Νέο κύμα ανατιμήσεων στα καπνικά προϊόντα φέρνει στο προσκήνιο η αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολογία του Καπνού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ελλάδα να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που θα μπορούσαν να δουν από τις μεγαλύτερες πιέσεις στις τελικές τιμές. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι ότι δεν πρόκειται για άμεση, οριστική απόφαση, αλλά για πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που κατατέθηκε στις 16 Ιουλίου 2025 και πλέον πρέπει να περάσει από το Συμβούλιο, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχουν συμβουλευτικό ρόλο.
Η Κομισιόν θέλει να αυξήσει τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης στα παραδοσιακά προϊόντα καπνού και ταυτόχρονα να επεκτείνει το πλαίσιο σε νέα προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα nicotine pouches. Στόχος της πρότασης είναι, σύμφωνα με την Επιτροπή, να στηρίξει το σχέδιο για μια «γενιά χωρίς καπνό» έως το 2040, να περιορίσει τις στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά και να ελέγξει καλύτερα τα νέα προϊόντα που μέχρι σήμερα φορολογούνται πολύ διαφορετικά από χώρα σε χώρα.
Η συζήτηση έχει πάρει ιδιαίτερη ένταση στην Ελλάδα, επειδή η χώρα συγκαταλέγεται στις αγορές με σχετικά χαμηλότερες τιμές και φορολογική επιβάρυνση σε σχέση με ακριβότερα κράτη-μέλη. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι οι μεγάλες διαφορές τιμών μέσα στην ΕΕ αποτελούν κίνητρο για διασυνοριακές αγορές, καθώς ένα πακέτο τσιγάρα στην Ένωση μπορεί να κοστίζει από 2,57 ευρώ έως 11,37 ευρώ, ανάλογα με τη χώρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, μελέτη του European Parliamentary Research Service που δημοσιεύθηκε στα τέλη Μαρτίου 2026 αξιολογεί τις επιπτώσεις της προτεινόμενης αναθεώρησης και αναφέρει ότι οι προσομοιώσεις οδηγούν σε υψηλότερες τιμές για τσιγάρα, στριφτά, θερμαινόμενα και ηλεκτρονικά τσιγάρα, μαζί με μείωση της κατανάλωσης και αύξηση των φορολογικών εσόδων. Η μελέτη δεν συνιστά απόφαση της ΕΕ, αλλά ανάλυση επιπτώσεων πάνω στην πρόταση που ήδη έχει καταθέσει η Κομισιόν.
Αν προχωρήσει το νέο πλαίσιο χωρίς σημαντικές αλλαγές, τότε στην ελληνική αγορά το πακέτο των δημοφιλών τσιγάρων θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 6,50 ευρώ από περίπου 4,80 ευρώ σήμερα, σύμφωνα με την παρουσίαση αυτών των σεναρίων στη σχετική συζήτηση που γίνεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού εξετάζεται νέα ελάχιστη φορολόγηση σε επίπεδο ΕΕ, κάτι που εξηγεί γιατί γίνεται λόγος για μεγάλες αυξήσεις και σε αυτή την κατηγορία. Η Κομισιόν αναφέρει ρητά ότι τα προϊόντα αυτά θα μπουν πλέον στο πεδίο της οδηγίας με νέους ελάχιστους φόρους.
Το ίδιο ισχύει και για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα οποία μέχρι σήμερα δεν καλύπτονται παντού με ενιαίο τρόπο. Η Επιτροπή αναφέρει ότι η νέα πρόταση θα τα υπαγάγει σε κοινό ευρωπαϊκό ελάχιστο φορολογικό πλαίσιο, ακριβώς επειδή η διαφορετική μεταχείρισή τους ανά κράτος-μέλος έχει δημιουργήσει στρεβλώσεις και κενά ελέγχου.
Για τον μέσο καπνιστή στην Ελλάδα, μια τέτοια μεταβολή θα είχε άμεσο αποτύπωμα στην τσέπη. Με τιμή γύρω στα 4,80 ευρώ το πακέτο και μέση ημερήσια κατανάλωση 18,13 τσιγάρων, το μηνιαίο κόστος διαμορφώνεται περίπου στα 130,5 ευρώ και το ετήσιο κοντά στα 1.588 ευρώ. Αν η τιμή ανέβει στα 6,50 ευρώ, η μηνιαία δαπάνη φτάνει περίπου τα 176,8 ευρώ και η ετήσια περίπου τα 2.151 ευρώ, δηλαδή προκύπτει επιβάρυνση άνω των 560 ευρώ τον χρόνο. Οι αριθμοί αυτοί είναι μαθηματική εκτίμηση με βάση τις τιμές και την κατανάλωση που αναφέρονται.
Το πολιτικό και οικονομικό βάρος της πρότασης είναι μεγάλο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η αναθεώρηση της οδηγίας μπορεί να αποφέρει 15 δισ. ευρώ επιπλέον φορολογικά έσοδα ετησίως σε επίπεδο ΕΕ, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να μειώσει το κόστος υγείας κατά περίπου 6 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, συνδέει τη μεταρρύθμιση και με την ανάγκη καλύτερου ελέγχου του παράνομου εμπορίου, που, σύμφωνα με την ίδια, στερεί από την Ένωση περίπου 13 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.
Άρα, το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: οι αυξήσεις δεν έχουν ακόμη κλειδώσει, αλλά το ενδεχόμενο είναι απολύτως υπαρκτό και η κατεύθυνση της ΕΕ είναι ξεκάθαρα προς υψηλότερη φορολογία σε όλα σχεδόν τα καπνικά και νικοτινούχα προϊόντα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι το σημερινό επίπεδο τιμών μπορεί να δεχθεί ισχυρή πίεση τα επόμενα χρόνια, ειδικά αν η πρόταση προχωρήσει χωρίς σημαντικές εξαιρέσεις ή χαλάρωση.
Πηγή: Pagenews.gr