Η νέα γεωπολιτική κρίση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ χτυπά την παγκόσμια οικονομία σε μια από τις πιο ευάλωτες στιγμές των τελευταίων δεκαετιών. Ο ΟΟΣΑ κρούει ηχηρό καμπανάκι κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις είτε δεν διαθέτουν πλέον τα αναγκαία οικονομικά «όπλα», είτε επαναλαμβάνουν τα ίδια σοβαρά λάθη που εκτόξευσαν το δημοσιονομικό κόστος κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Η έκθεση του οργανισμού περιγράφει ένα διεθνές σύστημα που μοιάζει όλο και πιο εκτεθειμένο σε γεωπολιτικούς εκβιασμούς, ενεργειακές αναταράξεις και αλυσιδωτές πληθωριστικές πιέσεις. Το κλείσιμο ή ακόμη και η μερική διατάραξη των Στενών του Ορμούζ θεωρείται πλέον ένας από τους πιο επικίνδυνους παράγοντες αποσταθεροποίησης για τις αγορές ενέργειας και τις διεθνείς οικονομίες.
Το Ορμούζ ως παγκόσμια «θηλιά» της ενέργειας
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου:
- το 25% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου,
- και σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG.
Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη κρίση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτή κατάρρευση στις τιμές ενέργειας, στις μεταφορές, στη βιομηχανική παραγωγή αλλά και στην αγορά τροφίμων.
Ήδη οι διεθνείς τιμές του Brent κινούνται ανοδικά, ενώ ακόμη πιο εκρηκτική είναι η αύξηση στα διυλισμένα προϊόντα, όπως:
- diesel,
- καύσιμα αεροσκαφών,
- βιομηχανικά καύσιμα.
Η ταυτόχρονη πίεση στη διύλιση και στα δίκτυα logistics προκαλεί σοβαρές δυσλειτουργίες στις αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνοντας το λειτουργικό κόστος σχεδόν σε όλους τους παραγωγικούς τομείς.
Νέο κύμα ακρίβειας σε τρόφιμα και βασικά αγαθά
Η έκθεση του ΟΟΣΑ συνδέει άμεσα το ενεργειακό σοκ με έναν νέο κύκλο πληθωρισμού που απειλεί να περάσει πολύ γρήγορα στην πραγματική οικονομία.
Οι αυξημένες τιμές LNG έχουν ήδη ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ εισαγωγέων, με αποτέλεσμα οι τιμές λιπασμάτων να αυξηθούν περίπου κατά 25% μέσα σε μόλις έναν μήνα. Το γεγονός αυτό δημιουργεί φόβους για:
- μείωση της αγροτικής παραγωγής,
- αύξηση του κόστους τροφίμων,
- νέα έκρηξη ακρίβειας στα νοικοκυριά.
Ο οργανισμός προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται πλέον στον τομέα των καυσίμων. Αντίθετα, μεταδίδεται ταχύτατα:
- στη γεωργία,
- στις μεταφορές,
- στη βιομηχανία,
- και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Οι κυβερνήσεις επαναλαμβάνουν τα ίδια λάθη
Ο ΟΟΣΑ εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στις κυβερνητικές παρεμβάσεις που ήδη εφαρμόζονται σε πολλές χώρες.
Μειώσεις φόρων στα καύσιμα, επιδοτήσεις ενέργειας και παρεμβάσεις στις τιμές επανέρχονται ως βασικά εργαλεία αντιμετώπισης της κρίσης. Ωστόσο, ο οργανισμός επισημαίνει ότι:
- τα περισσότερα μέτρα είναι οριζόντια,
- δεν στοχεύουν μόνο τους ευάλωτους,
- και επιβαρύνουν μαζικά τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, λιγότερο από το 25% των μέτρων στήριξης είναι ταυτόχρονα:στοχευμένα και προσωρινά.
Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότερες κυβερνήσεις εξακολουθούν να εφαρμόζουν πολιτικές που:
- αυξάνουν το δημόσιο χρέος,
- αποδυναμώνουν τα κίνητρα εξοικονόμησης ενέργειας,
- και δημιουργούν μόνιμες δημοσιονομικές «τρύπες».
Η εμπειρία της περιόδου 2022-2023 θεωρείται χαρακτηριστική. Τότε, οι κρατικές παρεμβάσεις στις οικονομίες του ΟΟΣΑ και των εταίρων του ξεπέρασαν συνολικά τα:
- 400 δισ. δολάρια το 2022,
- και 405 δισ. δολάρια το 2023.
Σε αρκετές περιπτώσεις, το κόστος στήριξης ξεπέρασε ακόμη και το 2,5% του ΑΕΠ.
Η νέα κρίση βρίσκει τις οικονομίες πιο αδύναμες
Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, οι κυβερνήσεις σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα πολύ πιο ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι:
- τα δημόσια χρέη παραμένουν υψηλά,
- τα επιτόκια έχουν αυξηθεί δραματικά,
- η ανάπτυξη επιβραδύνεται,
- ενώ αυξάνονται οι ανάγκες για αμυντικές και κοινωνικές δαπάνες.
Αυτό περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα κρατικής παρέμβασης και καθιστά τις γενικευμένες επιδοτήσεις ολοένα και πιο επικίνδυνες για τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές ανισότητες εντείνονται. Σε ορισμένες χώρες, οι δαπάνες ενέργειας απορροφούν τεράστιο ποσοστό του οικογενειακού εισοδήματος, ιδιαίτερα στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα.
Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι:
- τα φτωχότερα νοικοκυριά,
- οι αγρότες,
- οι μεταφορικές επιχειρήσεις,
- και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες
θα δεχθούν τις μεγαλύτερες πιέσεις από τη νέα έκρηξη του ενεργειακού κόστους.
Ο ΟΟΣΑ ζητά ενεργειακή ανθεκτικότητα και τέλος στις «πυροσβεστικές» πολιτικές
Η έκθεση καταλήγει με μια σαφή προειδοποίηση: οι ενεργειακές κρίσεις δεν είναι πλέον έκτακτα γεγονότα, αλλά μια νέα μόνιμη πραγματικότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
Ο οργανισμός ζητά:
- διαφοροποίηση πηγών ενέργειας,
- επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών,
- ενίσχυση υποδομών αποθήκευσης,
- και βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Παράλληλα, καλεί τις κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τις ακριβές και μη στοχευμένες επιδοτήσεις και να περάσουν σε πιο αυστηρά, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης.
Για τον ΟΟΣΑ, η σημερινή κρίση αποτελεί μια ξεκάθαρη απόδειξη ότι η παγκόσμια οικονομία παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη απέναντι σε γεωπολιτικές αναταράξεις, ενώ η καθυστέρηση ενεργειακής προσαρμογής αυξάνει συνεχώς το κόστος κάθε νέου διεθνούς σοκ.
Πηγή: pagenews.gr