Οι «αόρατοι» της Ασίας – Το ναυάγιο των Ροχίνγκια και η αποτυχία της διεθνούς κοινότητας

Περισσότεροι από 500 άνθρωποι εκτιμάται ότι χάθηκαν στη Θάλασσα Ανταμάν, καθώς η μεγαλύτερη κρίση ανιθαγένειας στον κόσμο μετατρέπεται σε γεωπολιτική βόμβα.

Η τραγωδία δεν άρχισε στη θάλασσα. Άρχισε πολύ πριν, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν το δικαίωμα να ανήκουν σε μια πατρίδα.

Περισσότεροι από 500 Ροχίνγκια αγνοούνται και θεωρείται ότι έχασαν τη ζωή τους, μετά τη βύθιση δύο ξύλινων σκαφών που απέπλευσαν από την πολιτεία Ρακίν της Μιανμάρ με προορισμό τη Μαλαισία.

Εάν οι πληροφορίες των Ηνωμένων Εθνών επιβεβαιωθούν, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές τραγωδίες προσφύγων των τελευταίων ετών.

Πίσω από τους αριθμούς, όμως, κρύβεται κάτι πολύ βαθύτερο.

Η ιστορία ενός λαού που εδώ και δεκαετίες ζει χωρίς κράτος, χωρίς υπηκοότητα και, πλέον, χωρίς ασφαλή διέξοδο.

Ένας λαός χωρίς πατρίδα

Οι Ροχίνγκια αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη κοινότητα ανιθαγενών στον κόσμο.

Η Μιανμάρ δεν τους αναγνωρίζει ως εθνική μειονότητα ούτε ως πολίτες της χώρας, παρά το γεγονός ότι πολλές οικογένειες ζουν στην περιοχή επί γενιές.

Ο νόμος περί ιθαγένειας του 1982 τους στέρησε ουσιαστικά κάθε πολιτικό δικαίωμα.

Χωρίς διαβατήρια.

Χωρίς ελευθερία μετακίνησης.

Χωρίς πρόσβαση στην εκπαίδευση ή στην εργασία.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά το 2017, όταν στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Ρακίν προκάλεσαν τη μαζική φυγή περισσότερων από 730.000 ανθρώπων προς το Μπανγκλαντές.

Τα Ηνωμένα Έθνη χαρακτήρισαν τότε τις επιχειρήσεις του στρατού ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εθνοκάθαρσης, ενώ το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξετάζει ακόμη κατηγορίες περί γενοκτονίας.

Η στρατιωτική ηγεσία της Μιανμάρ απορρίπτει τις κατηγορίες.

Η θάλασσα ως μοναδική έξοδος

Σήμερα σχεδόν ένα εκατομμύριο Ροχίνγκια παραμένουν εγκλωβισμένοι στους τεράστιους προσφυγικούς καταυλισμούς του Κοξ Μπαζάρ στο Μπανγκλαντές.

Οι περισσότεροι εξαρτώνται αποκλειστικά από τη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια.

Οι δυνατότητες εργασίας είναι ελάχιστες.

Η πρόσβαση στην εκπαίδευση περιορισμένη.

Η προοπτική επιστροφής στη Μιανμάρ ουσιαστικά ανύπαρκτη.

Μέσα σε αυτό το αδιέξοδο, χιλιάδες οικογένειες συνεχίζουν να επιβιβάζονται σε υπερφορτωμένα ξύλινα σκάφη με προορισμό τη Μαλαισία, την Ινδονησία ή την Ταϊλάνδη.

Δεν πρόκειται για οικονομική μετανάστευση με τη στενή έννοια.

Πρόκειται για φυγή ανθρώπων που δεν διαθέτουν κανένα καθεστώς προστασίας.

Η Θάλασσα Ανταμάν γίνεται η νέα Μεσόγειος της Ασίας

Η Θάλασσα Ανταμάν και ο Κόλπος της Βεγγάλης εξελίσσονται σταδιακά σε έναν από τους πιο επικίνδυνους μεταναστευτικούς διαδρόμους στον κόσμο.

Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, εκατοντάδες Ροχίνγκια χάνονται κάθε χρόνο επιχειρώντας να διασχίσουν τη θαλάσσια αυτή διαδρομή.

