Πληθωριστικό σοκ στην Ελλάδα: Στο 5,1% τον Σεπτέμβριο – Η ενέργεια ξαναβάζει φωτιά στις τιμές

Νέο ισχυρό κύμα ακρίβειας καταγράφει η Eurostat: ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτινάχθηκε στο 5,1% τον Σεπτέμβριο από 3,7% τον Αύγουστο, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη. Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει στον πυρήνα του προβλήματος, ενώ οι υπηρεσίες στην Ελλάδα καταγράφουν επίσης ισχυρές ανατιμήσεις.

Νέος πληθωριστικός συναγερμός για την ελληνική οικονομία, καθώς η μεγάλη άνοδος των ενεργειακών τιμών περνά πλέον με ταχύτητα στον δείκτη τιμών καταναλωτή.

Σύμφωνα με τη σημερινή προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο στο:

5,1%

από 3,7% τον Αύγουστο.

Μέσα σε μόλις έναν μήνα, δηλαδή, ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού αυξήθηκε κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μηνιαία μεταβολή των τιμών.

Σε σύγκριση με τον Αύγουστο, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά:

1,8% μέσα σε έναν μήνα.

Και η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Ελλάδα 5,1% – Ευρωζώνη 3,8%

Το νέο κύμα ακρίβειας δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό.

Ο πληθωρισμός επέστρεψε δυναμικά σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, κυρίως εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης και της ανόδου των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τον Σεπτέμβριο ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτιμάται ότι αυξήθηκε στο:

3,8%

από 3,2% τον Αύγουστο.

Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο περίπου τριών ετών και σχεδόν διπλάσιο από τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η Ελλάδα, όμως, κινείται ακόμη υψηλότερα.

Η διαφορά Ελλάδας–Ευρωζώνης φτάνει πλέον τις:

1,3 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Ελλάδα στην 5η υψηλότερη θέση της Ευρωζώνης

Η σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες δείχνει το μέγεθος της πίεσης.

Με βάση τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, υψηλότερο πληθωρισμό από την Ελλάδα καταγράφουν:

• Λιθουανία: 6,1%
• Βουλγαρία: 5,6%
• Κύπρος: 5,2%
• Λουξεμβούργο: 5,2%

Ακολουθεί:

• Ελλάδα: 5,1%

και αμέσως μετά:

• Ισπανία: 5,0%

Η Ελλάδα βρίσκεται επομένως στην πέμπτη υψηλότερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης στην προκαταρκτική μέτρηση του Σεπτεμβρίου.

Η σύγκριση με τις μεγάλες οικονομίες

Το ελληνικό 5,1% βρίσκεται επίσης αισθητά υψηλότερα από τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης.

Τον Σεπτέμβριο:

Γερμανία: 3,3% Γαλλία: 3,4% Ιταλία: 4,1% Ισπανία: 5,0% Ελλάδα: 5,1%

Το νέο ενεργειακό σοκ έχει επηρεάσει όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό.

Η ενέργεια επιστρέφει ως ο μεγάλος εχθρός

Η αιτία της νέας πληθωριστικής έξαρσης είναι πλέον ξεκάθαρη.

Η ενέργεια βρίσκεται ξανά στην πρώτη γραμμή.

Στην Ευρωζώνη, ο ετήσιος πληθωρισμός στην ενέργεια εκτινάχθηκε στο:

18,8%

από 14,3% τον Αύγουστο.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση μεταξύ όλων των βασικών κατηγοριών του δείκτη.

Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η άνοδος του πετρελαίου και η πίεση στις αγορές καυσίμων έχουν ανατρέψει μέσα σε λίγες εβδομάδες την προηγούμενη εικόνα αποκλιμάκωσης.

Στην Ελλάδα η ενεργειακή πίεση είναι ακόμη ισχυρότερη

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για την ελληνική αγορά, οι ενεργειακές τιμές αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο περίπου κατά:

25,4% σε ετήσια βάση

και κατά περίπου 10% σε σχέση με τον Αύγουστο.

Καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια αποτελούν τους βασικούς παράγοντες πίσω από αυτή την απότομη επιτάχυνση.

