Συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν: «Καλή βάση» λέει ο Βανς – Επιμένει για τα Στενά του Ορμούζ η Τεχεράνη

Κατώτεροι αξιωματούχοι συνεχίζουν τις αποκαλούμενες «τεχνικές συνομιλίες» στην Ελβετία μετά την αποχώρηση των Βανς, Γκαλιμπάφ και Αραγτσί - ΗΠΑ και Ιράν επιδιώκουν να καταλήξουν σε συνολική συμφωνία

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντι. Βανς, δήλωσε ότι οι πολύωρες συνομιλίες του με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους στην Ελβετία δημιούργησαν «καλή βάση για μια επιτυχημένη τελική συμφωνία», καθώς οι δύο πλευρές επιδιώκουν να τερματίσουν οριστικά τον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος και άλλοι αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον μίλησαν για πρόοδο σε πολλά μέτωπα, μεταξύ άλλων για τη δημιουργία «μηχανισμών» που θα διασφαλίσουν ότι τα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδός για τη διακίνηση ενέργειας παγκοσμίως, θα παραμείνουν ανοικτά, αλλά και για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο, όπου η εκεχειρία φαίνεται να τηρείται.

Η προσωρινή συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στο Ιράν, που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα από τους προέδρους των ΗΠΑ και του Ιράν, Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν, προβλέπει περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων για καίρια ζητήματα, μεταξύ των οποίων το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, εν μέσω ανησυχιών ότι η χώρα θέλει να το αξιοποιήσει για στρατιωτικούς σκοπούς, ισχυρισμός τον οποίο η ίδια απορρίπτει.

Ο Βανς αναχώρησε από την Ελβετία ενώ οι τεχνικές ομάδες συνέχιζαν τις διαπραγματεύσεις, την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξήρε τις προσπάθειες να παραμείνουν ανοιχτά τα στενά ώστε να «ρεύσει άφθονο πετρέλαιο», επιμένοντας ότι το κλειδί για την επίλυση του πολέμου είναι ο «σεβασμός» από την πλευρά του Ιράν.

«Όσο μας σέβονται – δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη “φόβος”, γιατί είναι ακατάλληλη – αλλά όσο μας σέβονται, δεν πρόκειται να έχουμε κανένα πρόβλημα», δήλωσε ο Ντοναλντ Τραμπ, σχολιάζοντας τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις από το Οβάλ Γραφείο.

«Εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία ή εάν (σ.σ. οι Ιρανοί) δεν συμπεριφέρονται σωστά, θα κάνω ό,τι πρέπει να κάνω», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους.

Όσο το Ιράν μας σέβεται, δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα, συμπλήρωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εκφράζοντας παράλληλα την ικανοποίησή του για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις επιθέσεις τους στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών των καυσίμων πολύ πέρα από την περιοχή.

Η προσωρινή συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου προέβλεπε το άνοιγμα εκ νέου αυτού του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου διαύλου· δεκάδες πλοία τον διέσχισαν το Σαββατοκύριακο, παρότι η κύρια δίοδος παραμένει ναρκοθετημένη και κλειστή.

Η Τεχεράνη επανέλαβε πως έχει σκοπό να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού του Ορμούζ, παρά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον πως προχωρά σε αναστολή κάποιων από τις κυρώσεις της, ειδικά στο πετρέλαιο, στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, επέμεινε τη Δευτέρα ότι τα Στενά του Ορμούζ θα τελούν υπό τη διαχείριση της Τεχεράνης, αλλά με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.

«Όλος ο κόσμος πρέπει να ξέρει ότι η διαχείριση του στενού του Ορμούζ δεν θα είναι ποτέ αυτή που ήταν πριν από τον πόλεμο», είπε ο επικεφαλής του ιρανικού κοινοβουλίου, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων IRNA. «Βεβαίως οι διεθνείς κανόνες θα τηρηθούν, αλλά το Ιράν θα διαχειρίζεται το στενό του Ορμούζ», επέμεινε.

«Ελπίζουμε να μπορέσουμε να ενεργοποιήσουμε ξανά τα στενά, ως προς τη διέλευση, και να ξαναφέρουμε την ευημερία στην περιφερειακή και την παγκόσμια οικονομία», κατέληξε μιλώντας σε ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, μέσα στο αεροπλάνο, κατά την επιστροφή του από την Ελβετία.

