ΑΔΜΗΕ: Αναθεωρεί το Δεκαετές 2025-2034 με +1,5 δισ. και νέες μεταθέσεις-κλειδιά

Η επικαιροποίηση του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης (ΔΠΑ) 2025-2034 του ΑΔΜΗΕ δεν είναι μια τυπική άσκηση «φρεσκαρίσματος» αριθμών. Είναι μια αποτύπωση της νέας πραγματικότητας που διαμορφώνεται διεθνώς για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις: ακριβότερα υποβρύχια καλώδια, στενότερες προθεσμίες, πιεστικές αδειοδοτήσεις και έργα που, όσο μεγαλώνουν σε κλίμακα, μεγαλώνουν μαζί τους και οι τεχνικές-διοικητικές απαιτήσεις.

Το επικαιροποιημένο ΔΠΑ τέθηκε σε διαβούλευση από τη ΡΑΑΕΥ, μετά από εισήγηση του Διαχειριστή, και φέρνει μαζί του τρεις μεγάλες ειδήσεις: σημαντική αύξηση κόστους, μεταθέσεις χρονοδιαγραμμάτων σε κομβικές διασυνδέσεις και προσθήκη νέων έργων “εσωτερικής θωράκισης” του συστήματος. Στο επίκεντρο μπαίνουν τρία εμβληματικά projects, των οποίων το συνολικό μπάτζετ αυξάνεται αθροιστικά κατά περίπου 1,5 δισ. ευρώ: η διασύνδεση των Δωδεκανήσων, η διασύνδεση του Βορειοανατολικού Αιγαίου και η δεύτερη γραμμή Ελλάδας–Ιταλίας.

Το παρασκήνιο: η ΑΜΚ του 1 δισ. και το «πράσινο φως» της 5ης Φεβρουαρίου

Η αναθεώρηση του ΔΠΑ έρχεται σε μια περίοδο όπου ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη ενεργοποιήσει τη διαδικασία της διπλής Αύξησης Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) ύψους 1 δισ. ευρώ, μετά το «πράσινο φως» από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 5 Φεβρουαρίου. Η ΑΜΚ ήταν κρίσιμη για να «μπουν στις ράγες» οι επενδύσεις του δεκαετούς σχεδίου, που πριν την επικαιροποίηση αποτιμώνταν στα 7,5 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες που αναφέρονται, έχει ήδη πραγματοποιηθεί Γενική Συνέλευση και η διαδικασία βρίσκεται στη φάση της κεφαλαιακής ενίσχυσης της ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών, από όπου προγραμματιζόταν να ξεκινήσει η πρώτη φάση. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η αύξηση του επενδυτικού προγράμματος κατά 1,5 δισ. ευρώ δεν επηρεάζει την προγραμματισμένη ΑΜΚ, κάτι που έχει σημασία, γιατί δείχνει ότι ο ΑΔΜΗΕ επιχειρεί να απορροφήσει την ανατίμηση των έργων μέσα από αναθεωρημένες ροές, προτεραιοποιήσεις και ρυθμιστική προσαρμογή, χωρίς να αλλάξει το βασικό κεφαλαιακό του «κουμπί» που έχει ήδη εγκριθεί.

Δωδεκάνησα: η μεγαλύτερη ανατροπή, +900 εκατ. και «καμπανάκι» για τα HVDC

Το έργο που φέρνει τη μεγαλύτερη ανατροπή είναι η διασύνδεση των Δωδεκανήσων με το ηπειρωτικό σύστημα. Ο προϋπολογισμός ανεβαίνει από 2,048 δισ. ευρώ στο προηγούμενο εγκεκριμένο πλάνο, σε 2,957 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν +900 εκατ. ευρώ. Καθοριστικός παράγοντας είναι το κόστος των υποβρύχιων καλωδίων συνεχούς ρεύματος HVDC Κορίνθου–Κω, που εξελίσσεται σε «δύσκολο» υποέργο όχι μόνο τεχνικά, αλλά κυρίως εμπορικά.

Ο αρχικός διαγωνισμός για τα συγκεκριμένα καλώδια κατέληξε άγονος τον Σεπτέμβριο του 2025, με τον ΑΔΜΗΕ να παραδέχεται ότι ο προϋπολογισμός δεν ανταποκρινόταν πλέον στις συνθήκες της διεθνούς αγοράς καλωδίων. Με συγκριτική ανάλυση αντίστοιχων έργων –όπως η Αττική–Κρήτη και η Κρήτη–Κύπρος– το κόστος για τα καλωδιακά τμήματα επαναπροσδιορίστηκε στα 1,35 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ ο νέος διαγωνισμός προβλέπεται να «ανοίξει» την τεχνολογική επιλογή επιτρέποντας προσφορές τόσο για 320 kV όσο και για 525 kV. Πρόκειται για λεπτομέρεια με μεγάλο αποτύπωμα, καθώς επηρεάζει τη διαθεσιμότητα προμηθευτών, το κόστος, αλλά και τη μελλοντική ικανότητα μεταφοράς.

