Η Ευρώπη ψάχνει φθηνότερη ενέργεια: Το σχέδιο των «27» για τιμές, LNG και τον χειμώνα

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συναντώνται στο Δουβλίνο με πρώτο θέμα το ενεργειακό κόστος και τελευταίο την ασφάλεια εφοδιασμού. Η Ευρώπη δηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζει σήμερα άμεσο κίνδυνο έλλειψης φυσικού αερίου, όμως μπαίνει στον χειμώνα με χαμηλότερα αποθέματα, ακριβότερη διεθνή αγορά και τη Μέση Ανατολή να κρατά ανοιχτό τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Το νέο ευρωπαϊκό δίλημμα δεν είναι μόνο «θα έχουμε ενέργεια;» αλλά κυρίως «σε ποια τιμή;».

Η ενεργειακή συζήτηση της Ευρώπης αλλάζει.

Το 2022 το ερώτημα ήταν σχεδόν υπαρξιακό:

Θα υπάρχει αρκετό φυσικό αέριο για να βγει ο χειμώνας;

Το 2026 η απάντηση των Βρυξελλών είναι περισσότερο καθησυχαστική ως προς τη φυσική επάρκεια.

Αλλά ένα δεύτερο πρόβλημα έχει έρθει στο προσκήνιο:

πόσο θα κοστίζει αυτή η ενεργειακή ασφάλεια;

Αυτό ακριβώς βρίσκεται πίσω από την άτυπη συνάντηση των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο.

Και η επίσημη ατζέντα αποκαλύπτει τις προτεραιότητες.

Πρώτα Energy Affordability.

Μετά Innovation and Market Disruption.

Και τέλος European Energy Security and Cooperation.

Με άλλα λόγια:

τιμές, νέα αγορά, ασφάλεια.

Το νέο ευρωπαϊκό πρόβλημα: Έχουμε αέριο – αλλά πόσο ακριβό;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη επανέλαβαν μόλις στις 24 Σεπτεμβρίου ότι ο εφοδιασμός της Ευρώπης με φυσικό αέριο παραμένει σταθερός.

Παρά τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, δεν διαπιστώνεται αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάσταση είναι εύκολη.

Η διεθνής αγορά LNG παραμένει σφιχτή.

Η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να αποτελεί πηγή μεγάλης αβεβαιότητας.

Και η Ευρώπη ανταγωνίζεται την Ασία για φορτία LNG.

Άρα το πρόβλημα μετακινείται από τη φυσική έλλειψη στην τιμή της ασφάλειας.

Γιατί το Δουβλίνο ξεκινά από τους λογαριασμούς

Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη μεγάλη συνεδρίαση των υπουργών είναι αφιερωμένη στο Energy Affordability.

Η ενεργειακή τιμή έχει εξελιχθεί σε πρόβλημα πολύ μεγαλύτερο από τους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Χημικά.

Λιπάσματα.

Μέταλλα.

Χάλυβα.

Τσιμέντο.

Μεταποίηση.

Data centers.

Και ολόκληρη τη συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα χωρίς να πληρώνει μόνιμα ακριβότερη ενέργεια.

Το LNG έσωσε την Ευρώπη – αλλά την έδεσε περισσότερο με την παγκόσμια αγορά

Μετά τη μεγάλη μείωση των ρωσικών ροών, η Ευρώπη επένδυσε μαζικά στην εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η δυνατότητα εισαγωγής LNG έχει αυξηθεί σημαντικά.

Οι προμηθευτές έχουν διαφοροποιηθεί.

Η ζήτηση φυσικού αερίου έχει μειωθεί.

Και γι’ αυτό η ίδια η Κομισιόν τονίζει ότι η Ευρώπη είναι σήμερα πολύ καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι το 2021–2022.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.

Το LNG είναι παγκόσμια αγορά.

Ένα πρόβλημα στον Περσικό Κόλπο, μεγαλύτερη ζήτηση στην Ασία ή μια διαταραχή σε μεγάλη μονάδα παραγωγής μπορεί να επηρεάσει γρήγορα την ευρωπαϊκή τιμή.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται μέσα στην αίθουσα χωρίς να είναι στο Δουβλίνο

Αυτό κάνει τη σημερινή σύνοδο διαφορετική.