Ο Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έφτασαν το βράδυ της Δευτέρας στο Ομάν, όπου συναντήθηκαν με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, Μπαντρ αλ-Μπουσαϊντί, για να συζητήσουν τις προσπάθειες ειρήνευσης και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη Δευτέρα άδεια διάρκειας 60 ημερών που αναστέλλει τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο, στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας. Σημαντικό είναι ότι η άδεια επιτρέπει την εισαγωγή ιρανικού πετρελαίου στις ΗΠΑ, οι οποίες δεν έχουν εισαγάγει σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου από τη δεκαετία του 1990.

Η κίνηση των δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ συνέχισε να αυξάνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας δεδομένων και αναλύσεων Kpler, το Σαββατοκύριακο καταγράφηκαν 71 επιβεβαιωμένες διελεύσεις, με αποκορύφωμα τις 35 το Σάββατο. Πριν από τον πόλεμο, από τα στενά περνούσαν ημερησίως 100 έως 130 πλοία.

Στις αγορές, το Brent υποχώρησε κατά 3,2% στα 77,52 δολάρια (67,85 ευρώ) το βαρέλι, προσεγγίζοντας την τιμή περίπου 70 δολαρίων (61,27 ευρώ) πριν από τον πόλεμο. Το αμερικανικό αργό αναφοράς μειώθηκε κατά 2,6% στα 73,86 δολάρια (64,65 ευρώ) το βαρέλι. Πρόκειται για θεαματική πτώση σε σχέση με τα επίπεδα άνω των 120 δολαρίων (105 ευρώ) το βαρέλι στο αποκορύφωμα της σύρραξης.

«Πρώτη αληθινή δοκιμασία»

Σύμφωνα με τον Τζέι Ντι Βανς, σε αντάλλαγμα η Τεχεράνη δέχτηκε να προσκαλέσει εκ νέου επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ, μέρος του συστήματος του ΟΗΕ), κάτι πάντως που δεν έχει επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά.

Οι επιθεωρήσεις αυτές, που είχαν αρχίσει δυνάμει της συμφωνίας του 2015 –επισήμως, του κοινού ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (ΚΟΣΔ)– που έκανε κομμάτια και πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων ο κ. Τραμπ το 2018, ανεστάλησαν με απόφαση της Τεχεράνης όταν έγιναν οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί στις εγκαταστάσεις αυτές τον Ιούνιο του 2025.

Οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ δεν έχουν μπορέσει έκτοτε να επισκεφθούν τις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις, κάτι που αφήνει να πλανώνται αμφιβολίες για το τι απέγιναν τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό που διέθετε η Ισλαμική Δημοκρατία, ζήτημα που προκαλεί έντονες αντεγκλήσεις με την Ουάσιγκτον.

Η Τεχεράνη αρνείται πάγια πως έχει σκοπό να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, παραμένει ωστόσο αδιάλλακτη ως προς το δικαίωμά της να συνεχίσει να έχει πλήρες πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.

Διπλωματικός μαραθώνιος

Οι διαπραγματεύσεις, στις οποίες διαδραματίζουν ρόλο μεσολαβητών το Πακιστάν και το Κατάρ, αναμένεται να οδηγήσουν σε οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, ανανεώσιμης αν τα μέρη κρίνουν πως απαιτείται.

Επαφή Βανς με τον πρόεδρο του Λιβάνου

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, ο Ζοζέφ Αούν, δέχτηκε τηλεφώνημα του αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, κυρίως για τη δημιουργία μηχανισμού με σκοπό να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ και το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, έκαναν γνωστό οι υπηρεσίες του χθες Δευτέρα.

Έπειτα από την πρώτη συνεδρία των διαπραγματεύσεων στην Ελβετία, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν να δημιουργηθεί «κλιμάκιο διαχείρισης συγκρούσεων», σύμφωνα με την ανακοίνωση των χωρών που μεσολαβούν, του Πακιστάν και του Κατάρ.

Ο κ. Αούν δέχτηκε ως προς το ζήτημα αυτό «τηλεφωνική κλήση του αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, του ανώτερου συμβούλου της αμερικανικής προεδρίας Τζάρεντ Κούσνερ και του πρωθυπουργού του Κατάρ σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντελραχμάν αλ Θάνι», γνωστοποίησε η προεδρία του Λιβάνου.

Η συνομιλία αφορούσε «την εδραίωση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, τον τερματισμό της ισραηλινής στρατιωτικής κλιμάκωσης και τα μέτρα που θα ληφθούν προς αυτό, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας σχηματισμού κλιμακίου για τον συγκεκριμένο σκοπό», ανέφερε η ίδια πηγή.

Πηγή: pagenews.gr