Σύνταγμα σε τροχιά αλλαγών: Οι πιέσεις για μεταρρυθμίσεις και τα «αγκάθια» της αναθεώρησης

Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου επανέρχεται η αναθεώρηση του Συντάγματος, με φόντο τις σύγχρονες προκλήσεις και τις δομικές αδυναμίες που αναδεικνύονται μισό αιώνα μετά τη θέσπισή του. Οι παρεμβάσεις κορυφαίων πολιτικών και συνταγματολόγων στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών αποτυπώνουν μια κοινή διαπίστωση: το ισχύον πλαίσιο έχει αντέξει, αλλά δεν επαρκεί πλέον.

«Βαριά» διαδικασία και ανάγκη τομών

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δυσκαμψία της αναθεωρητικής διαδικασίας.

Ο Στέλιος Κουτνατζής έκανε λόγο για την πιο δύσκαμπτη διαδικασία στην Ευρώπη, σημειώνοντας με νόημα:«Όταν έχουμε αυτή τη δυνατότητα, προσπαθούμε να αλλάξουμε ό,τι περισσότερο μπορούμε».

Παράλληλα, ανέδειξε ένα βασικό πρόβλημα του ισχύοντος κειμένου:«Έχουμε ένα εξαιρετικά φλύαρο Σύνταγμα… σε σημαντικό βαθμό συμβολικό», επισημαίνοντας ότι αρκετές διατάξεις χαρακτηρίζονται πλέον από αναχρονισμό.

Ένα Σύνταγμα που πέτυχε — αλλά χρειάζεται προσαρμογή

Από την πλευρά του, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης αναγνώρισε τον ιστορικό ρόλο του Συντάγματος του 1975, τονίζοντας: «Μας πήγε μισό αιώνα και μας πήγε με επιτυχία».

Ωστόσο, έθεσε το ζήτημα της πολυπλοκότητας του σύγχρονου νομικού περιβάλλοντος:«Έχουμε τρεις παράλληλες έννομες τάξεις: την εσωτερική, το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο», ενώ υπογράμμισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί νέα, αχαρτογράφητα πεδία.

Λιτότητα, σαφήνεια και πολιτική ωριμότητα

Ο Χάρης Παμπούκης εστίασε στην ποιότητα της αναθεώρησης και όχι στην έκτασή της:«Πρέπει να έχει σαφή και λιτή στοχοθεσία», υπογραμμίζοντας ότι προϋπόθεση είναι η πολιτική και κοινωνική ωριμότητα.

Μάλιστα, εκτίμησε ότι υπάρχει περιθώριο ουσιαστικής απλοποίησης:«Υπάρχουν περίπου 20 διατάξεις που μπορούν εύκολα να απαλειφθούν».

Το άρθρο 86 και οι «γκρίζες ζώνες»

Σημαντική ήταν και η αναφορά στις δυσλειτουργίες συγκεκριμένων διατάξεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών.

Ο Παναγιώτης Δουδωνής σημείωσε:«Η αναθεώρηση δεν οφείλεται στην ηλικία του Συντάγματος αλλά στη συνταγματική πρακτική», προσθέτοντας με έμφαση:«Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό — πιθανότατα δεν θα είναι ούτε και η λύση συνταγματική».

Δικαιοσύνη και θεσμικά κενά

Ο Σπύρος Βλαχόπουλος ανέδειξε ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα:«Το συνταγματικό κείμενο από μόνο του δεν λύνει τα προβλήματα».

Έθεσε στο τραπέζι την ανάγκη παρεμβάσεων στη λειτουργία της Δικαιοσύνης, ενώ επισήμανε ένα διαχρονικό έλλειμμα:«Είμαστε από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν διαθέτουν συνταγματικό δικαστήριο».

Η μεγάλη εικόνα

Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος αποκαλύπτει μια βαθύτερη πρόκληση: πώς ένα θεσμικό πλαίσιο που σχεδιάστηκε σε άλλη εποχή μπορεί να ανταποκριθεί σε έναν κόσμο ταχύτατων τεχνολογικών, πολιτικών και οικονομικών αλλαγών.

Το στοίχημα δεν είναι μόνο νομικό — είναι βαθιά πολιτικό. Και όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις, η επιτυχία της επόμενης αναθεώρησης θα κριθεί όχι από το εύρος των αλλαγών, αλλά από την ακρίβεια, τη συναίνεση και την ικανότητα προσαρμογής στις ανάγκες του μέλλοντος.

Πηγή: pagenews.gr