Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν ζητά έως 2 εκατ. δολάρια για διέλευση πλοίων

Σε ένα ακόμη πιο επικίνδυνο και ακριβό περιβάλλον εισέρχεται η παγκόσμια ναυτιλία, καθώς το Ιράν φέρεται να επιβάλλει «τέλη διέλευσης» ύψους έως 2 εκατ. δολαρίων σε ορισμένα πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που η κίνηση στην κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία παραμένει δραματικά μειωμένη. Σύμφωνα με το Reuters, Ιρανός βουλευτής δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει ή και εφαρμόζει πλέον χρεώσεις σε πλοία που διέρχονται από το πέρασμα, παρουσιάζοντας την πρακτική αυτή ως μέρος ενός νέου καθεστώτος ελέγχου της περιοχής.

Η εικόνα στα Στενά παραμένει εξαιρετικά πιεσμένη. Στοιχεία της Clarksons, τα οποία αναπαράχθηκαν σε ναυτιλιακά μέσα, δείχνουν ότι οι διελεύσεις έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 95% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, με μέσο όρο μόλις 5 διελεύσεις ημερησίως την τελευταία εβδομάδα, έναντι περίπου 125 πριν από την έκρηξη της σύγκρουσης. Το ίδιο πακέτο στοιχείων δείχνει ότι δεν πέρασε κανένα LNG carrier μέσα στον Μάρτιο, ενώ στα δεξαμενόπλοια η εικόνα είναι επίσης εξαιρετικά υποτονική.

Η αναφορά για «διόδια» και το μήνυμα ισχύος από την Τεχεράνη

Οι πληροφορίες για το ύψος της χρέωσης συνδέονται με δηλώσεις του Ιρανού βουλευτή Αλαεντίν Μπορουτζέρντι, μέλους της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής, ο οποίος σύμφωνα με ιρανικά και διεθνή μέσα υποστήριξε ότι το Ιράν έχει ήδη χρεώσει 2 εκατ. δολάρια σε ορισμένα πλοία για τη διέλευση από τα Στενά. Όπως μετέδωσαν το Reuters και άλλα μέσα που επικαλέστηκαν ιρανική τηλεοπτική κάλυψη, ο ίδιος παρουσίασε τη χρέωση αυτή ως αντανάκλαση της «δύναμης του Ιράν» και του κόστους που δημιουργεί ο πόλεμος.

Η σημασία αυτής της τοποθέτησης είναι μεγάλη, γιατί υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει τον έλεγχο ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints του κόσμου σε εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής πίεσης. Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις πιο κρίσιμες διόδους για τη μεταφορά πετρελαίου και LNG, με το Reuters να υπενθυμίζει ότι από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η ναυτιλία σε κατάσταση ασφυξίας

Η πτώση της κίνησης δεν είναι απλώς στατιστική. Αποτυπώνει μια πραγματική ασφυξία στη θαλάσσια εφοδιαστική αλυσίδα του Κόλπου. Η Clarksons εκτιμά ότι το τελευταίο διάστημα η χωρητικότητα που εξέρχεται από τον Περσικό Κόλπο είναι κλάσμα της κανονικής, ενώ οι αναφορές για εγκλωβισμένα πλοία και περιορισμένη ροή φορτίων αυξάνονται. Παράλληλα, δημοσιεύματα τονίζουν ότι περίπου 1.000 πλοία έχουν επηρεαστεί ευρύτερα από το κλείσιμο ή τον αυστηρό περιορισμό της διέλευσης, ενώ μεγάλος αριθμός ναυτικών έχει εγκλωβιστεί σε μια ζώνη υψηλού κινδύνου.

Το Reuters μετέδωσε ότι αρκετές χώρες, ανάμεσά τους το Μπαχρέιν, η Ιαπωνία, ο Παναμάς, η Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με στήριξη και από τις ΗΠΑ, κατέθεσαν στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) πρόταση για τη δημιουργία ασφαλούς θαλάσσιου διαδρόμου ώστε να απομακρυνθούν περίπου 20.000 ναυτικοί που βρίσκονται παγιδευμένοι στον Κόλπο λόγω της κρίσης.