Η αναθεώρηση δεν σταματά στα καλώδια. Αλλάζει και η αρχιτεκτονική της τηλεπικοινωνιακής υποδομής. Η αρχική λύση απευθείας υποβρύχιας σύνδεσης Κορίνθου–Κω κρίθηκε τεχνικά σύνθετη και υπερβολικά δαπανηρή. Έτσι, οδηγούμαστε σε λύση με ενδιάμεσους κόμβους σε νησιά όπως η Σύρος και η Κάρπαθος, καθώς και σε ξεχωριστό υποέργο οπτικών ινών κόστους 42 εκατ. ευρώ. Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς τα μεγάλα έργα δεν αλλάζουν μόνο σε ποσό, αλλά και σε σχεδιασμό, όταν το κόστος «δραπετεύει» από τις αρχικές παραδοχές.

Οι αλλαγές μεταθέτουν και την ολοκλήρωση. Η Α’ και Β’ φάση της διασύνδεσης των Δωδεκανήσων τοποθετούνται πλέον στο 2030 αντί για το 2029, ενώ η εγκατάσταση των HVDC καλωδίων Κορίνθου–Κω εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί στο α’ εξάμηνο του 2029. Όμως το πραγματικό στοίχημα είναι αλλού: η πλήρης λειτουργία εξαρτάται από τους σταθμούς μετατροπής σε Κόρινθο και Κω, έργα με ορίζοντα που χαρακτηρίζεται ασφυκτικός, 48 μηνών, σε ένα περιβάλλον όπου η βιομηχανία μετατροπέων και υποσταθμών έχει επίσης υψηλές ουρές αναμονής.

Στο ίδιο «πακέτο» καθυστερήσεων μπαίνουν και οι αδειοδοτήσεις. Αναφέρονται αρχαιολογικά ζητήματα σε Κω και Κορινθία, εμπλοκή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, αλλά και αλλαγές στη χάραξη γραμμών μεταφοράς, στοιχεία που δείχνουν ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι πια μόνο τεχνικό. Είναι διοικητικό και χωροταξικό.

Βορειοανατολικό Αιγαίο: ολίσθηση ενός έτους και +180 εκατ. στο κόστος

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει η διασύνδεση του Βορειοανατολικού Αιγαίου, με όλες τις φάσεις να μετατίθενται επίσης στο 2030 αντί του 2029. Οι αιτίες περιγράφονται ως πολυπαραγοντικές: σύνθετες περιβαλλοντικές διαδικασίες, αλλαγές στις θέσεις προσαιγιάλωσης, περιοχές Natura, πεδία βολής, αλλά και αναπροσαρμογές όδευσης ώστε να αποφευχθούν επικαλύψεις με υφιστάμενα ή υπό αδειοδότηση αιολικά πάρκα στη Θράκη.

Το μπάτζετ αυξάνεται από 1,246 δισ. ευρώ σε 1,425 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου +180 εκατ. ευρώ. Η αύξηση δεν είναι «εκρηκτική» όπως στα Δωδεκάνησα, ωστόσο δείχνει ότι ακόμη και σε έργα που θεωρούνται πιο ώριμα, το κόστος κινείται ανοδικά όταν ο σχεδιασμός αλλάζει και οι διαδικασίες επιμηκύνονται.

Ελλάδα–Ιταλία: δύο χρόνια πίσω και +344 εκατ., με μεταφορά δαπανών προς το τέλος της δεκαετίας

Η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας μεταφέρεται πλέον στο 2033 αντί του 2031, δηλαδή δύο χρόνια αργότερα, ενώ το κόστος ανεβαίνει από 608 εκατ. ευρώ σε 950 εκατ. ευρώ, αύξηση +344 εκατ. ευρώ. Ο λόγος δεν είναι μόνο οι τιμές υλικών. Είναι και η ανάγκη να «μπουν» στα τεύχη διαγωνισμών τα αποτελέσματα γεωτεχνικών και βυθομετρικών μελετών, αλλά και οι χρονοβόρες διαδικασίες διεθνών διαγωνισμών, ειδικά από την ιταλική πλευρά.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, σε συνεργασία με τον ιταλικό διαχειριστή Terna, αναθεωρούνται οι ετήσιες χρηματορροές, με μεταφορά σημαντικών δαπανών προς το τέλος της δεκαετίας. Αυτό δείχνει μια προσπάθεια να παραμείνει το έργο στο πλάνο, χωρίς να «πνίξει» το ετήσιο επενδυτικό φορτίο του ΑΔΜΗΕ σε χρόνια όπου τρέχουν παράλληλα οι νησιωτικές διασυνδέσεις. Παρά τις μεταθέσεις, το έργο παραμένει ενταγμένο στο δεκαετές πλάνο του ENTSO-E, άρα διατηρεί ευρωπαϊκή «σφραγίδα» στρατηγικής σημασίας.

