ΤτΕ: Το Ταμείο Ανάκαμψης έδωσε φθηνή ρευστότητα στις μικρομεσαίες

Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος χρήματος παρέμεινε υψηλό και τα πιστοδοτικά κριτήρια των τραπεζών συνέχισαν να είναι αυστηρά, τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης λειτούργησαν ως ουσιαστική ανάσα ρευστότητας για τις ελληνικές επιχειρήσεις και ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες. Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην Έκθεση του Διοικητή για το 2025, αποτυπώνει με σαφήνεια ότι τα χρηματοδοτικά εργαλεία και το δανειακό σκέλος του Recovery and Resilience Facility ενίσχυσαν αισθητά την τραπεζική χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, με τη συμβολή τους να αυξάνεται σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΤτΕ είναι πως το 2025 επιταχύνθηκε η εκταμιευτική δραστηριότητα των δανείων του RRF, καθώς ωρίμασαν επενδυτικά σχέδια που είχαν ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα. Με τη στήριξη του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης εκταμιεύθηκαν επιχειρηματικά τραπεζικά δάνεια συνολικού ύψους 3,5 δισ. ευρώ, έναντι 2,6 δισ. ευρώ το 2024, εξέλιξη που αποτυπώνει την αυξανόμενη βαρύτητα του μηχανισμού στη χρηματοδότηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Από το ποσό αυτό, περίπου 2 δισ. ευρώ αφορούσαν πόρους του RRF, ενώ το υπόλοιπο προήλθε από τη συμμετοχή των πιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο συγχρηματοδότησης.

Ισχυρό αποτύπωμα στην πιστωτική επέκταση

Η Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, σε συνδυασμό με άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ενίσχυσαν το μερίδιό τους στην τραπεζική πίστη προς τις επιχειρήσεις. Ειδικότερα, το σύνολο αυτών των σχημάτων αντιστοιχούσε στο 29% της αξίας των νέων δανείων προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες το 2025, έναντι 27% το 2024, γεγονός που καταδεικνύει σταδιακή μετατόπιση του χρηματοδοτικού μίγματος προς συνδυασμό ιδιωτικών, δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιβεβαιώνει ότι τα σχήματα του RRF δεν λειτούργησαν απλώς συμπληρωματικά, αλλά αποτέλεσαν βασικό κανάλι ενίσχυσης της χρηματοδότησης. Σε ένα τραπεζικό περιβάλλον όπου πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν προσιτό δανεισμό από τις παραδοσιακές γραμμές χρηματοδότησης, το Ταμείο Ανάκαμψης αναδείχθηκε σε κρίσιμο μοχλό για τη διατήρηση της επενδυτικής δραστηριότητας και της ρευστότητας.

Οι μικρομεσαίες στο επίκεντρο

Το πιο ουσιαστικό ίσως στοιχείο της φετινής εικόνας αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, από το σύνολο των εκταμιευθέντων πόρων μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων, ποσό 3 δισ. ευρώ, δηλαδή το 75% των πόρων, κατευθύνθηκε προς επιχειρήσεις πολύ μικρού, μικρού ή μεσαίου μεγέθους. Η κατανομή αυτή επιβεβαιώνει ότι τα εργαλεία αυτά λειτούργησαν ως βασικός μηχανισμός βελτίωσης της πρόσβασης των μικρότερων επιχειρήσεων σε τραπεζική χρηματοδότηση.

Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι το στοιχείο ότι οι εκταμιεύσεις επιχειρηματικών δανείων που συνδέονται με χρηματοδοτικά προγράμματα προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιστοιχούσαν στο 40% της αξίας των νέων επιχειρηματικών δανείων προς ΜμΕ το 2025, ποσοστό πολύ υψηλότερο από το 25% του 2023 και κοντά στα επίπεδα του 2024. Αυτό φανερώνει ότι για ένα μεγάλο μέρος της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, τα στοχευμένα εργαλεία δεν ήταν περιφερειακή λύση, αλλά βασική δίοδος άντλησης κεφαλαίων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά της ΤτΕ στο ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ. Όπως καταγράφεται στην έκθεση, άνω του 90% των χορηγηθέντων δανείων στο συγκεκριμένο πρόγραμμα κατευθύνθηκε προς επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών κάτω των 10 εκατ. ευρώ και λιγότερους από 50 εργαζομένους. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι οι παρεμβάσεις στήριξης της ρευστότητας στόχευσαν ευθέως στον πυρήνα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, εκεί όπου οι ανάγκες χρηματοδότησης είναι μεν μικρότερες σε μέγεθος, αλλά συχνά πιο πιεστικές σε σχέση με τη βιωσιμότητα και τον εκσυγχρονισμό.

Το μεγάλο πλεονέκτημα: το χαμηλό επιτόκιο

Το καθοριστικό πλεονέκτημα των δανείων του RRF παραμένει το κόστος δανεισμού. Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι το μεσοσταθμικό επιτόκιο των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης διαμορφώθηκε σε 1,72% το 2025, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από το αντίστοιχο μέσο ετήσιο επιτόκιο των κοινών τραπεζικών επιχειρηματικών δανείων, το οποίο έφτασε στο 5,06% κατά μέσο όρο την περίοδο 2023-2025.

