ΔΥΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ, ΙΔΙΑ ΚΟΥΡΑΣΗ
Δύο από τις πιο εμβληματικές δημοκρατίες της Δύσης φαίνεται να κινούνται στον ίδιο πολιτικό ρυθμό: ηγεσίες που ανεβαίνουν γρήγορα, φθείρονται ακόμη γρηγορότερα και αντικαθίστανται χωρίς να λύνεται τίποτα.
Ο Στάρμερ στη Βρετανία και ο Τραμπ στις ΗΠΑ δεν έχουν σχεδόν τίποτα κοινό πολιτικά. Όμως μαζί αποτυπώνουν κάτι πιο βαθύ: την ψευδαίσθηση ότι η αλλαγή προσώπου ισοδυναμεί με αλλαγή συστήματος.
Στο Westminster μιλούν για εσωκομματικές ανατροπές. Στην Ουάσιγκτον για εκλογικές εκκαθαρίσεις και πολιτικές “εκδικήσεις”. Το λεξιλόγιο διαφέρει — το αποτέλεσμα όχι: διαρκής πολιτική αστάθεια χωρίς επίλυση κρίσεων.
ΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ RESTART, ΟΧΙ UPDATE
Τα τελευταία δέκα χρόνια:
- Η Βρετανία έχει αλλάξει πέντε πρωθυπουργούς
- Οι ΗΠΑ οδεύουν προς διαδοχικές μονοθητείες προέδρων
- Κάθε εκλογή φέρνει ανατροπή ισορροπιών στο Κογκρέσο
- Η πολιτική σταθερότητα έχει γίνει εξαίρεση, όχι κανόνας
Αυτό που κάποτε θεωρούνταν δημοκρατική “κανονικότητα”, σήμερα μοιάζει με: μόνιμη λειτουργία κρίσης.
Κάθε εκλογή παρουσιάζεται ως “ιστορική στιγμή διόρθωσης”. Κάθε αλλαγή κυβέρνησης ως “καθαρτήριο”. Αλλά τα ίδια προβλήματα επιστρέφουν:
- χαμηλή ανάπτυξη
- στεγαστική κρίση
- κοινωνική ανισότητα
- μετανάστευση και ταυτότητα
- βαθιά διάβρωση εμπιστοσύνης στους θεσμούς
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ALGORITHM POLITICS
Η μεγάλη αλλαγή δεν είναι μόνο πολιτική — είναι τεχνολογική.
Η πολιτική πλέον δεν διαμορφώνεται κυρίως:
- στα κοινοβούλια
- ούτε στα κόμματα αλλά στα:
- social media
- αλγοριθμικές ροές πληροφορίας
- κύκλους ψηφιακής οργής
Όπως λέγεται χαρακτηριστικά: «Το πρόβλημα είναι ο αλγόριθμος».
Το αποτέλεσμα είναι ένας νέος μηχανισμός:
- η μετριοπάθεια “δεν πουλάει”
- η πόλωση ανταμείβεται
- η οργή γίνεται πολιτικό καύσιμο
- η σύνθεση απόψεων εξαφανίζεται
Οι ηγέτες δεν κρίνονται πια από αποτελέσματα, αλλά από συναισθηματική ένταση ανά στιγμή.
ΒΡΕΤΑΝΙΑ: ΜΕΤΑ-BREXIT ΚΟΠΩΣΗ ΧΩΡΙΣ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ
Το Brexit υποτίθεται ότι θα έφερνε “εθνική αναγέννηση”.
Αντί γι’ αυτό έφερε:
- μακροχρόνια οικονομική στασιμότητα
- πολιτική διάσπαση
- πολιτισμικό ρήγμα γύρω από μετανάστευση και ταυτότητα
Το πιο χαρακτηριστικό όμως δεν είναι η αποτυχία του Brexit — αλλά το ότι καμία πολιτική δύναμη δεν μπορεί να επαναφέρει εμπιστοσύνη.