Η ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης δεν μπορεί να συζητηθεί ανεξάρτητα από τη γεωπολιτική.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη δείξει πόσο γρήγορα μια στρατιωτική εξέλιξη μπορεί να μεταδοθεί στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι κρίσιμα για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.

Και οποιαδήποτε διαταραχή στις εξαγωγές LNG του Κόλπου αυξάνει τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία.

Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει ένα πράγμα:

η ενεργειακή ασφάλεια έχει πλέον παγκόσμια τιμή.

Οι αποθήκες είναι χαμηλότερες – αλλά οι Βρυξέλλες δεν βλέπουν σήμερα κρίση επάρκειας

Η εικόνα στις ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου είναι ασθενέστερη από προηγούμενα χρόνια.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η Κομισιόν έχει ζητήσει από τις κυβερνήσεις να παραμείνουν σε εγρήγορση.

Όμως στις 25 Σεπτεμβρίου το Gas Coordination Group επανέλαβε ότι, παρά τα χαμηλότερα αποθέματα, ο εφοδιασμός παραμένει σταθερός.

Η ENTSOG παρουσίασε επίσης προκαταρκτικά ευρήματα για την ετοιμότητα του συστήματος ενόψει χειμώνα.

Η πλήρης έκθεσή της αναμένεται στις 8 Οκτωβρίου.

Τα νοικοκυριά παραμένουν προστατευμένοι πελάτες

Υπάρχει ακόμη μία σημαντική λεπτομέρεια.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την ασφάλεια εφοδιασμού προβλέπουν προστασία συγκεκριμένων κατηγοριών καταναλωτών σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.

Το Gas Coordination Group επιβεβαίωσε ότι, υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες, η τροφοδοσία των προστατευόμενων πελατών –ιδίως των νοικοκυριών και βασικών υπηρεσιών– παραμένει εγγυημένη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές δεν μπορούν να αυξηθούν.

Σημαίνει ότι άλλο πράγμα είναι η φυσική επάρκεια και άλλο η οικονομική επιβάρυνση.

Και ακριβώς εκεί μεταφέρεται τώρα η πολιτική μάχη.

Από το «γεμίστε πάση θυσία» στο «αγοράστε έξυπνα»

Η Ευρώπη έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τη φιλοσοφία της για τις αποθήκες.

Το 2022 η προτεραιότητα ήταν μία:

γεμίστε γρήγορα.

Σήμερα η Κομισιόν υποστηρίζει μεγαλύτερη ευελιξία.

Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν έχει ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχει ο κανονισμός ώστε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μπορούν να κινηθούν ακόμη και προς στόχο 80%.

Γιατί;

Επειδή όταν ολόκληρη η Ευρώπη βγαίνει ταυτόχρονα στην αγορά για να αγοράσει τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου, μπορεί να ανεβάσει μόνη της την τιμή που πληρώνει.

Το μάθημα του πανικού

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Η ασφάλεια εφοδιασμού δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο αέριο έχεις.

Εξαρτάται και από πότε το αγοράζεις.

Αν οι χώρες περιμένουν μέχρι το τέλος της περιόδου πλήρωσης και προσπαθήσουν όλες μαζί να καλύψουν τον ίδιο στόχο, η ζήτηση συγκεντρώνεται σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Και η αγορά αντιδρά.

Γι’ αυτό οι Βρυξέλλες επιδιώκουν μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο, περισσότερη ευελιξία και καλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό.

Το δεύτερο μεγάλο τραπέζι: «Market Disruption»

Η δεύτερη συνεδρίαση στο Δουβλίνο έχει έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα τίτλο:

Innovation and Market Disruption.

Πίσω από αυτό βρίσκεται η μεγαλύτερη αλλαγή που συμβαίνει σήμερα στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.

Ηλεκτροκίνηση.

Μπαταρίες.

Αποθήκευση.

Ανανεώσιμες πηγές.

Υδρογόνο.

Έξυπνα δίκτυα.

Ψηφιοποίηση.

Data centers.

Τεχνητή Νοημοσύνη.

Όλα αυτά αλλάζουν ταυτόχρονα την παραγωγή και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Περισσότερες ΑΠΕ δεν σημαίνουν αυτομάτως φθηνότερο ρεύμα κάθε ώρα

Η Ευρώπη έχει αυξήσει θεαματικά την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόση πράσινη ενέργεια παράγεται.

