Φωτοβολταϊκά: Βουτιά εσόδων έως 65% και φόβοι για κόκκινα δάνεια

Οι περικοπές παραγωγής, οι μηδενικές και αρνητικές τιμές και η καθυστέρηση μέτρων στήριξης πιέζουν τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων παραγωγών φωτοβολταϊκών.

Σε οριακό σημείο βρίσκεται ο κλάδος των φωτοβολταϊκών, καθώς οι μικρομεσαίοι παραγωγοί βλέπουν τα έσοδά τους να καταρρέουν, ενώ τα δάνεια που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν από τα πιο ασφαλή αρχίζουν να εμφανίζουν σημάδια πίεσης. Η αγορά προειδοποιεί πλέον ανοιχτά ότι, χωρίς άμεσες παρεμβάσεις, το πρόβλημα δεν θα μείνει μόνο στους παραγωγούς, αλλά μπορεί να μεταφερθεί και στο τραπεζικό σύστημα.

Η κρίση δεν προέκυψε ξαφνικά. Τα τελευταία χρόνια η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών αυξήθηκε ραγδαία, με περίπου 1,9 GW νέας ισχύος να προστίθενται μόνο το 2025. Όμως η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε σχεδόν σταθερή, ενώ οι υποδομές αποθήκευσης δεν αναπτύχθηκαν με την ίδια ταχύτητα. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που παράγει περισσότερη πράσινη ενέργεια από όση μπορεί να απορροφήσει, ειδικά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας.

Περικοπές παραγωγής και αρνητικές τιμές

Το πρώτο τετράμηνο του 2026, οι περικοπές ενέργειας έφτασαν περίπου τις 876,5 GWh, αυξημένες κατά σχεδόν 49% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Παράλληλα, το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν περίπου 239,5 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, έναντι μόλις 13 ωρών την ίδια περίοδο πέρυσι.

Αυτά τα στοιχεία δείχνουν καθαρά τη στρέβλωση. Οι παραγωγοί έχουν επενδύσει, έχουν δανειστεί, έχουν εγκαταστήσει μονάδες, αλλά όταν το σύστημα δεν μπορεί να απορροφήσει την παραγωγή τους, είτε κόβεται η ενέργεια είτε αποζημιώνονται με εξαιρετικά χαμηλές ή και μηδενικές τιμές.

Απώλειες εσόδων έως 65% τον Απρίλιο

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα της ΠΟΣΠΗΕΦ, Ιωάννη Κυανίδη, η κατάσταση έχει λάβει σοβαρές διαστάσεις. Όπως αναφέρει, μόνο τον Απρίλιο η μείωση των εσόδων έφτασε το 65% σε σχέση με το 2025 και το 74% σε σχέση με τον Απρίλιο του 2024.

Αυτή δεν είναι απλή μείωση κερδοφορίας. Είναι κατάρρευση ταμειακών ροών. Και όταν μια επένδυση έχει δανειακές υποχρεώσεις, λειτουργικά έξοδα και σταθερές αποπληρωμές, μια τέτοια πτώση εσόδων γίνεται άμεσα πρόβλημα βιωσιμότητας.

Αρχίζουν να κοκκινίζουν τα δάνεια

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι τα δάνεια των φωτοβολταϊκών αρχίζουν να γίνονται μη εξυπηρετούμενα. Ο κλάδος των ΑΠΕ θεωρούνταν για χρόνια αξιόπιστος, με σταθερές ροές και χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο. Πλέον, όμως, οι παραγωγοί δηλώνουν ότι η εικόνα αλλάζει.

Η αιτία είναι η ίδια η λειτουργία της αγοράς. Η υπερβολική αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη αποθήκευσης και ευελιξίας στο σύστημα, οδηγεί σε κανιβαλισμό της παραγωγής. Τα νέα έργα αυξάνουν την προσφορά, αλλά δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση ή αποθήκευση για να στηριχθούν οι τιμές.