Κάθε νέα κυβέρνηση απλώς κληρονομεί την προηγούμενη κρίση, με χειρότερους όρους.
ΗΠΑ: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΩΣ ΜΟΝΙΜΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΦΥΛΩΝ
Στις ΗΠΑ, το πρόβλημα έχει διαφορετική μορφή αλλά ίδια ουσία.
Το δικομματικό σύστημα δεν παράγει σταθερές κυβερνήσεις — παράγει:
- συνεχές “εναντίον”
- εκλογές ως referendum μίσους
- ταχεία ανατροπή πολιτικών κάθε 2–4 χρόνια
Ο Trump λειτουργεί ως καταλύτης:
- ενώνει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα γύρω από το πρόσωπό του
- ενώνει τους Δημοκρατικούς γύρω από την αντίθεσή του
Αλλά ταυτόχρονα παγιώνει κάτι βαθύτερο: την πολιτική ως ταυτότητα, όχι ως πρόγραμμα.
ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ: Η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ
Και στις δύο χώρες, το κοινό μοτίβο είναι καθαρό:
Οι πολίτες περιμένουν:
- γρήγορη οικονομική βελτίωση
- άμεση αποκατάσταση εμπιστοσύνης
- ξεκάθαρες λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα
Όταν αυτό δεν συμβαίνει:
- δεν αυξάνεται η υπομονή
- αυξάνεται η τιμωρία
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος:
- εκλογή “αλλαγής”
- αποτυχία γρήγορων αποτελεσμάτων
- κατάρρευση εμπιστοσύνης
- νέα εκλογική “αλλαγή”
- επανάληψη του ίδιου μοτίβου
ΓΙΑΤΙ Η “ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΗΓΕΤΩΝ” ΔΕΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΠΛΕΟΝ
Η βασική παρεξήγηση είναι ότι:
- το πρόβλημα θεωρείται προσωπικό (οι ηγέτες)
- ενώ είναι δομικό (το σύστημα)
Οι σημερινοί ηγέτες:
- παραλαμβάνουν κρίσεις που δεν δημιούργησαν
- λειτουργούν σε υπερ-ταχείς εκλογικούς κύκλους
- υπόκεινται σε ψηφιακή υπερέκθεση και πόλωση
- δεν έχουν χρόνο πολιτικής ωρίμανσης
Άρα η αντικατάσταση τους δεν λύνει τίποτα. Απλώς επανεκκινεί τον κύκλο.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1970 — ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ
Υπάρχουν ομοιότητες με τη δεκαετία του 1970:
- πληθωριστική πίεση
- κοινωνική δυσαρέσκεια
- θεσμική κρίση εμπιστοσύνης
- πολιτική αστάθεια
Τότε όμως υπήρξε κάτι κρίσιμο: ένα νέο μεταπολεμικό “consensus” που ανασυγκρότησε τα συστήματα.
Σήμερα αυτό δεν υπάρχει.
Αντίθετα έχουμε:
- μόνιμη πόλωση
- fragment media περιβάλλον
- ταυτότητα ως πολιτική βάση
- συνεχή εξωτερικά σοκ
Η ΚΡΙΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΙΟΣ ΚΥΒΕΡΝΑ, ΑΛΛΑ ΠΩΣ ΚΥΒΕΡΝΙΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΧΩΡΕΣ
Η Βρετανία και οι ΗΠΑ δεν έχουν απλώς πρόβλημα ηγετών.
Έχουν πρόβλημα κυβερνησιμότητας σε ψηφιακή εποχή υπερ-πόλωσης.
Η συνεχής “αλλαγή φρουράς”:
- φαίνεται δημοκρατική
- αλλά παράγει αστάθεια
- και ενισχύει το ίδιο αδιέξοδο που προσπαθεί να λύσει
Και έτσι, κάθε νέα κυβέρνηση ξεκινάει από το ίδιο σημείο: μια κοινωνία που δεν εμπιστεύεται κανέναν αρκετά για να περιμένει αποτέλεσμα.
Πηγή: pagenews.gr