Νέα έργα θωράκισης: υποσταθμοί, ασφάλεια και «ψηφιακή συντήρηση» με AI

Η επικαιροποίηση του ΔΠΑ δεν αφορά μόνο μεγάλα υποβρύχια καλώδια. Ο ΑΔΜΗΕ προτείνει την ένταξη τεσσάρων νέων έργων συνολικού ύψους άνω των 200 εκατ. ευρώ, που στοχεύουν στην εσωτερική θωράκιση του συστήματος. Περιλαμβάνονται εκτεταμένες κτηριακές ανακαινίσεις και αναβαθμίσεις υποσταθμών, ψηφιακό σύστημα ασφάλειας με 24ωρη επιτήρηση, νέες στεγαστικές και αποθηκευτικές υποδομές, καθώς και η δημιουργία Ψηφιακού Κέντρου Συντήρησης.

Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί συνδέεται με ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του δικτύου: προβλεπτική συντήρηση με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων μηχανικής μάθησης, ώστε ο Διαχειριστής να περνά από την αποκατάσταση «όταν χαλάσει» στην πρόληψη «πριν χαλάσει». Σε ένα δίκτυο που μεγαλώνει, διασυνδέεται, ψηφιοποιείται και μεταφέρει ολοένα περισσότερη μεταβλητή πράσινη παραγωγή, τέτοιες υποδομές παύουν να είναι προαιρετικές. Είναι όρος αξιοπιστίας.

Οι χρεώσεις χρήσης συστήματος και το «αντίβαρο» των ΥΚΩ

Η έγκριση του επικαιροποιημένου ΔΠΑ είναι κρίσιμη, γιατί αποτελεί προϋπόθεση για τον καθορισμό του επιτρεπόμενου εσόδου του ΕΣΜΗΕ στη νέα Ρυθμιστική Περίοδο 2026-2029. Και εδώ βρίσκεται ένα σημείο που αφορά άμεσα τους καταναλωτές: οι χρεώσεις χρήσης συστήματος που προτείνει ο Διαχειριστής εμφανίζονται σημαντικά αυξημένες και διαφοροποιούνται ανά κατηγορία και έτος.

Ενδεικτικά, για καταναλωτές Χαμηλής Τάσης με τηλεμέτρηση, η χρέωση από 5,482 ευρώ/MWh το 2025 αυξάνεται σε 6,59 ευρώ/MWh το 2026 και συνεχίζει ανοδικά, φτάνοντας τα 12,2 ευρώ/MWh το 2029. Πρόκειται για πορεία που, αν διαβαστεί απομονωμένα, δημιουργεί εύλογο προβληματισμό.

Ωστόσο, το ΔΠΑ υπογραμμίζει και το «αντίβαρο»: η επιβάρυνση αναμένεται να αντισταθμιστεί σε μεγάλο βαθμό από τη μείωση των ΥΚΩ, χάρη στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών. Για την περίοδο 2026-2029, η εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση ΥΚΩ από τις διασυνδέσεις Κυκλάδων και Κρήτης αναφέρεται σε εύρος 509 έως 547 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που υπερβαίνει το αντίστοιχο έσοδο του Συστήματος Μεταφοράς από τις ίδιες διασυνδέσεις, οδηγώντας –σύμφωνα με το σκεπτικό– σε καθαρή ελάφρυνση για τους καταναλωτές.

Το μεγάλο συμπέρασμα: περισσότερα χρήματα, πιο δύσκολα έργα, αλλά και πιο «ανθεκτικό» σύστημα

Η αναθεώρηση του ΔΠΑ 2025-2034 αποτυπώνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής βούλησης. Είναι θέμα αλυσίδων εφοδιασμού, διεθνούς αγοράς καλωδίων, αδειοδοτικών αντοχών, τεχνικής πολυπλοκότητας και ικανότητας να τρέχουν πολλαπλά mega έργα ταυτόχρονα. Το +1,5 δισ. ευρώ δεν είναι απλώς ένα νούμερο. Είναι η τιμή της νέας εποχής υποδομών.

Ταυτόχρονα, οι καθυστερήσεις ενός ή δύο ετών σε εμβληματικές διασυνδέσεις δείχνουν ότι ο ΑΔΜΗΕ και η ρυθμιστική αρχή καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε φιλοδοξία και ρεαλισμό: να κρατήσουν το σχέδιο μεγάλο, αλλά υλοποιήσιμο, χωρίς να χαθεί ο στόχος που βρίσκεται πίσω από όλα αυτά. Ένα ηλεκτρικό σύστημα πιο ισχυρό, πιο διασυνδεδεμένο, με λιγότερο κόστος από ΥΚΩ και περισσότερη δυνατότητα να ενσωματώνει ΑΠΕ, χωρίς να «σπάει» σε κάθε έντονη μεταβολή.

Πηγή: Pagenews.gr