Ο IMO ζητά ασφαλές πέρασμα και καταδικάζει τις επιθέσεις

Η κατάσταση έχει προκαλέσει ήδη θεσμική κινητοποίηση. Ο ίδιος ο IMO ανακοίνωσε έπειτα από έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου του στις 18-19 Μαρτίου 2026 ότι καταδικάζει τις επιθέσεις και τις απειλές κατά εμπορικών πλοίων και ζητά συντονισμένη διεθνή δράση για τη δημιουργία πλαισίου ασφαλούς διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Ο Οργανισμός έκανε λόγο για σοβαρή απειλή κατά της ασφάλειας των ναυτικών και της παγκόσμιας εμπορικής ναυσιπλοΐας.

Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δείχνει ότι η κρίση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως περιφερειακή ναυτιλιακή αναστάτωση, αλλά ως διεθνές πρόβλημα ασφαλείας και εμπορίου. Ο IMO δεν αναγνώρισε καμία νομιμότητα σε μονομερείς πρακτικές περιορισμού της ναυσιπλοΐας, αλλά εστίασε στην ανάγκη άμεσης προστασίας πολιτικών πλοίων και πληρωμάτων.

Οι επιπτώσεις σε πετρέλαιο, LNG και ναύλους

Η περιορισμένη διέλευση έχει ήδη αρχίσει να αφήνει καθαρό αποτύπωμα στην αγορά ενέργειας και στη ναυλαγορά. Η μείωση της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων και LNG carriers, σε συνδυασμό με το αυξημένο ρίσκο, έχει εκτοξεύσει τα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης. Ο Guardian ανέφερε ότι τα πολεμικά ασφάλιστρα σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εκτοξευθεί από περίπου 0,25% έως και 7,5% της αξίας του πλοίου, στοιχείο που δείχνει το μέγεθος της επιβάρυνσης για τους πλοιοκτήτες.

Παράλληλα, τα υψηλά επίπεδα κινδύνου έχουν ωθήσει πολλούς πλοιοκτήτες να αποφεύγουν πλήρως το πέρασμα, ακόμη και αν υπάρχει θεωρητικά διαθέσιμη ασφάλιση. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και επιχειρησιακό: η απειλή από drones, πυραύλους και απρόβλεπτες στρατιωτικές κινήσεις έχει καταστήσει τη διέλευση ένα στοίχημα με εξαιρετικά βαρύ ρίσκο.

Ένα νέο, ασταθές καθεστώς στην πιο κρίσιμη θαλάσσια πύλη ενέργειας

Οι αναφορές για ιρανικά «διόδια» στα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια παράπλευρη οικονομική εξέλιξη του πολέμου. Αν επιβεβαιωθούν στην πράξη σε μεγαλύτερη κλίμακα, συνιστούν τη διαμόρφωση ενός νέου, de facto καθεστώτος ελέγχου στη σημαντικότερη ίσως θαλάσσια ενεργειακή δίοδο του πλανήτη. Η Τεχεράνη επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη στρατηγική της θέση και να μεταφέρει το κόστος της σύγκρουσης στη διεθνή ναυτιλία και στις χώρες που εξαρτώνται από το πέρασμα.

Την ίδια στιγμή, η διεθνής κοινότητα πιέζει για επαναφορά ενός ασφαλούς πλαισίου ναυσιπλοΐας, αλλά χωρίς ακόμη να έχει εξασφαλίσει πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα. Έτσι, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σήμερα όχι απλώς μια εμπόλεμη ζώνη, αλλά ένα παγκόσμιο σημείο οικονομικής αστάθειας, όπου κάθε πλοίο, κάθε φορτίο και κάθε ημέρα καθυστέρησης μεταφράζονται σε νέο κόστος για την ενέργεια, τη ναυτιλία και το διεθνές εμπόριο.

Πηγή: Pagenews.gr