δυσανάλογα όσους ήδη κατείχαν περιουσιακά στοιχεία. Από την άλλη, οι υποστηρικτές της QE επιμένουν ότι χωρίς αυτήν, η ύφεση θα ήταν βαθύτερη και οι κοινωνικές συνέπειες πιο οδυνηρές. Σε αυτό το δίλημμα, ο Γουόρς εμφανίζεται να παίρνει θέση υπέρ μιας Fed που θα επανεξετάσει τη διάρκεια και την ένταση τέτοιων παρεμβάσεων, κάτι που εξηγεί γιατί οι αγορές προσεγγίζουν τη νέα εποχή με νευρικότητα.

Η Γερουσία, οι ακροάσεις και ο παράγοντας «συνέχεια»

Το πολιτικό σκέλος της υπόθεσης δεν είναι τυπικό. Οι διαδικασίες για τις ακροάσεις επιβεβαίωσης στη Γερουσία κινούνται σε κλίμα πίεσης για «συνέχεια» στη Fed, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να δηλώνει ότι η αρμόδια επιτροπή συμφώνησε να προχωρήσει με τις ακροάσεις για τον Γουόρς, παρά τις επιπλοκές που δημιουργούν παράλληλες πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από την τρέχουσα ηγεσία.

Την ίδια στιγμή, η δημόσια συζήτηση στις ΗΠΑ περιστρέφεται γύρω από ένα βασικό ερώτημα: θα επιλέξει ο Γουόρς μια σταδιακή προσαρμογή που θα καθησυχάσει τις αγορές ή μια πιο «φιλόδοξη» αναδιάρθρωση που μπορεί να ανεβάσει μεταβλητότητα και να επηρεάσει από τα στεγαστικά μέχρι το κόστος δανεισμού του αμερικανικού Δημοσίου;

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για την οικονομία

Το σενάριο μιας Fed που μειώνει επιτόκια, αλλά ταυτόχρονα περιορίζει τον ρόλο της QE και «μαζεύει» πιο αυστηρά τον ισολογισμό, είναι από μόνο του αντιφατικό: οι μειώσεις βοηθούν τη ρευστότητα, ενώ η συρρίκνωση ισολογισμού μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα στις αποδόσεις και στη χρηματοδότηση. Γι’ αυτό και πολλοί αναλυτές τονίζουν ότι η επόμενη περίοδος θα κριθεί στη λεπτομέρεια: στο ρυθμό και στη σειρά των κινήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, το πολιτικό μήνυμα έχει ήδη σταλεί: η Fed μπαίνει σε μια φάση όπου οι αποφάσεις της δεν θα κρίνονται μόνο με οικονομικούς όρους, αλλά και με όρους θεσμικής ισορροπίας. Και αυτό, σε μια παγκόσμια οικονομία που «κλειδώνει» πάνω στο δολάριο και στην αμερικανική νομισματική πολιτική, κάνει τη διαδοχή Πάουελ κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια αλλαγή προσώπου.

Πηγή: Pagenews.gr