Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποκαλύπτει το βαθύ χάσμα στις κλιματικές προτεραιότητες πλούσιων και φτωχότερων χωρών

Νέα διεθνής έρευνα δείχνει ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες σχεδιάζουν το μέλλον, ενώ οι αναπτυσσόμενες παλεύουν με τις ανάγκες του παρόντος

Η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο στην επιστημονική έρευνα, προσφέροντας νέες δυνατότητες ανάλυσης πολύπλοκων δεδομένων. Μια νέα διεθνής μελέτη έρχεται να αποδείξει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην κατανόηση των παγκόσμιων προκλήσεων, αποκαλύπτοντας σημαντικές διαφορές στις κλιματικές προτεραιότητες των χωρών ανάλογα με το επίπεδο οικονομικής τους ανάπτυξης.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και πραγματοποιήθηκε από διεθνή ομάδα επιστημόνων με τη συμμετοχή ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Αλικάντε και το Πολυτεχνείο της Βαλένθια στην Ισπανία.

Η ανάλυση 158 εθνικών κλιματικών σχεδίων

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένα μοντέλα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για να εξετάσουν τις Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (Nationally Determined Contributions – NDCs) 158 χωρών.

Πρόκειται για τα επίσημα κλιματικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη στα Ηνωμένα Έθνη στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Παρισίων, περιγράφοντας τους στόχους και τις πολιτικές που σκοπεύουν να εφαρμόσουν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Στόχος της μελέτης ήταν να εντοπιστούν οι σχέσεις ανάμεσα στις κλιματικές πολιτικές κάθε χώρας και στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, αποκαλύπτοντας ποιες προτεραιότητες αναδεικνύονται μέσα από τα επίσημα στρατηγικά κείμενα.

Οι πλούσιες χώρες επενδύουν στη μετάβαση

Τα αποτελέσματα της ανάλυσης έδειξαν ότι οι χώρες υψηλού εισοδήματος επικεντρώνονται κυρίως σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Στις προτεραιότητές τους κυριαρχούν η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών, η πράσινη μετάβαση της οικονομίας και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών, όπως τα συστήματα υγείας.

Οι πολιτικές αυτές αποτυπώνουν μια στρατηγική προσέγγιση που στοχεύει στη διαμόρφωση οικονομιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα τις επόμενες δεκαετίες.

Οι φτωχότερες χώρες δίνουν μάχη για βασικές ανάγκες

Στον αντίποδα, οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εμφανίζουν διαφορετικές προτεραιότητες.

Οι κλιματικές τους δεσμεύσεις επικεντρώνονται κυρίως σε ζητήματα που σχετίζονται με την καθημερινή επιβίωση των πολιτών, όπως η πρόσβαση σε καθαρό νερό, η διατροφική ασφάλεια, η ενεργειακή επάρκεια και η διαχείριση των φυσικών πόρων.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι αναφορές αυτές αντανακλούν τις ήδη ορατές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε πολλές περιοχές του πλανήτη, όπου οι κοινωνίες καλούνται να αντιμετωπίσουν ακραία καιρικά φαινόμενα, λειψυδρία και υποβάθμιση παραγωγικών πόρων.

Όπως υπογραμμίζουν, για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες η κλιματική πολιτική δεν αφορά αποκλειστικά το μέλλον αλλά πρωτίστως την αντιμετώπιση προβλημάτων που βιώνουν ήδη οι πολίτες τους.

Τα κενά στις εθνικές στρατηγικές

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης σημαντικές ελλείψεις στα κλιματικά σχέδια πολλών κρατών.

Περισσότερες από τις μισές χώρες που εξετάστηκαν δεν συνδέουν άμεσα τις κλιματικές τους πολιτικές με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, παρά το γεγονός ότι οι δύο αυτές διεθνείς ατζέντες θεωρούνται αλληλένδετες.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η απουσία αυτής της σύνδεσης μπορεί να περιορίζει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών, καθώς η κλιματική δράση και η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελούν δύο όψεις της ίδιας πρόκλησης.

Εκπαίδευση και ισότητα των φύλων μένουν στο περιθώριο

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά την περιορισμένη αναφορά σε θέματα εκπαίδευσης και ισότητας των φύλων.

Παρότι διεθνείς οργανισμοί και ερευνητικές μελέτες έχουν αναδείξει επανειλημμένα τη σημασία της εκπαίδευσης των γυναικών και της μείωσης των κοινωνικών ανισοτήτων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών απέναντι στην κλιματική κρίση, τα ζητήματα αυτά εμφανίζονται ελάχιστα στα περισσότερα κλιματικά σχέδια.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ενσωμάτωση κοινωνικών παραμέτρων στις πολιτικές για το κλίμα θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο αξιολόγησης πολιτικών

Πέρα από τα ίδια τα ευρήματα, η έρευνα αναδεικνύει και έναν νέο ρόλο για την τεχνητή νοημοσύνη στη χάραξη δημόσιων πολιτικών.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα προηγμένα μοντέλα ανάλυσης μπορούν να βοηθήσουν κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και χρηματοδοτικούς φορείς να εντοπίζουν έγκαιρα ασυνέπειες, κενά ή αντιφάσεις στα κλιματικά σχέδια.

Η δυνατότητα αξιολόγησης πολύπλοκων στρατηγικών εγγράφων σε μεγάλη κλίμακα δημιουργεί νέες προοπτικές για πιο αποτελεσματικό σχεδιασμό πολιτικών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ένα μήνυμα για το μέλλον των διαπραγματεύσεων

Η χρονική συγκυρία της μελέτης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πολλές χώρες βρίσκονται ήδη στη διαδικασία προετοιμασίας των νέων κλιματικών δεσμεύσεών τους με ορίζοντα το 2035.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έρευνας, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν μια διαχρονική πραγματικότητα των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα: οι ανεπτυγμένες οικονομίες σχεδιάζουν κυρίως τη μετάβαση του μέλλοντος, ενώ οι αναπτυσσόμενες κοινωνίες προσπαθούν να διαχειριστούν τις πιεστικές ανάγκες του παρόντος.

Η γεφύρωση αυτού του χάσματος θεωρείται κρίσιμη για την επιτυχία των παγκόσμιων προσπαθειών αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής τα επόμενα χρόνια.