Κοβέσι εναντίον Αρείου Πάγου: Θεσμική σύγκρουση με φόντο ΟΠΕΚΕΠΕ και Ευρωπαίους εισαγγελείς

Η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι φέρνει την υπόθεση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αμφισβητώντας ευθέως απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου – Στο επίκεντρο η ανεξαρτησία της EPPO, οι έρευνες για ευρωπαϊκά κονδύλια και η στελέχωση του ελληνικού κλιμακίου

Μια σπάνια θεσμική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) και την ελληνική Δικαιοσύνη κορυφώνεται την Τετάρτη στον Άρειο Πάγο, με την ίδια τη Λάουρα Κοβέσι να παρακολουθεί στενά μια υπόθεση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας υπηρεσιακής διαφωνίας.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια σύγκρουση αρμοδιοτήτων ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Αθήνα, η οποία αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και έρχεται σε μια περίοδο όπου οι έρευνες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις αγροτικές επιδοτήσεις και τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων βρίσκονται στο επίκεντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος.

Η απόφαση που άνοιξε το μέτωπο

Η αφορμή δόθηκε τον περασμένο Μάιο, όταν το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου αποφάσισε ομόφωνα να παρατείνει για δύο ακόμη χρόνια τη θητεία τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων:

• της Πόπης Παπανδρέου
• της Χαρίκλειας Θάνου
• του Διονύση Μουζάκη

Η ελληνική πλευρά θεώρησε ότι η παραμονή τους ήταν αναγκαία ώστε να ολοκληρωθούν κρίσιμες έρευνες που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Στην EPPO όμως η απόφαση αντιμετωπίστηκε διαφορετικά.

Η υπηρεσία της Λάουρα Κοβέσι προσέφυγε ζητώντας την ακύρωσή της, υποστηρίζοντας ότι η ανανέωση ή μη της θητείας των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων δεν αποτελεί αρμοδιότητα εθνικών δικαστικών συμβουλίων αλλά αποκλειστικά του Κολεγίου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Το μεγάλο νομικό ερώτημα

Η ουσία της διαμάχης είναι απλή αλλά θεσμικά εξαιρετικά σημαντική:

Ποιος αποφασίζει για τους Ευρωπαίους εισαγγελείς;

Η EPPO υποστηρίζει ότι οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς δεν είναι απλοί εθνικοί εισαγγελικοί λειτουργοί.

Αν και προέρχονται από τα εθνικά δικαστικά σώματα, όταν υπηρετούν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπάγονται σε ειδικό καθεστώς που προβλέπεται από το ενωσιακό δίκαιο.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την Κοβέσι, η Ελλάδα μπορεί να αποφασίζει για μεταθέσεις, προαγωγές και υπηρεσιακές μεταβολές, όχι όμως για τη διάρκεια της θητείας τους στην EPPO.

Η θέση αυτή στηρίζεται και σε απόφαση του Κολεγίου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 και αποσαφηνίζει ότι οι σχετικές αποφάσεις ανήκουν αποκλειστικά στο ευρωπαϊκό όργανο.

Παράταση ή ανανέωση;

Υπάρχει όμως και δεύτερο επίπεδο αντιπαράθεσης.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι η ελληνική απόφαση δημιούργησε ένα καθεστώς που δεν προβλέπεται από τον ευρωπαϊκό κανονισμό.

Συγκεκριμένα, ο κανονισμός μιλά για δυνατότητα ανανέωσης πλήρους πενταετούς θητείας.

Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο όμως αποφάσισε διετή παράταση.

Για την EPPO η διάκριση δεν είναι τυπική αλλά ουσιαστική.

Υποστηρίζει ότι δημιουργείται ένα ενδιάμεσο καθεστώς που δεν προβλέπεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο και το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες από χώρα σε χώρα.

Οι έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη

Πίσω από τη θεσμική διαμάχη βρίσκονται και ιδιαίτερα ευαίσθητοι φάκελοι.

Οι τρεις εισαγγελείς συμμετέχουν σε υποθέσεις που αφορούν:

• ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις
• πιθανές απάτες σε κοινοτικά προγράμματα
• υποθέσεις σχετικές με τον ΟΠΕΚΕΠΕ
• διαχείριση πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ολοκλήρωση αυτών των ερευνών ήταν το βασικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς για την παράταση της θητείας τους.

Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, επιμένουν ότι η συνέχεια των ερευνών δεν μπορεί να καθορίζει ζητήματα αρμοδιότητας.

Η μάχη για το παραδεκτό

Στην αυριανή συνεδρίαση δεν θα κριθεί μόνο η ουσία.

Θα εξεταστεί και αν η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει δικαίωμα να προσβάλει την απόφαση.

Ορισμένοι νομικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι δικαίωμα προσφυγής διαθέτουν μόνο:

• οι ίδιοι οι εισαγγελείς
• ο υπουργός Δικαιοσύνης

Η EPPO απορρίπτει αυτή τη θέση.

Υποστηρίζει ότι έχει άμεσο και αυτοτελές έννομο συμφέρον, καθώς η υπόθεση αφορά τη λειτουργία, την ανεξαρτησία και τις αρμοδιότητες του ίδιου του ευρωπαϊκού θεσμού.

Την επιχειρηματολογία της θα αναπτύξει ενώπιον της Ολομέλειας ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Σπύρος Βλαχόπουλος.

Η επέκταση του ελληνικού κλιμακίου

Την ίδια στιγμή, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο καλείται να λάβει και μια δεύτερη κρίσιμη απόφαση.

Μετά από αίτημα της Λάουρα Κοβέσι εγκρίθηκε η δημιουργία τριών επιπλέον θέσεων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων στην Ελλάδα.

Αν οι τοποθετήσεις προχωρήσουν, το ελληνικό κλιμάκιο θα αυξηθεί:

• από 10 εισαγγελείς
• σε 13 εισαγγελείς

Το ενδιαφέρον είναι εξαιρετικά μεγάλο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν ήδη κατατεθεί 25 υποψηφιότητες, αριθμός που θεωρείται ιδιαίτερα υψηλός για εξειδικευμένες θέσεις ευρωπαϊκού δικαστικού έργου.

Το πολιτικό μήνυμα της Κοβέσι

Η υπόθεση αποκτά βαρύνουσα σημασία όχι μόνο για τη Δικαιοσύνη αλλά και για τις σχέσεις Αθήνας – Βρυξελλών.

Η Λάουρα Κοβέσι έχει μετατρέψει την EPPO σε έναν από τους πλέον δραστήριους ευρωπαϊκούς θεσμούς στην καταπολέμηση της απάτης εις βάρος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Η επιμονή της να αμφισβητήσει ευθέως απόφαση του Αρείου Πάγου δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν προτίθεται να επιτρέψει εθνικές ερμηνείες που, κατά την άποψή της, περιορίζουν την αυτονομία της.

Το αποτέλεσμα της αυριανής διαδικασίας αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το πώς θα συνυπάρχουν στο μέλλον η ελληνική δικαστική τάξη και οι νέοι ευρωπαϊκοί θεσμοί δικαστικής συνεργασίας.

Για πρώτη φορά μετά τη δημιουργία της EPPO, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια θεσμική δοκιμασία που μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις συγκεκριμένες θητείες, αλλά και τον τρόπο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στη χώρα τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: pagenews.gr