Ισραήλ, ΗΠΑ και Τουρκία: Η νέα γεωπολιτική εξίσωση που δοκιμάζει τη συμμαχία Ουάσιγκτον–Τελ Αβίβ

Η επανέναρξη της στρατιωτικής έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η επαναπροσέγγιση Ουάσιγκτον–Άγκυρας και η αιφνίδια αναβολή της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Άμυνας στο Ισραήλ δημιουργούν ένα νέο, πιο σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το Ισραήλ θα εμπλακεί στρατιωτικά, αλλά υπό ποιους όρους θα το πράξει και ποιος θα καθορίσει το εύρος της σύγκρουσης.

Η νέα φάση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο αναδεικνύει μια διαφορετική πραγματικότητα στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις.

Παρότι η στρατηγική συνεργασία Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ παραμένει αδιαμφισβήτητη, οι τελευταίες κινήσεις της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ δείχνουν ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική επιδιώκει πλέον μια ευρύτερη αναδιάταξη ισορροπιών στην περιοχή, όπου η Τουρκία αποκτά εκ νέου αυξημένη βαρύτητα.

Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να εξετάσει θετικά την επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, σε συνδυασμό με την αιφνιδιαστική ακύρωση της επίσκεψης του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στο Ισραήλ, ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διατηρήσει μεγαλύτερο βαθμό στρατηγικής αυτονομίας απέναντι στους περιφερειακούς συμμάχους της.

Η Ουάσιγκτον θέλει να κρατήσει τον έλεγχο

Σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνών Σχέσεων Γαβριήλ Χαρίτο, οι ισραηλινές κινήσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο.

Το Ισραήλ, παρά τη διαχρονική επιθετική στάση του απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, φαίνεται να αποφεύγει προς το παρόν πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να διευρύνουν ανεξέλεγκτα τη σύγκρουση χωρίς αμερικανική πολιτική κάλυψη.

Η Τουρκία επιστρέφει στο αμερικανικό στρατηγικό κάδρο

Η παράλληλη εξέλιξη των συνομιλιών για τα F-35 μεταβάλλει σημαντικά τις ισορροπίες.

Η πιθανή αποκατάσταση των αμυντικών σχέσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας δεν αποτελεί μόνο εξοπλιστική υπόθεση.

Αντανακλά τη διαπίστωση της αμερικανικής πλευράς ότι η Τουρκία παραμένει αναντικατάστατος γεωπολιτικός παράγοντας:

• στη Μαύρη Θάλασσα,
• στον Καύκασο,
• στη Μέση Ανατολή,
• και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για το Ισραήλ, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα.

Η διατήρηση της ποιοτικής στρατιωτικής υπεροχής (Qualitative Military Edge) αποτελεί διαχρονική αμερικανική δέσμευση απέναντι στο Τελ Αβίβ. Ωστόσο, η ενίσχυση της Τουρκίας αναγκάζει την ισραηλινή στρατηγική κοινότητα να επαναξιολογήσει το περιφερειακό ισοζύγιο ισχύος.

Το Ιράν αλλάζει τις προτεραιότητες

Η κλιμάκωση των αμερικανικών επιθέσεων κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων μεταφέρει το επίκεντρο της κρίσης από τη Γάζα και τον Λίβανο στον Περσικό Κόλπο.

Για πρώτη φορά μετά από αρκετούς μήνες, το Ισραήλ δεν αποτελεί τον βασικό πρωταγωνιστή της στρατιωτικής αντιπαράθεσης με την Τεχεράνη.

Αυτό επιτρέπει στην κυβέρνηση Νετανιάχου να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να αναλαμβάνει άμεσα το κύριο επιχειρησιακό βάρος, αφήνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να διαμορφώσουν τον ρυθμό της σύγκρουσης.

Γιατί ακυρώθηκε η επίσκεψη Χέγκσεθ

Η αναβολή της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Άμυνας προκάλεσε έντονη κινητικότητα στους διπλωματικούς κύκλους.

Επισήμως δεν δόθηκε αναλυτική εξήγηση.

Ωστόσο, αρκετοί διεθνείς αναλυτές συνδέουν την εξέλιξη με την ανάγκη της Ουάσιγκτον να επικεντρωθεί στη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν και να αποφύγει την εικόνα πλήρους ταύτισης με τις ισραηλινές στρατιωτικές επιλογές σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική συγκυρία.

Η νέα στρατηγική του Τραμπ

Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να διαμορφώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες:

• διατήρηση της στρατηγικής σχέσης με το Ισραήλ,
• αποκατάσταση των δεσμών με την Τουρκία,
• ανάληψη άμεσου αμερικανικού ελέγχου στην αντιπαράθεση με το Ιράν.

Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται από προηγούμενες περιόδους, όπου το Ισραήλ λειτουργούσε συχνά ως ο βασικός περιφερειακός εκφραστής της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στην Τεχεράνη.

Σήμερα, η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους τόσο με το Τελ Αβίβ όσο και με την Άγκυρα.

Η επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή

Η νέα κρίση επιβεβαιώνει ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια περίοδο αναδιάταξης συμμαχιών.

Οι παραδοσιακές ισορροπίες μεταβάλλονται, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να οικοδομήσουν ένα πιο σύνθετο σύστημα περιφερειακών συνεργασιών, στο οποίο το Ισραήλ παραμένει στρατηγικός σύμμαχος, αλλά δεν αποτελεί πλέον τον μοναδικό πυλώνα της αμερικανικής πολιτικής.

Η στάση που θα επιλέξει ο Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Τεχεράνη τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσει όχι μόνο το εύρος της αμερικανικής εμπλοκής, αλλά και τον βαθμό συμμετοχής του Ισραήλ σε μια σύγκρουση που εξελίσσεται πλέον σε ευρύτερη γεωπολιτική αναμέτρηση για την ασφάλεια, την ενέργεια και την ισορροπία ισχύος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Πηγή: pagenews.gr