Η διαφορά αυτή δεν είναι απλώς τεχνική ή λογιστική. Για τις επιχειρήσεις, και ειδικά για τις μικρομεσαίες που έχουν περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης αυξημένων χρηματοοικονομικών βαρών, το χαμηλότερο επιτόκιο λειτουργεί ως μαξιλάρι αντοχής. Μειώνει το βάρος εξυπηρέτησης του δανείου, ενισχύει τη βιωσιμότητα των επενδυτικών σχεδίων και διευκολύνει την υλοποίηση παρεμβάσεων εκσυγχρονισμού που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν δύσκολο να προχωρήσουν.

Ισχυρή ζήτηση, αλλά μικρότερα δάνεια

Η ΤτΕ καταγράφει επίσης ότι το 2025 η ζήτηση για δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης παρέμεινε ισχυρή ως προς τον αριθμό των αιτήσεων, αλλά αφορούσε κατά κανόνα μικρότερου μεγέθους δάνεια. Αυτή η μεταβολή ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η ζήτηση για πολύ μεγάλα επενδυτικά έργα αρχίζει να εμφανίζει σημάδια κορεσμού, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η συμμετοχή μικρότερων επιχειρήσεων που στρέφονται σε δάνεια χαμηλότερης αξίας για επενδύσεις, αναβαθμίσεις και λειτουργικό εκσυγχρονισμό.

Η τάση αυτή είναι συμβατή με τη διάρθρωση της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Η αγορά κυριαρχείται από μικρές και πολύ μικρές εταιρείες, οι οποίες σπανίως διαθέτουν την κεφαλαιακή επάρκεια ή την οργανωτική δομή για έργα μεγάλης κλίμακας, αλλά έχουν διαρκή ανάγκη από στοχευμένη χρηματοδότηση για να ανανεώσουν εξοπλισμό, να βελτιώσουν την ενεργειακή τους απόδοση ή να ενισχύσουν την παραγωγικότητά τους.

Η επιτάχυνση των εκταμιεύσεων και η συνέχεια έως το 2029

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η πρόοδος στο μέτωπο των εκταμιεύσεων. Σύμφωνα με την Έκθεση, έως το τέλος του 2025 οι εκταμιεύσεις δανείων είχαν υπερβεί το 50% της συνολικής αξίας των υπογεγραμμένων δανειακών συμβάσεων, έναντι περίπου 40% στο τέλος του 2024 και 22% στο τέλος του 2023. Η Τράπεζα της Ελλάδος συνδέει την εξέλιξη αυτή με την εκταμίευση δόσεων δανείων που είχαν συμβασιοποιηθεί τα προηγούμενα έτη και με την πρόοδο υλοποίησης επενδυτικών σχεδίων που είχαν ήδη εγκριθεί.

Παρότι η διαδικασία συμβασιοποίησης των δανείων του RRF αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, η επίδρασή τους στη ρευστότητα των επιχειρήσεων δεν σταματά εκεί. Η ίδια η έκθεση αναφέρει ότι η εκταμιευτική δραστηριότητα προβλέπεται να συνεχιστεί έως και το 2029, καθώς τα έργα που έχουν ήδη ενταχθεί θα εξακολουθούν να υλοποιούνται και να «τραβούν» πόρους για αρκετά ακόμη χρόνια.

Την ίδια στιγμή, η ΤτΕ επισημαίνει ότι η επενδυτική δυναμική της οικονομίας αναμένεται να ενισχυθεί και από τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά σχήματα, καθώς το υπό διαπραγμάτευση Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 της ΕΕ, μαζί με άλλα ταμεία που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση, το κλίμα και τον εκσυγχρονισμό, εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν τη ροή πόρων προς κρίσιμους παραγωγικούς τομείς.

Το μήνυμα της ΤτΕ για την επόμενη ημέρα

Το βασικό συμπέρασμα που αναδύεται από την Έκθεση του Διοικητή είναι ότι το Ταμείο Ανάκαμψης δεν αποτέλεσε μόνο ένα προσωρινό εργαλείο χρηματοδότησης, αλλά έναν ουσιαστικό καταλύτη για την ενίσχυση της ρευστότητας και των επενδύσεων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου το τραπεζικό κόστος παρέμενε υψηλό, το RRF πρόσφερε φθηνότερο χρήμα, μεγαλύτερη δυνατότητα μόχλευσης και σταθερότερη βάση για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.

Για τις μικρομεσαίες, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, η εικόνα αυτή έχει βαρύνουσα σημασία. Η αυξημένη συμμετοχή τους στα σχήματα χρηματοδότησης, το χαμηλότερο επιτόκιο και η συνέχιση των εκταμιεύσεων και μετά το 2026 διαμορφώνουν μια πιο σταθερή βάση για την επόμενη φάση του επιχειρείν στην Ελλάδα. Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό μήνυμα της φετινής αποτίμησης της Τράπεζας της Ελλάδος.

Πηγή: Pagenews.gr