Μία φράση του Σι Τζινπίνγκ αρκούσε για να προκαλέσει παγκόσμιο γεωπολιτικό συναγερμό.
Κατά τη διάρκεια των κρίσιμων συνομιλιών του με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, ο Κινέζος πρόεδρος επανέφερε στο τραπέζι τον όρο «παγίδα του Θουκυδίδη» — μια έννοια που εδώ και χρόνια στοιχειώνει στρατηγικά επιτελεία, think tanks και κυβερνήσεις σε Ουάσινγκτον, Πεκίνο και Ευρώπη.
«Το αν Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη είναι ένα ιστορικό ερώτημα», φέρεται να είπε ο Σι Τζινπίνγκ στον Αμερικανό πρόεδρο.
Η αναφορά μόνο τυχαία δεν ήταν.
Πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, το μήνυμα του Πεκίνου ήταν σαφές: η στρατηγική σύγκρουση ανάμεσα στην ανερχόμενη Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει ήδη εισέλθει σε εξαιρετικά επικίνδυνη φάση.
Τι είναι η «Παγίδα του Θουκυδίδη»
Η θεωρία βασίζεται στον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη και στην ανάλυσή του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο ανάμεσα στην Αθήνα και τη Σπάρτη.
Ο Θουκυδίδης έγραψε τη φράση που σήμερα επαναλαμβάνεται σε όλα τα διεθνή φόρα:«Η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που προκάλεσε στη Σπάρτη έκαναν τον πόλεμο αναπόφευκτο.»
Τη θεωρία επανέφερε στη σύγχρονη γεωπολιτική ο καθηγητής του Harvard Γκράχαμ Άλισον, υποστηρίζοντας ότι όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί την κυριαρχία μιας παλαιάς υπερδύναμης, ο κίνδυνος πολέμου αυξάνεται δραματικά.
Σήμερα, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στη θέση της Σπάρτης και η Κίνα στη θέση της ανερχόμενης Αθήνας.
Ταϊβάν: Η «πυριτιδαποθήκη» του 21ου αιώνα
Το πιο επικίνδυνο σημείο τριβής ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις παραμένει η Ταϊβάν.
Το Πεκίνο θεωρεί το νησί αναπόσπαστο μέρος της κινεζικής επικράτειας και έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν αποκλείει στρατιωτική επέμβαση για την επανένωσή του.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την άλλη, ενισχύουν διαρκώς την αμυντική δυνατότητα της Ταϊπέι και διατηρούν στρατηγική παρουσία στον Ινδο-Ειρηνικό.
Κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ προειδοποίησε ευθέως ότι λανθασμένοι χειρισμοί στο θέμα της Ταϊβάν μπορούν να οδηγήσουν τις δύο χώρες σε «επικίνδυνη σύγκρουση».
Η συγκεκριμένη προειδοποίηση θεωρήθηκε από διεθνείς αναλυτές μία από τις πιο σκληρές κινεζικές τοποθετήσεις των τελευταίων ετών.
Τεχνολογία, εμπόριο και στρατιωτική περικύκλωση
Η αντιπαράθεση πλέον δεν περιορίζεται μόνο στη στρατιωτική ισχύ.
Η μάχη αφορά:
- την τεχνητή νοημοσύνη,
- τους ημιαγωγούς,
- τις ενεργειακές αλυσίδες,
- τις σπάνιες γαίες,
- το εμπόριο,
- την κυριαρχία στους θαλάσσιους δρόμους,
- και τον έλεγχο της παγκόσμιας τεχνολογικής αρχιτεκτονικής.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει την κινεζική τεχνολογική επέκταση μέσω κυρώσεων και περιορισμών στις εξαγωγές προηγμένων chips, ενώ το Πεκίνο θεωρεί ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν στρατηγική «περικύκλωση» της Κίνας μέσω στρατιωτικών συμμαχιών στον Ειρηνικό.
Ο νέος Ψυχρός Πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει;
Παρά τις δημόσιες δηλώσεις περί συνεργασίας, το διεθνές σύστημα δείχνει να εισέρχεται σε εποχή βαθιάς γεωπολιτικής πόλωσης.
Η Κίνα επιχειρεί να αμφισβητήσει ανοιχτά την αμερικανική πρωτοκαθεδρία σε οικονομία, εμπόριο, τεχνολογία και γεωστρατηγική επιρροή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντιλαμβανόμενες ότι για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου εμφανίζεται αντίπαλος αντίστοιχου μεγέθους, ενισχύουν στρατιωτικές και οικονομικές συμμαχίες σε Ασία και Ειρηνικό.
Όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα η άμεση πρόθεση πολέμου, αλλά ο συνδυασμός φόβου, καχυποψίας και στρατηγικών λαθών.
Το μάθημα της αρχαίας Ελλάδας που τρομάζει τις υπερδυνάμεις
Η ειρωνεία της ιστορίας είναι πως το γεωπολιτικό δόγμα που σήμερα φοβίζει Ουάσινγκτον και Πεκίνο γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα.
Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος κατέστρεψε τελικά και τις δύο μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η Σπάρτη νίκησε στρατιωτικά, αλλά εξαντλήθηκε πολιτικά και οικονομικά, ενώ η Αθήνα έχασε την αυτοκρατορική της ισχύ.
Το ιστορικό δίδαγμα παραμένει επίκαιρο:
Οι μεγάλες δυνάμεις συχνά δεν καταρρέουν από την ήττα, αλλά από την αδυναμία να διαχειριστούν τον φόβο, την υπερεπέκταση και τον ανταγωνισμό.
Και αυτό ακριβώς είναι που σήμερα ανησυχεί ολόκληρο τον πλανήτη.
Πηγή: pagenews.gr