Η Νέα Υόρκη γίνεται «τελευταία γέφυρα»: Άραβες μεσολαβητές πιέζουν για τετ-α-τετ ΗΠΑ–Ιράν

Κατάρ και αραβικές πρωτεύουσες επιχειρούν να φέρουν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη στο ίδιο τραπέζι στο περιθώριο του ΟΗΕ, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ κρατά ανοιχτές και τις δύο πόρτες: συμφωνία ή νέα στρατιωτική κλιμάκωση.

Μια από τις σοβαρότερες διπλωματικές προσπάθειες των τελευταίων εβδομάδων για αποκλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη στη Νέα Υόρκη.

Σύμφωνα με το Axios, αρκετές αραβικές χώρες που έχουν αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο βρίσκονται σε επαφή τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, επιχειρώντας να οργανώσουν συνάντηση υψηλού επιπέδου στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί ή προγραμματιστεί επισήμως τέτοιο ραντεβού.

Το Κατάρ ξανά στο κέντρο

Το Κατάρ εμφανίζεται για ακόμη μία φορά ως κρίσιμος ενδιάμεσος.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών του Κατάρ, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία οι περιφερειακές πρωτεύουσες προσπαθούν να διαπιστώσουν εάν υπάρχει πραγματικό περιθώριο επιστροφής στη διαπραγμάτευση.

Δεν πρόκειται για καινούργιο κανάλι. Κατά τη διάρκεια προηγούμενων προσπαθειών αποκλιμάκωσης, Κατάρ και άλλοι περιφερειακοί μεσολαβητές είχαν ήδη μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών και επιχειρήσει να κρατήσουν ζωντανές τις διαπραγματεύσεις ακόμη και μετά από νέες στρατιωτικές συγκρούσεις.

Ο Ρούμπιο ανοίγει την πόρτα

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο Τραμπ είναι ανοιχτός σε συνάντηση με την ιρανική πλευρά στη Νέα Υόρκη, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση.

Αυτό αφήνει ένα μικρό αλλά υπαρκτό διπλωματικό παράθυρο: η Ουάσιγκτον δεν δεσμεύεται σε συνομιλίες, αλλά ούτε αποκλείει μια απευθείας πολιτική επαφή.

Οι Άραβες θέλουν αποκλιμάκωση

Παράλληλα, ο Τραμπ αναμένεται να συζητήσει την ιρανική κρίση με εκπροσώπους αραβικών χωρών στη Νέα Υόρκη. Η αρχική προετοιμασία περιλάμβανε τους έξι εταίρους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου — Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ομάν — με το σχήμα να μπορεί να διευρυνθεί.

Για τις χώρες του Κόλπου το διακύβευμα είναι άμεσο. Έχουν υποστεί τις οικονομικές και στρατηγικές συνέπειες του πολέμου, από τις επιθέσεις στην περιοχή μέχρι τις αναταράξεις στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Γι’ αυτό και η επιδίωξή τους δεν είναι απλώς να μεταφέρουν μηνύματα. Είναι να αποτρέψουν έναν νέο κύκλο μεγάλης στρατιωτικής κλιμάκωσης που θα μπορούσε να πλήξει ξανά τον Περσικό Κόλπο και τις ενεργειακές αρτηρίες της περιοχής.

Ο Τραμπ κρατά στο τραπέζι συμφωνία και στρατιωτική ισχύ

Η αμερικανική στρατηγική παραμένει διπλή.

Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να εξετάσει μια συμφωνία. Από την άλλη, έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί πιθανή την επιστροφή σε πολύ μεγαλύτερης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν η διπλωματία δεν αποδώσει.

Σε συνέντευξή του στο Axios στις 17 Σεπτεμβρίου είχε περιγράψει το δίλημμα με εξαιρετικά σκληρούς όρους, μιλώντας για μια μεγάλη απόφαση σχετικά με το εάν θα προχωρήσει σε συμφωνία ή σε νέα επίθεση κατά του ιρανικού καθεστώτος.

Στη σημερινή ομιλία του στη Γενική Συνέλευση επανέφερε το ίδιο δίλημμα, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι θεωρεί πως τελικά μπορεί να υπάρξει συμφωνία.

Το πυρηνικό παραμένει η κόκκινη γραμμή

Ένα σημείο της αμερικανικής θέσης παραμένει σταθερό: η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ένα Ιράν με πυρηνικό όπλο.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παρουσιάσει αυτόν τον στόχο ως κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της απέναντι στην Τεχεράνη, παράλληλα με τη στρατιωτική και οικονομική πίεση.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν θα πραγματοποιηθεί μια συνάντηση στη Νέα Υόρκη, αλλά τι θα μπορούσε πραγματικά να μπει στο τραπέζι εφόσον αυτή γίνει.

Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις έχουν δείξει πόσο δύσκολο είναι να γεφυρωθούν οι διαφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Σε προηγούμενο αμερικανικό σχέδιο είχαν συζητηθεί ακόμη και συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το εμπλουτισμένο ουράνιο και την ελεύθερη διέλευση των πλοίων.

Ο ΟΗΕ ως πιθανή έξοδος από το αδιέξοδο

Η συγκυρία της Γενικής Συνέλευσης δημιουργεί κάτι που έλειπε τους προηγούμενους μήνες: φυσική παρουσία σχεδόν όλων των βασικών παικτών στην ίδια πόλη.

Αμερικανοί, Ιρανοί, Καταριανοί και ηγέτες του Κόλπου μπορούν να κινηθούν μέσα σε λίγες ώρες μεταξύ επίσημων συναντήσεων, παρασκηνιακών επαφών και μεταφοράς μηνυμάτων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά.

Σημαίνει όμως ότι για πρώτη φορά μετά από εβδομάδες στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης δημιουργείται ένα πυκνό διπλωματικό παράθυρο στο οποίο μπορεί να δοκιμαστεί εάν οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να μετακινηθούν.

Για τις αραβικές πρωτεύουσες, η λογική είναι σαφής: όσο παραμένει ανοικτό το κανάλι προς τον Τραμπ και τον Αραγτσί, υπάρχει πιθανότητα η επόμενη κίνηση να γίνει σε αίθουσα διαπραγματεύσεων και όχι στο πεδίο της μάχης.

Και αυτή ακριβώς είναι η μάχη που διεξάγεται τώρα στη Νέα Υόρκη: ποια από τις δύο επιλογές του Τραμπ θα επικρατήσει — η επιστροφή στη διπλωματία ή ένας ακόμη γύρος στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Πηγή: pagenews.gr