Οι περισσότερες αναχωρήσεις πραγματοποιούνται με παλαιά ξύλινα σκάφη, χωρίς μέσα ασφαλείας, επαρκή καύσιμα ή δυνατότητα επικοινωνίας.

Η εποχή των μουσώνων μετατρέπει κάθε ταξίδι σε ρωσική ρουλέτα.

Κι όμως, οι αναχωρήσεις συνεχίζονται.

Η απελπισία αποδεικνύεται ισχυρότερη από τον φόβο.

Η σιωπηλή γεωπολιτική κρίση της Νοτιοανατολικής Ασίας

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Μιανμάρ.

Η Μαλαισία, η Ινδονησία και η Ταϊλάνδη αποφεύγουν να αναγνωρίσουν επίσημα μεγάλο μέρος των αφίξεων ως πρόσφυγες, φοβούμενες ότι θα λειτουργήσουν ως πόλος έλξης νέων μεταναστευτικών ροών.

Η Ένωση Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ζήτημα με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα, καθώς η αρχή της μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών-μελών περιορίζει τις δυνατότητες συλλογικής δράσης απέναντι στη στρατιωτική κυβέρνηση της Μιανμάρ.

Την ίδια στιγμή, ο εμφύλιος πόλεμος που ξέσπασε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2021 έχει μετατρέψει ολόκληρη τη χώρα σε μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις της Ασίας.

Η Κίνα παρακολουθεί, η Δύση πιέζει

Η Μιανμάρ δεν είναι μια τυχαία χώρα.

Αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό κόμβο ανάμεσα στην Ινδία, την Κίνα και τον Ινδικό Ωκεανό.

Το Πεκίνο επενδύει εδώ και χρόνια σε λιμάνια, ενεργειακούς αγωγούς και υποδομές που εντάσσονται στην πρωτοβουλία «Belt and Road», επιδιώκοντας πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τα Στενά της Μαλάκας.

Η αστάθεια στη Ρακίν επηρεάζει άμεσα και αυτά τα στρατηγικά σχέδια.

Από την άλλη πλευρά, οι δυτικές κυβερνήσεις συνεχίζουν να επιβάλλουν κυρώσεις στη στρατιωτική ηγεσία της Μιανμάρ, χωρίς όμως να έχουν καταφέρει να επηρεάσουν ουσιαστικά τις εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας.

Η μεγαλύτερη κρίση ανιθαγένειας στον κόσμο

Η τραγωδία των Ροχίνγκια αποκαλύπτει ένα από τα μεγαλύτερα κενά του διεθνούς συστήματος.

Το διεθνές δίκαιο προστατεύει τους πρόσφυγες.

Δυσκολεύεται όμως να προστατεύσει όσους δεν αναγνωρίζονται ως πολίτες από κανένα κράτος.

Οι Ροχίνγκια δεν εγκαταλείπουν απλώς τη χώρα τους.

Εγκαταλείπουν μια ζωή στην οποία δεν τους αναγνωρίζεται καν το δικαίωμα να υπάρχουν ως πολίτες.

Το πραγματικό ερώτημα

Το ναυάγιο στη Θάλασσα Ανταμάν δεν είναι απλώς ακόμη μία ανθρωπιστική τραγωδία.

Είναι η υπενθύμιση ότι, όσο η διεθνής κοινότητα αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις αιτίες της ανιθαγένειας, του εμφυλίου πολέμου και του αναγκαστικού εκτοπισμού, οι θάλασσες θα συνεχίσουν να γεμίζουν με ανθρώπους που δεν αναζητούν μια καλύτερη ζωή.

Αναζητούν απλώς το δικαίωμα να ζήσουν.

Και όσο αυτό το δικαίωμα παραμένει ανεκπλήρωτο, η Θάλασσα Ανταμάν θα συνεχίσει να μετατρέπεται σε ένα υγρό νεκροταφείο, υπενθυμίζοντας ότι η γεωπολιτική δεν μετριέται μόνο με χάρτες, λιμάνια και στρατηγικές ισορροπίες, αλλά και με τις ανθρώπινες ζωές που χάνονται ανάμεσά τους.

Πηγή: pagenews.gr