Οι ΗΠΑ και το Ιράν εμφανίζονται, σύμφωνα με διπλωματικές και παρασκηνιακές πληροφορίες, πιο κοντά από ποτέ σε μια προσωρινή συμφωνία εκεχειρίας 60 ημερών, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί νέα στρατιωτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή που θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται ένα ευαίσθητο και υψηλού ρίσκου πακέτο αποκλιμάκωσης που περιλαμβάνει:
- προσωρινή παράταση της εκεχειρίας,
- επανεκκίνηση διαλόγου για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
- και σταδιακή αποσυμπίεση της έντασης στα Στενά του Ορμούζ.
Η διπλωματική κινητικότητα εντείνεται, με το Πακιστάν και το Κατάρ να λειτουργούν ως βασικοί διαμεσολαβητές, σε μια διαδικασία που διεξάγεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας αλλά με άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το “κλειδί” της συμφωνίας: Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα
Το σχέδιο που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση προβλέπει μια σταδιακή αποκλιμάκωση:
- πιθανή μερική ή σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
- χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών περιορισμών σε ιρανικά λιμάνια
- περιορισμένη άρση κυρώσεων
- αποδέσμευση μέρους ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό
- και μηχανισμό ελέγχου του ιρανικού αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου
Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη εξετάζει:
- αραίωση ή μεταφορά μέρους του αποθέματος ουρανίου (~440 κιλά σε κρίσιμο επίπεδο εμπλουτισμού),
- τεχνικές παραχωρήσεις χωρίς πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού της προγράμματος,
- και ευρύτερη πολιτική δέσμευση αποκλιμάκωσης σε περιφερειακά μέτωπα.
Πακιστάν και Κατάρ στο “διπλωματικό υπόγειο”
Κομβικό ρόλο στις διεργασίες διαδραματίζουν το Πακιστάν και το Κατάρ, με έντονη κινητικότητα στα παρασκήνια.
Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, είχε σειρά επαφών στην Τεχεράνη με κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Παράλληλα, καταριανές διπλωματικές αποστολές λειτουργούν ως τεχνικός “μεταφραστής” διαφορών, επιχειρώντας να γεφυρώσουν ασάφειες και πολιτικά κενά μεταξύ των δύο πλευρών.
Η εμπλοκή αυτών των κρατών θεωρείται κρίσιμη, καθώς προσφέρουν δίαυλο επικοινωνίας σε μια στιγμή που η άμεση επαφή ΗΠΑ–Ιράν παραμένει πολιτικά ευαίσθητη και περιορισμένη.
Οι ΗΠΑ πιέζουν – το Ιράν αντιστέκεται
Παρά τη σχετική πρόοδο, οι βαθιές διαφωνίες παραμένουν.
Η Ουάσιγκτον επιμένει σε:
- πλήρη παράδοση του ιρανικού αποθέματος ουρανίου,
- μόνιμη εξουδετέρωση κρίσιμων πυρηνικών εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν,
- και αυστηρούς μηχανισμούς επιτήρησης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί βιώσιμη καμία συμφωνία χωρίς ουσιαστική αποδυνάμωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη επιχειρεί να παρουσιάσει τη διαπραγμάτευση ως:
- διαδικασία περιφερειακής σταθεροποίησης,
- όχι μονομερή αποστρατιωτικοποίηση υπό πίεση.
Ο Ιρανός εκπρόσωπος Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε φάση «οριστικοποίησης μνημονίου κατανόησης», σημειώνοντας ότι «οι απόψεις έχουν έρθει πιο κοντά, αλλά παραμένουν διαφορές».
Η σκιά του Ισραήλ και ο πολιτικός παράγοντας Νετανιάχου
Στο παρασκήνιο, η κατάσταση περιπλέκεται από τον ρόλο του Ισραήλ.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρείται από αναλυτές ως πιθανός “παράγοντας εκτροπής”, καθώς η πολιτική του επιβίωση συνδέεται με τη συνέχιση της έντασης απέναντι στο Ιράν.
Με το Ισραήλ να οδηγείται προς πρόωρες εκλογές και τον κυβερνητικό συνασπισμό να εμφανίζει σημάδια αποδόμησης, η πιθανότητα πολιτικής κλιμάκωσης παραμένει υπαρκτή.
Παράλληλα, η συνεχιζόμενη ένταση στον Λίβανο και οι απώλειες αμάχων αυξάνουν τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης σε πολλαπλά μέτωπα.
Η θέση του ΟΟΣΑ: η οικονομία στο όριο
Την ίδια στιγμή, ο Organisation for Economic Co-operation and Development προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε νέα φάση υψηλού ρίσκου.
Ο οργανισμός επισημαίνει ότι:
- οι ενεργειακές κρίσεις έχουν γίνει συστημικές,
- το κόστος ενέργειας επιβαρύνει δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα,
- και οι κυβερνήσεις επιστρέφουν σε ακριβές, μη στοχευμένες επιδοτήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη βαρύτητα του ενεργειακού κόστους στον οικογενειακό προϋπολογισμό, με χώρες όπως η Ελλάδα να καταγράφονται μεταξύ των πιο εκτεθειμένων στην Ευρώπη.
Κρίσιμες ημέρες – λεπτή ισορροπία
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές.
Σύμφωνα με τις διαπραγματεύσεις:
- ενδέχεται να υπάρξουν ανακοινώσεις μέσα σε 72–96 ώρες,
- ή αντίθετα, πλήρης κατάρρευση των συνομιλιών.
Η εικόνα παραμένει διπλή: πρόοδος σε τεχνικό επίπεδο, αλλά βαθιά δυσπιστία σε πολιτικό.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει συμφωνία, αλλά αν ακόμη και μια προσωρινή εκεχειρία μπορεί να αντέξει μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια, η γεωπολιτική και η εσωτερική πολιτική στις μεγάλες δυνάμεις συγκρούονται ταυτόχρονα.
Πηγή: pagenews.gr