Είναι αν μπορεί να μεταφερθεί εκεί όπου χρειάζεται και όταν χρειάζεται.

Αν τα δίκτυα δεν επαρκούν, δημιουργούνται συμφόρηση και μεγάλες αποκλίσεις τιμών.

Αν δεν υπάρχει αρκετή αποθήκευση, η φθηνή παραγωγή ορισμένων ωρών δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα στις ώρες μεγάλης ζήτησης.

Γι’ αυτό η συζήτηση για τις τιμές μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε συζήτηση για δίκτυα, διασυνδέσεις και αποθήκευση.

Εδώ βρίσκεται και το ελληνικό ενδιαφέρον

Για την Ελλάδα αυτή η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η χώρα έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ΑΠΕ και ταυτόχρονα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.

Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οι υποδομές LNG, τα δίκτυα και οι νέοι ενεργειακοί διάδρομοι αποκτούν επομένως διπλή αξία:

ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα.

Όσο ισχυρότερη είναι η διασύνδεση των αγορών, τόσο περισσότερες επιλογές υπάρχουν σε περίπτωση τοπικής κρίσης ή απότομης αύξησης της ζήτησης.

Τρίτο τραπέζι: Η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια

Η τελευταία συνεδρίαση των υπουργών είναι αφιερωμένη στην European Energy Security and Cooperation.

Εδώ συγκλίνουν όλα τα προηγούμενα.

Αέριο.

LNG.

Ηλεκτρισμός.

Διασυνδέσεις.

ΑΠΕ.

Δίκτυα.

Αποθήκευση.

Και γεωπολιτική.

Η νέα ευρωπαϊκή αντίληψη είναι ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται σε έναν προμηθευτή, ένα καύσιμο ή μία διαδρομή.

Χρειάζεται πολλαπλές πηγές και πολλαπλές υποδομές.

Η Ευρώπη είναι ισχυρότερη από το 2022 – αλλά όχι άτρωτη

Αυτό είναι ίσως το βασικό μήνυμα πριν από τον χειμώνα.

Η Ευρώπη έχει περισσότερες υποδομές LNG.

Έχει διαφοροποιήσει τις προμήθειες.

Έχει μειώσει τη ζήτηση φυσικού αερίου.

Έχει αυξήσει τις ανανεώσιμες πηγές.

Έχει ενισχύσει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών.

Άρα ένα σοκ αντίστοιχο με το 2022 δεν βρίσκει την ΕΕ στην ίδια θέση.

Αυτό όμως δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο.

Τον αλλάζει.

Η επόμενη ενεργειακή κρίση μπορεί να είναι κρίση τιμών

Το πραγματικό άγχος της Ευρώπης για τον χειμώνα δεν είναι απαραίτητα ότι θα «σβήσουν τα φώτα».

Είναι ότι ένας συνδυασμός:

• ψυχρού χειμώνα,
• περιορισμένης προσφοράς LNG,
• γεωπολιτικής κλιμάκωσης,
• ισχυρής ασιατικής ζήτησης,
• προβλημάτων σε μεγάλους προμηθευτές

θα μπορούσε να σπρώξει ξανά τις τιμές πολύ ψηλότερα.

Και αυτό θα χτυπούσε όχι μόνο τα νοικοκυριά.

Θα χτυπούσε την ανταγωνιστικότητα ολόκληρης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το πραγματικό στοίχημα του Δουβλίνου

Γι’ αυτό η σειρά της ατζέντας έχει σημασία.

Affordability.

Innovation.

Security.

Η Ευρώπη έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να αγοράσει τεράστιες ποσότητες ενέργειας όταν βρίσκεται υπό πίεση.

Τώρα πρέπει να αποδείξει κάτι δυσκολότερο:

ότι μπορεί να εξασφαλίσει την ενέργεια που χρειάζεται χωρίς να υπονομεύει ταυτόχρονα τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία της με το κόστος.

Ο χειμώνας του 2026–27 δεν δοκιμάζει μόνο τις ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου. Δοκιμάζει αν η Ευρώπη μπορεί να μετατρέψει την ενεργειακή ασφάλεια από ακριβή λύση ανάγκης σε μόνιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Πηγή: pagenews.gr