Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται πως βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ τα τελευταία χρόνια σε μια σημαντική διπλωματική αποκλιμάκωση, καθώς σύμφωνα με αποκαλύψεις του Axios οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε ένα μνημόνιο κατανόησης που προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες και παράλληλη έναρξη επίσημων συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Το Axios, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους και περιφερειακές διπλωματικές πηγές που συμμετέχουν στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες, αναφέρει ότι ο Τραμπ δεν έχει δώσει ακόμη την τελική του έγκριση.
«Ο πρόεδρος μετέφερε στους μεσολαβητές ότι θέλει λίγες ημέρες για να το σκεφτεί πριν λάβει την τελική απόφαση», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
Τι περιλαμβάνει το μυστικό μνημόνιο
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει σειρά κρίσιμων δεσμεύσεων που αγγίζουν τόσο την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο όσο και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Το μνημόνιο προβλέπει:
- παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες,
- ελεύθερη και απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ,
- απομάκρυνση όλων των ιρανικών ναρκών από την περιοχή εντός 30 ημερών,
- σταδιακή άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού,
- και έναρξη επίσημων συνομιλιών για τα πυρηνικά.
Παράλληλα, το Ιράν θα δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα βρεθούν:
- το μέλλον του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν,
- οι περιορισμοί στον εμπλουτισμό,
- οι διεθνείς επιθεωρήσεις,
- αλλά και οι όροι σταδιακής άρσης των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι ΗΠΑ, σύμφωνα με το προσχέδιο, θα εξετάσουν επίσης:
- αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων,
- ανθρωπιστική βοήθεια,
- και εμπορικές διευκολύνσεις προς την Τεχεράνη.
Διπλωματία μέσα σε πολεμικό σκηνικό
Η πιθανή συμφωνία έρχεται την ώρα που ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις άμεσης αντιπαράθεσης των τελευταίων ετών.
Η Ουάσιγκτον προχώρησε πρόσφατα σε «αμυντικά πλήγματα», όπως τα χαρακτήρισε, σε στρατιωτική εγκατάσταση κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς, υποστηρίζοντας ότι υπήρχε απειλή για αμερικανικές δυνάμεις αλλά και για τη διεθνή εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη απάντησε με επίθεση εναντίον αμερικανικής αεροπορικής βάσης — πιθανότατα στο Κουβέιτ — προκαλώντας διεθνή ανησυχία για γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό στρατιωτικής έντασης, οι μυστικές συνομιλίες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Ο Τραμπ ανάμεσα σε συμφωνία και σύγκρουση
Το μεγαλύτερο ερώτημα πλέον αφορά τον ίδιο τον Τραμπ
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι διαπραγματευτές παρουσίασαν στον πρόεδρο όλες τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, όμως εκείνος ζήτησε χρόνο πριν δώσει το τελικό «πράσινο φως».
Η στάση του συνδέεται άμεσα με τη διαχρονική του πολιτική απέναντι στο Ιράν.
Ο Trump επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία:
- πρέπει να αποκλείει οριστικά την απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη,
- να περιορίζει την περιφερειακή επιρροή του Ιράν,
- και να διασφαλίζει πλήρως τη διεθνή ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
Στον Λευκό Οίκο αρκετοί θεωρούν ότι ο Τραμπ επιδιώκει μια «ισχυρότερη συμφωνία» από τη συμφωνία JCPOA της εποχής Obama, συνδυάζοντας:
- οικονομική πίεση,
- στρατιωτική αποτροπή,
- και σταδιακές διπλωματικές παραχωρήσεις.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Κρίσιμο σημείο του μνημονίου θεωρείται η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε κρίση εκεί άμεση απειλή για:
- τις διεθνείς αγορές ενέργειας,
- τις τιμές πετρελαίου,
- τη ναυτιλία,
- αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν πλέον στενά τις αποφάσεις του Trump, καθώς ενδεχόμενη κατάρρευση της συμφωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει:
- σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση,
- σε επιθέσεις κατά δεξαμενόπλοιων,
- αλλά και σε νέο ενεργειακό σοκ.
Ειρήνη ή προσωρινή ανάπαυλα;
Παρά τη σημαντική πρόοδο, διπλωμάτες και αναλυτές τονίζουν ότι το μνημόνιο αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.
Μια οριστική συμφωνία για:
- τα πυρηνικά,
- τις κυρώσεις,
- τους βαλλιστικούς πυραύλους,
- τις περιφερειακές πολιτοφυλακές,
- και τη γεωπολιτική επιρροή του Ιράν
θα απαιτήσει μακρές και εξαιρετικά δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Ταυτόχρονα, ισχυρές αντιδράσεις υπάρχουν και στις δύο πλευρές.
Στο Ιράν, οι σκληροπυρηνικοί αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε προσέγγιση με τις ΗΠΑ, ενώ στην Ουάσιγκτον αρκετοί πολιτικοί θεωρούν ότι οποιαδήποτε χαλάρωση των πιέσεων προς την Τεχεράνη αποτελεί στρατηγικό λάθος.
Για την ώρα, πάντως, το μέλλον της Μέσης Ανατολής ίσως εξαρτάται από μία και μόνο απόφαση μέσα στο Οβάλ Γραφείο.
Αν ο Trump εγκρίνει το μνημόνιο, μπορεί να ανοίξει ο πρώτος πραγματικός δρόμος αποκλιμάκωσης εδώ και χρόνια.
Αν όχι, η περιοχή ίσως βρεθεί ακόμη πιο κοντά σε μια άμεση και ανεξέλεγκτη σύγκρουση
Πηγή: pagenews.gr