Από την Ουκρανία μέχρι την Αδριατική, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να κλείσουν το τελευταίο γεωπολιτικό κενό της ηπείρου
Στο παραθαλάσσιο Τίβατ του Μαυροβουνίου, περισσότεροι από τριάντα Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώνονται υπό μία κοινή διαπίστωση: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αφήνει τα Δυτικά Βαλκάνια σε μια μόνιμη «αίθουσα αναμονής».
Επισήμως, η σύνοδος αφορά την ευρωπαϊκή προοπτική έξι χωρών – Μαυροβουνίου, Αλβανίας, Σερβίας, Βόρειας Μακεδονίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και Κοσόβου. Στην πραγματικότητα όμως, το τραπέζι των συζητήσεων φιλοξενεί κάτι πολύ μεγαλύτερο: τη μάχη για τον γεωπολιτικό έλεγχο μιας περιοχής που βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο του ανταγωνισμού μεταξύ Ευρώπης, Ρωσίας, Κίνας και περιφερειακών δυνάμεων.
Η παρουσία του Εμανουέλ Μακρόν, του Φρίντριχ Μερτς, της Τζόρτζια Μελόνι και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποκαλύπτει ότι οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν πλέον τα Βαλκάνια όχι ως μια μελλοντική διεύρυνση, αλλά ως ζήτημα άμεσης στρατηγικής ασφάλειας.
Η εποχή της αναμονής τελείωσε
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η ευρωπαϊκή υπόσχεση προς τα Βαλκάνια παρέμενε η ίδια: μεταρρυθμίσεις σήμερα, ένταξη κάποια στιγμή στο μέλλον.
Όμως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άλλαξε δραματικά τις ισορροπίες.
Η ΕΕ ανακάλυψε ότι τα γεωπολιτικά κενά δεν παραμένουν ποτέ κενά για πολύ.
Όπου δεν επεκτείνεται η Ευρώπη, εμφανίζονται άλλοι παίκτες.
Η Ρωσία διατηρεί σημαντική επιρροή στη Σερβία και σε τμήματα της Βοσνίας. Η Κίνα έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε λιμάνια, αυτοκινητοδρόμους, σιδηροδρόμους και ενεργειακά έργα. Η Τουρκία ενισχύει διαρκώς την οικονομική και πολιτιστική της παρουσία, ενώ κράτη του Κόλπου αυξάνουν τις επενδύσεις τους σε στρατηγικούς τομείς.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, οι Βρυξέλλες δείχνουν να αντιλαμβάνονται ότι η διεύρυνση δεν αποτελεί απλώς διοικητική διαδικασία.
Αποτελεί εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Το πραγματικό σχέδιο: Ένταξη πριν από την ένταξη
Η πιο σημαντική εξέλιξη της συνόδου δεν αφορά χρονοδιαγράμματα ένταξης.
Αφορά τη σταδιακή ενσωμάτωση των βαλκανικών οικονομιών στην ενιαία αγορά πριν ακόμη γίνουν επίσημα μέλη.
Το νέο μοντέλο που προωθούν οι Βρυξέλλες βασίζεται σε μια απλή λογική:
Αν η πλήρης ένταξη απαιτεί χρόνια πολιτικών διαπραγματεύσεων, η οικονομική ενσωμάτωση μπορεί να ξεκινήσει άμεσα.
Πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αγορές, υποδομές, επενδυτικά κεφάλαια, ψηφιακά δίκτυα και ενεργειακά συστήματα αποτελούν τα πρώτα βήματα μιας διαδικασίας που ουσιαστικά μετατρέπει τα Βαλκάνια σε προέκταση της ευρωπαϊκής οικονομικής ζώνης.
Πρόκειται για μια στρατηγική που θυμίζει περισσότερο γεωοικονομική απορρόφηση παρά κλασική διεύρυνση.
Η Γερμανία επιστρέφει δυναμικά
Η παρουσία του νέου καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Το Βερολίνο γνωρίζει ότι η γερμανική βιομηχανία χρειάζεται νέες αλυσίδες εφοδιασμού, χαμηλότερο κόστος παραγωγής και μεγαλύτερη γεωοικονομική σταθερότητα στη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Τα Βαλκάνια προσφέρουν ακριβώς αυτό.
Εργατικό δυναμικό, γεωγραφική εγγύτητα, ενεργειακούς διαδρόμους και πρόσβαση στις αγορές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Γερμανία βλέπει πλέον την περιοχή όχι μόνο ως πολιτικό εγχείρημα, αλλά και ως κρίσιμο τμήμα της ευρωπαϊκής οικονομικής ανθεκτικότητας.
Η Σερβία παραμένει ο μεγάλος γρίφος
Παρά την αισιοδοξία των Βρυξελλών, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη.
Η Σερβία εξακολουθεί να ισορροπεί μεταξύ Ευρώπης, Ρωσίας και Κίνας.
Η Μόσχα διατηρεί πολιτικά, ενεργειακά και πολιτιστικά ερείσματα, ενώ το Πεκίνο έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές της χώρας.
Για την ΕΕ, η ένταξη της Σερβίας δεν αποτελεί απλώς διπλωματική επιτυχία.
Αποτελεί στρατηγικό στόχο πρώτης γραμμής.
Διότι χωρίς το Βελιγράδι, η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια παραμένει ελλιπής.
Η νέα ευρωπαϊκή γραμμή απέναντι στη Ρωσία
Πίσω από τις δηλώσεις περί συνεργασίας και ευρωπαϊκού μέλλοντος, η σύνοδος του Τίβατ στέλνει ένα σαφές μήνυμα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιθυμεί να επαναλάβει στα Βαλκάνια τα στρατηγικά λάθη που θεωρεί ότι έκανε στην Ανατολική Ευρώπη.
Η διεύρυνση μετατρέπεται πλέον σε εργαλείο ανάσχεσης εξωτερικών επιρροών.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δεν προσπαθεί απλώς να μεγαλώσει.
Προσπαθεί να ασφαλίσει τα σύνορά της.
Το πραγματικό ερώτημα
Η σύνοδος του Μαυροβουνίου ίσως καταγραφεί ως σημείο καμπής για το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Όχι επειδή φέρνει πιο κοντά την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων.
Αλλά επειδή σηματοδοτεί την επιστροφή της γεωπολιτικής στην καρδιά της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Για χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιαζόταν ως οικονομικός γίγαντας και γεωπολιτικός νάνος.
Σήμερα επιχειρεί να αποδείξει το αντίθετο.
Το ερώτημα είναι αν οι Βρυξέλλες κινούνται αρκετά γρήγορα ώστε να κερδίσουν τη μάχη επιρροής πριν την κερδίσουν άλλοι.
Πηγή: pagenews.gr