Τι ζητούν οι παραγωγοί από το ΥΠΕΝ

Η ΠΟΣΠΗΕΦ έχει ήδη καταθέσει προτάσεις προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών είναι η δημιουργία έκτακτου μηχανισμού στήριξης μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, η επιβολή έκτακτης εισφοράς στους προμηθευτές, η παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης κατά επτά έτη και η αύξηση των ωρών μηδενικών τιμών που αποζημιώνονται.

Η παράταση των συμβάσεων θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα μπορούσε να δώσει στους παραγωγούς τη δυνατότητα να επιμηκύνουν τα δάνειά τους πριν αυτά κοκκινίσουν. Με αυτόν τον τρόπο θα κερδίσουν χρόνο, θα μειώσουν την πίεση στις ταμειακές ροές και θα αποφευχθεί η μεταφορά του προβλήματος στις τράπεζες.

Το ζήτημα των υπερεσόδων των προμηθευτών

Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί και το θέμα των προμηθευτών ενέργειας. Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι, ενώ οι τιμές στη χονδρική αγορά πέφτουν ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα, οι τελικοί καταναλωτές δεν βλέπουν αντίστοιχες μειώσεις στους λογαριασμούς τους.

Σύμφωνα με την ΠΟΣΠΗΕΦ, οι προμηθευτές αποκομίζουν μεγάλα κέρδη τις ώρες που οι ΑΠΕ πλήττονται από μηδενικές και αρνητικές τιμές. Η Ομοσπονδία εκτιμά ότι τα κέρδη αυτά για το 2026 θα ξεπεράσουν τα 1,3 δισ. ευρώ και ζητά μέρος τους να επιστρέψει ως ενίσχυση στις ΑΠΕ.

Το ελληνικό πλαίσιο θεωρείται υπερβολικά αυστηρό

Οι παραγωγοί ζητούν επίσης αλλαγή στον τρόπο αποζημίωσης των μηδενικών τιμών, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα έχει εφαρμόσει από τα πιο αυστηρά πλαίσια στην Ευρώπη. Σήμερα, το όριο των δύο ωρών αρνητικών τιμών λειτουργεί εις βάρος πολλών έργων, ιδιαίτερα παλαιότερων, που είχαν υψηλότερο κόστος κατασκευής.

Αντίθετα, σε χώρες όπως η Ιταλία εφαρμόζονται πιο ευέλικτα μοντέλα, με διαφορετική μεταχείριση ανάλογα με την ηλικία του έργου και το κόστος επένδυσης. Αυτό προστατεύει περισσότερο τα παλαιότερα φωτοβολταϊκά, τα οποία είχαν εγκατασταθεί με ακριβότερο εξοπλισμό και διαφορετικές οικονομικές παραδοχές.

Σε αναμονή της Κομισιόν

Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, το ΥΠΕΝ έχει ήδη υποβάλει προς έγκριση στην Κομισιόν αιτήματα για παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης, αύξηση των ωρών μηδενικών τιμών και προσωρινή ενίσχυση των τιμών αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας.

Το πρόβλημα είναι ο χρόνος. Οι εγκρίσεις αναμένονταν έως τα τέλη Απριλίου, όμως πλέον εκτιμάται ότι μπορεί να χαθεί και ο Μάιος μέχρι να δοθεί το πράσινο φως. Για τους παραγωγούς, αυτή η καθυστέρηση δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα επιβίωσης.

Το πραγματικό πρόβλημα της πράσινης μετάβασης

Η υπόθεση των φωτοβολταϊκών δείχνει το σκληρό πρόσωπο της πράσινης μετάβασης όταν η ανάπτυξη γίνεται χωρίς ισορροπία. Η εγκατάσταση ΑΠΕ από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται αποθήκευση, δίκτυα, ευέλικτη ζήτηση, σωστός σχεδιασμός και μηχανισμοί που δεν τιμωρούν τις επενδύσεις που προηγήθηκαν.

Αν δεν υπάρξει άμεση λύση, οι μικρομεσαίοι παραγωγοί κινδυνεύουν να πληρώσουν το τίμημα μιας αγοράς που αναπτύχθηκε πιο γρήγορα από τις υποδομές της. Και τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο ενεργειακό. Θα γίνει χρηματοπιστωτικό, επενδυτικό και πολιτικό.

Πηγή: Pagenews.gr