Το διεθνές ράλι του Brent πέρασε γρήγορα στην ελληνική αγορά καυσίμων, δημιουργώντας νέα πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Και οι υπηρεσίες στο 6,3%

Το δεύτερο στοιχείο που χρειάζεται προσοχή είναι οι υπηρεσίες.

Στην Ελλάδα ο πληθωρισμός των υπηρεσιών διαμορφώθηκε σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία περίπου στο:

6,3%

από 4,5% τον Αύγουστο.

Στην Ευρωζώνη, αντίθετα, ο αντίστοιχος δείκτης βρίσκεται στο 3,2%.

Η διαφορά είναι σημαντική.

Δείχνει ότι, πέρα από το εξωτερικό ενεργειακό σοκ, υπάρχουν πληθωριστικές πιέσεις και σε τμήματα της εγχώριας οικονομίας.

Μια μικρή ανάσα από τα τρόφιμα

Υπάρχει πάντως και μία διαφορετική εικόνα.

Στα τρόφιμα, τα διαθέσιμα προκαταρκτικά στοιχεία για την Ελλάδα δείχνουν ελαφρά υποχώρηση των τιμών κατά περίπου:

0,2%

έναντι αύξησης 0,1% τον Αύγουστο.

Εφόσον η τάση επιβεβαιωθεί στα αναλυτικά στοιχεία, τα τρόφιμα λειτουργούν προς το παρόν ως ανάχωμα απέναντι στη μεγάλη ενεργειακή επιβάρυνση.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά, καθώς οι τιμές στα σούπερ μάρκετ έχουν ήδη συσσωρεύσει σημαντικές αυξήσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Η διαδρομή του ελληνικού πληθωρισμού

Η μεταβολή των τελευταίων μηνών δείχνει πόσο απότομα άλλαξε ξανά το σκηνικό.

Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα κινήθηκε:

Απρίλιος: 4,6% Μάιος: 4,9% Ιούνιος: 3,9% Ιούλιος: 2,7% Αύγουστος: 3,7% Σεπτέμβριος: 5,1%

Μέσα σε δύο μήνες, από το χαμηλό του Ιουλίου, ο δείκτης έχει αυξηθεί κατά:

2,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Η αποκλιμάκωση του καλοκαιριού αποδείχθηκε επομένως εύθραυστη μπροστά στη νέα διεθνή ενεργειακή αναταραχή.

Το πρόβλημα για τα νοικοκυριά

Ο πληθωρισμός 5,1% δεν σημαίνει ότι όλες οι τιμές αυξήθηκαν 5,1% μέσα σε έναν μήνα.

Πρόκειται για την ετήσια μεταβολή του εναρμονισμένου δείκτη τιμών.

Όμως για ένα νοικοκυριό το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα αισθητό όταν οι αυξήσεις συγκεντρώνονται σε αγαθά και υπηρεσίες που είναι δύσκολο να αποφευχθούν.

Καύσιμα.

Ηλεκτρικό ρεύμα.

Μετακινήσεις.

Υπηρεσίες.

Και μέσω της ενέργειας, δυνητικά το κόστος παραγωγής και μεταφοράς πολλών ακόμη προϊόντων.

Ο κίνδυνος του δεύτερου γύρου

Εδώ βρίσκεται και το επόμενο μεγάλο οικονομικό ερώτημα.

Ένα ενεργειακό σοκ μπορεί αρχικά να θεωρηθεί προσωρινό.

Αν όμως οι υψηλές τιμές ενέργειας διατηρηθούν για μεγάλο διάστημα, αρχίζουν να περνούν σταδιακά στο κόστος μεταφορών, παραγωγής, υπηρεσιών και τελικά στις τιμές ενός πολύ μεγαλύτερου αριθμού προϊόντων.

Αυτό είναι το λεγόμενο second-round effect.

Και είναι ακριβώς το σενάριο που παρακολουθούν πλέον στενά οικονομολόγοι και κεντρικές τράπεζες.

Το 5,1% βάζει δύσκολα και στην κυβέρνηση

Για την ελληνική οικονομική πολιτική, η νέα μέτρηση δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα.

