Για περισσότερο από έναν χρόνο, οι διεθνείς αγορές έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στις αλλεπάλληλες κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Πόλεμοι, πυραυλικές επιθέσεις, ναυτικές συγκρούσεις, επιδρομές, απειλές για κλείσιμο θαλάσσιων διαδρόμων. Και όμως, το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα συνέχισε να λειτουργεί.
Η εικόνα αυτή ίσως δημιουργεί μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση.
Διότι η πραγματική δοκιμασία δεν αφορά όσα έχουν ήδη συμβεί. Αφορά όσα μπορούν να συμβούν εάν η σημερινή αντιπαράθεση μετατραπεί σε νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική σύγκρουσης μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και των συμμάχων τους.
Στο επίκεντρο αυτής της εξίσωσης βρίσκεται πλέον η Χεζμπολάχ
Όχι ως απλή στρατιωτική οργάνωση.
Αλλά ως στρατηγικός μοχλός επιρροής της Τεχεράνης και ως κρίσιμος παράγοντας στις διαπραγματεύσεις για τη μεταπολεμική Μέση Ανατολή.
Η Χεζμπολάχ ως «κόκκινη γραμμή»
Για δεκαετίες η Χεζμπολάχ αποτέλεσε το σημαντικότερο εργαλείο προβολής ισχύος του Ιράν στη Μεσόγειο.
Η γεωγραφία εξηγεί γιατί.
Από τον Λίβανο, η Τεχεράνη αποκτά στρατηγικό βάθος απέναντι στο Ισραήλ.
Διατηρεί δυνατότητες αποτροπής.
Διατηρεί δίαυλο επιρροής στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Και κυρίως διατηρεί ένα εργαλείο που αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε στρατιωτικής επιλογής εναντίον της.
Γι’ αυτό η Χεζμπολάχ δεν αντιμετωπίζεται από την ιρανική ηγεσία ως ένας ακόμη περιφερειακός εταίρος.
Αποτελεί τμήμα του ίδιου του συστήματος ασφαλείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η απώλεια ή η δραστική αποδυνάμωσή της θα μπορούσε να θεωρηθεί από την Τεχεράνη ως στρατηγική ήττα πρώτης τάξεως.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ο Λίβανος
Η δημόσια συζήτηση συχνά επικεντρώνεται στο εάν θα υπάρξει εκεχειρία ή νέα κλιμάκωση.
Ωστόσο, οι μεγάλες δυνάμεις διαβάζουν την κρίση διαφορετικά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν ένα περιβάλλον όπου οι περιφερειακές συγκρούσεις δεν θα απειλούν τις ενεργειακές ροές και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Το Ισραήλ επιδιώκει μια μακροπρόθεσμη αναδιάταξη του συσχετισμού ισχύος στα βόρεια σύνορά του.
Οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου θέλουν σταθερότητα ώστε να προχωρήσουν τα φιλόδοξα επενδυτικά και ενεργειακά τους σχέδια.
Η Κίνα ενδιαφέρεται πρωτίστως για την ασφάλεια των εισαγωγών ενέργειας.
Η Ρωσία παρακολουθεί μια κρίση που δυνητικά μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Με άλλα λόγια, το ζήτημα δεν είναι μόνο πολιτικό ή στρατιωτικό.
Είναι βαθιά γεωοικονομικό.
Γιατί οι αγορές παραμένουν ψύχραιμες
Η μέχρι σήμερα ανθεκτικότητα της αγοράς εξηγείται από τρεις λόγους:
Πρώτον, οι βασικές υποδομές παραγωγής πετρελαίου δεν έχουν δεχθεί καταστροφικά πλήγματα.
Δεύτερον, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά.
Τρίτον, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί του Κόλπου εξακολουθούν να εξάγουν κανονικά.
Αυτό έχει επιτρέψει στους traders να θεωρούν ότι κάθε κρίση είναι προσωρινή.
Όμως η ιστορία των ενεργειακών σοκ διδάσκει ότι οι αγορές συνήθως αντιδρούν απότομα όχι όταν ξεκινά μια κρίση, αλλά όταν συνειδητοποιούν ότι η κρίση μπορεί να διαρκέσει.
Το Ορμούζ: η πιο σημαντική θαλάσσια αρτηρία του πλανήτη
Υπάρχει ένας λόγος που κάθε γεωπολιτικός αναλυτής παρακολουθεί το ίδιο σημείο στον χάρτη.Τα Στενά του Ορμούζ.
Αποτελούν τον πιο κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο στον κόσμο.
Οποιαδήποτε σοβαρή διατάραξη εκεί θα είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Θα επηρέαζε:
- τις τιμές καυσίμων,
- το κόστος μεταφορών,
- τον πληθωρισμό,
- τις αλυσίδες εφοδιασμού,
- τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η σημασία τους δεν είναι μόνο περιφερειακή.
Είναι παγκόσμια.
Η Κίνα έχει περισσότερα να χάσει από όλους
Στη Δύση η προσοχή στρέφεται συνήθως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, ο μεγαλύτερος οικονομικός κίνδυνος ίσως αφορά την Κίνα.
Το κινεζικό οικονομικό μοντέλο εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές εισαγωγές.
Μια παρατεταμένη διαταραχή στις ροές του Κόλπου θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το ενεργειακό κόστος για το Πεκίνο.
Αυτό εξηγεί γιατί η κινεζική διπλωματία επιδιώκει σταθερά αποκλιμάκωση στις περιφερειακές κρίσεις.
Η Ρωσία και το παράδοξο της κρίσης
Για τη Μόσχα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Υψηλότερες τιμές πετρελαίου μπορούν να ενισχύσουν τα κρατικά έσοδα.
Όμως μια ανεξέλεγκτη κρίση μπορεί να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση που τελικά θα περιορίσει τη ζήτηση.
Η Ρωσία επομένως δεν έχει συμφέρον σε ένα απόλυτο χάος.
Έχει όμως συμφέρον σε μια αγορά όπου το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου παραμένει υψηλό.
Τρία σενάρια για τους επόμενους δώδεκα μήνες
Σενάριο Α: Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση
Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες αποδίδουν. Οι συγκρούσεις περιορίζονται. Οι ενεργειακές ροές συνεχίζονται χωρίς σημαντικές διαταραχές.
Σενάριο Β: Μόνιμη ένταση
Επιθέσεις και αντίποινα συνεχίζονται.
Η ναυτιλία γίνεται ακριβότερη.
Οι αγορές ενσωματώνουν μόνιμο γεωπολιτικό ρίσκο.
Σενάριο Γ: Το σοκ
Σημαντική διατάραξη των θαλάσσιων διαδρόμων. Απότομη άνοδος του κόστους μεταφοράς. Νέο παγκόσμιο πληθωριστικό κύμα. Επαναφορά της ενέργειας ως του σημαντικότερου γεωπολιτικού παράγοντα της διεθνούς οικονομίας.
Το ερώτημα που κανείς δεν θέλει να απαντήσει
Οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να αποφύγουν μια νέα μεγάλη κρίση.
Οι επενδυτές στοιχηματίζουν ότι θα τα καταφέρουν.
Όμως η Ιστορία της Μέσης Ανατολής δείχνει ότι οι μεγαλύτερες ανατροπές συμβαίνουν όταν οι περισσότεροι έχουν πειστεί ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο.
Η Hezbollah μπορεί να είναι η σημερινή «κόκκινη γραμμή» του Ιράν.
Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι αν η επόμενη κόκκινη γραμμή θα χαραχθεί πάνω στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
Πηγή: pagenews.gr