Φλέγεται ο Κόλπος: Ιρανικοί πύραυλοι χτυπούν το Κουβέιτ και απειλούν τη νέα τάξη στη Μέση Ανατολή

Φλέγεται ο Κόλπος: Ιρανικοί πύραυλοι χτυπούν το Κουβέιτ και απειλούν τη νέα τάξη στη Μέση Ανατολή

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση αποσταθεροποίησης, καθώς η επίθεση με πυραύλους και drones κατά του διεθνούς αεροδρομίου του Κουβέιτ μετατρέπει για πρώτη φορά έναν από τους πιο στενούς συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στον Κόλπο σε άμεσο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Το πλήγμα στο Terminal One του αεροδρομίου, που προκάλεσε τραυματισμούς και αναστολή των αεροπορικών επιχειρήσεων, δεν αποτελεί απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στην αλυσίδα στρατιωτικών ανταλλαγών. Αντιπροσωπεύει μια ποιοτική αναβάθμιση της σύγκρουσης, καθώς η ιρανική στρατηγική φαίνεται πλέον να μετατοπίζεται από την άμεση αντιπαράθεση με αμερικανικούς στόχους στην άσκηση πίεσης προς ολόκληρο το φιλοδυτικό σύστημα ασφαλείας του Κόλπου.

Η εκεχειρία που πεθαίνει αργά

Η εκεχειρία της 8ης Απριλίου είχε παρουσιαστεί ως η πρώτη πραγματική ευκαιρία αποκλιμάκωσης μετά τον πόλεμο που ξέσπασε έπειτα από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και τη δολοφονία της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας.

Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται διαφορετική.

Παρά την επίσημη παύση των ευρείας κλίμακας επιχειρήσεων, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν μέσω περιορισμένων πυραυλικών επιθέσεων, επιδρομών drones και στοχευμένων στρατιωτικών πληγμάτων. Η επίθεση στο Κουβέιτ υποδηλώνει ότι η σύγκρουση έχει περάσει σε μια φάση «ελεγχόμενης κλιμάκωσης», όπου καμία πλευρά δεν επιδιώκει ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά καμία επίσης δεν είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει.

Το Ιράν θεωρεί ότι οι αμερικανικές δυνάμεις εξακολουθούν να αξιοποιούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε χώρες του Κόλπου για επιχειρήσεις εναντίον του. Οι αραβικές μοναρχίες, από την πλευρά τους, βρίσκονται ολοένα και περισσότερο εγκλωβισμένες ανάμεσα στις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουάσιγκτον και στον φόβο ιρανικών αντιποίνων.

Γιατί το Κουβέιτ είναι ο «αδύναμος κρίκος»

Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ παραδοσιακά επιχειρούσε να διατηρεί πιο ισορροπημένες σχέσεις με την Τεχεράνη.

Η νέα επίθεση αλλάζει τα δεδομένα.

Το μήνυμα του Ιράν είναι σαφές: οποιαδήποτε χώρα επιτρέπει ή διευκολύνει αμερικανικές επιχειρήσεις μπορεί να θεωρηθεί νόμιμος στόχος. Η λογική αυτή θυμίζει τη στρατηγική «περιφερειακής ομηρίας» που η Τεχεράνη έχει εφαρμόσει κατά το παρελθόν σε διάφορα μέτωπα της Μέσης Ανατολής.

Ταυτόχρονα, το πλήγμα σε πολιτική αεροπορική υποδομή έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Δεν αφορά μόνο στρατιωτικές ισορροπίες, αλλά αγγίζει την οικονομική και ψυχολογική ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.

Η μάχη για τον Περσικό Κόλπο

Πίσω από τις ανταλλαγές πυραύλων εξελίσσεται μια ευρύτερη γεωπολιτική αναμέτρηση.

Ο Περσικός Κόλπος παραμένει ο σημαντικότερος ενεργειακός διάδρομος του πλανήτη. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.

Η αμερικανική επίθεση στην ιρανική νήσο Κεσμ (Qeshm) δεν ήταν τυχαία. Το νησί βρίσκεται σε κομβικό σημείο απέναντι από τα Στενά και φιλοξενεί κρίσιμες στρατιωτικές και επικοινωνιακές υποδομές.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει απόλυτο έλεγχο στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας. Η Τεχεράνη, αντιθέτως, προσπαθεί να αποδείξει ότι μπορεί να διαταράξει το status quo όποτε το επιλέξει.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια σύγκρουση γεωοικονομικής ισχύος μεταμφιεσμένη σε στρατιωτική αντιπαράθεση.

Το δεύτερο μέτωπο: Λίβανος

Ενώ ο Κόλπος φλέγεται, το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ πλησιάζουν ξανά σε ανοιχτό πόλεμο.

Οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και τα πλήγματα στα νότια προάστια της Βηρυτού αποδεικνύουν ότι το Τελ Αβίβ δεν αντιμετωπίζει πλέον τα δύο μέτωπα –Ιράν και Χεζμπολάχ– ως ξεχωριστές συγκρούσεις.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου θεωρεί ότι η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της στρατηγικής πίεσης προς το Ιράν.

Η Τεχεράνη βλέπει το ζήτημα ακριβώς αντίστροφα: η επιβίωση της Χεζμπολάχ αποτελεί βασικό εργαλείο αποτροπής απέναντι στο Ισραήλ.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι αμερικανικές προσπάθειες για ξεχωριστές διαπραγματεύσεις με τον Λίβανο συναντούν τόσο ισχυρές αντιστάσεις.

Η αραβική ανησυχία και το νέο μπλοκ ασφαλείας

Οι δηλώσεις των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων περί «ενιαίας και σκληρής στάσης» απέναντι στο Ιράν αποκαλύπτουν έναν βαθύτερο φόβο.

Οι μοναρχίες του Κόλπου αντιλαμβάνονται ότι η στρατηγική ασφάλειας που οικοδομήθηκε επί δεκαετίες υπό την αμερικανική ομπρέλα δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.

Η αυξανόμενη εμπλοκή του Ιράν, οι αμφιβολίες για το εύρος της αμερικανικής προστασίας και η σταδιακή επιστροφή μεγάλων δυνάμεων όπως η Κίνα στην περιοχή δημιουργούν ένα νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Για πρώτη φορά μετά τον Πόλεμο του Κόλπου, οι αραβικές χώρες εξετάζουν σοβαρά την ανάγκη μιας περισσότερο αυτόνομης αρχιτεκτονικής περιφερειακής ασφάλειας.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η επίθεση στο αεροδρόμιο του Κουβέιτ δεν είναι απλώς ακόμη ένα στρατιωτικό επεισόδιο.

Αποτελεί ένδειξη ότι η μεταπολεμική ισορροπία που επιχειρήθηκε να επιβληθεί μετά την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν αρχίζει να καταρρέει. Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποδείξει ότι παραμένει ικανή να επιβάλλει κόστος στους αντιπάλους της, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να διατηρήσουν την αξιοπιστία της αποτρεπτικής τους ισχύος.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η εκεχειρία βρίσκεται σε κίνδυνο.

Το ερώτημα είναι ποιο γεγονός θα αποτελέσει τη σπίθα που θα μετατρέψει τη σημερινή περιφερειακή κρίση σε μια γενικευμένη σύγκρουση με παγκόσμιες οικονομικές και ενεργειακές συνέπειες.