Από τη μία πλευρά, αυξάνεται η πίεση για μέτρα που θα περιορίσουν το ενεργειακό κόστος και θα προστατεύσουν το διαθέσιμο εισόδημα.

Από την άλλη, η κυβέρνηση κινείται μέσα στους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και δεν διαθέτει απεριόριστο χώρο για οριζόντιες επιδοτήσεις.

Γι’ αυτό και η μέχρι τώρα κυβερνητική στρατηγική έχει επικεντρωθεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις στα καύσιμα και στη θέρμανση, αντί μιας γενικευμένης επιστροφής στα μεγάλα πακέτα επιδοτήσεων της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Το ευρωπαϊκό πρόβλημα γίνεται πρόβλημα της ΕΚΤ

Η νέα εικόνα δημιουργεί πίεση και στη Φρανκφούρτη.

Με πληθωρισμό Ευρωζώνης στο 3,8%, η απόσταση από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ έχει ανοίξει ξανά.

Η ενέργεια είναι ο βασικός παράγοντας, αλλά ο δομικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη —εξαιρουμένων ενέργειας, τροφίμων, αλκοόλ και καπνού— διαμορφώνεται στο:

2,5%.

Χωρίς την ενέργεια, ο πληθωρισμός είναι περίπου 2,3%.

Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της νέας έξαρσης προέρχεται πράγματι από το ενεργειακό σοκ και όχι ακόμη από μια αντίστοιχη γενικευμένη έκρηξη όλων των τιμών.

Το δύσκολο σταυρόλεξο των επιτοκίων

Για την ΕΚΤ, αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.

Εάν η ενεργειακή άνοδος αποδειχθεί προσωρινή, μια υπερβολικά επιθετική αύξηση των επιτοκίων θα μπορούσε να πλήξει την οικονομική δραστηριότητα χωρίς να αυξήσει την προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου.

Εάν όμως το ενεργειακό σοκ αρχίσει να περνά σε μισθούς, υπηρεσίες και ευρύτερες τιμές, τότε ο κίνδυνος μονιμότερου πληθωρισμού μεγαλώνει.

Η ΕΚΤ καλείται επομένως να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κινδύνους:

να δράσει υπερβολικά νωρίς ή να αφήσει το νέο κύμα ακρίβειας να αποκτήσει διάρκεια.

Οι αριθμοί που χτυπούν καμπανάκι

Η εικόνα του Σεπτεμβρίου συνοψίζεται σε έξι αριθμούς:

• 5,1% — πληθωρισμός στην Ελλάδα
• 3,7% — ο αντίστοιχος δείκτης τον Αύγουστο
• +1,8% — μηνιαία αύξηση των τιμών στην Ελλάδα
• 3,8% — πληθωρισμός στην Ευρωζώνη
• 18,8% — ενεργειακός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη
• 2,5% — δομικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη

Η 16η Οκτωβρίου θα δείξει ολόκληρη την εικόνα

Υπάρχει πάντως μια σημαντική τεχνική επισήμανση.

Τα σημερινά στοιχεία αποτελούν την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat.

Τα πλήρη και αναλυτικά στοιχεία του εναρμονισμένου πληθωρισμού για τον Σεπτέμβριο θα δημοσιευθούν στις:

16 Οκτωβρίου.

Τότε θα έχουμε την πλήρη εικόνα για το ποιες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών τροφοδότησαν περισσότερο την ελληνική άνοδο.

Το πρώτο μήνυμα, όμως, είναι ήδη σαφές.

Η πληθωριστική μάχη που έδειχνε να αποκλιμακώνεται μέσα στο καλοκαίρι άνοιξε ξανά.

Και αυτή τη φορά η σπίθα έρχεται πάλι από την ενέργεια.

Για την Ελλάδα, το 5,1% σημαίνει ότι η ακρίβεια επιστρέφει στην πρώτη γραμμή της οικονομικής ατζέντας — ακριβώς τη στιγμή που νοικοκυριά και επιχειρήσεις ετοιμάζονται να μπουν στη χειμερινή περίοδο.

Πηγή: pagenews.gr