Η συνάντηση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη σηματοδοτεί την έναρξη μιας κρίσιμης διπλωματικής εβδομάδας για το Κυπριακό. Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύει τον ρόλο της και τον ΟΗΕ να επιχειρεί νέα επανεκκίνηση των συνομιλιών, Αθήνα και Λευκωσία επιδιώκουν να διαμορφώσουν ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μέτωπο απέναντι στις τουρκικές θέσεις.
Η επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη στην Αθήνα και η συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη δεν αποτέλεσε μια τυπική διμερή επαφή. Αντίθετα, πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε νέα φάση γεωπολιτικής αστάθειας, ενώ το Κυπριακό επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας μετά από χρόνια στασιμότητας.
Η επικείμενη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, η πρώτη μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες, δημιουργεί προσδοκίες για επανεκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας. Ταυτόχρονα, η αυξημένη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσδίδει μια νέα ευρωπαϊκή διάσταση σε ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν κυρίως ως αντικείμενο των Ηνωμένων Εθνών.
Το Κυπριακό επιστρέφει στην ευρωπαϊκή ατζέντα
Κατά τη διάρκεια της κοινής τους παρουσίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως τις πρωτοβουλίες της Κυπριακής Δημοκρατίας για ουσιαστική επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
«Βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Η Ελλάδα στηρίζει απόλυτα τις πρωτοβουλίες σου για επανέναρξη των συνομιλιών, πάντα στο πλαίσιο των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Από αυτή τη θέση δεν πρόκειται ποτέ να αποκλίνουμε», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επαναβεβαιώνει ότι η Αθήνα εξακολουθεί να θεωρεί ως μοναδικό πλαίσιο λύσης τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, όπως προβλέπουν τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά πιο ενεργό ρόλο
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν οι αναφορές του Νίκου Χριστοδουλίδη στην αυξανόμενη συμμετοχή των ευρωπαϊκών θεσμών.
Ο Κύπριος πρόεδρος επισήμανε ότι πλέον υπάρχει σαφής ευρωπαϊκή κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό, υπογραμμίζοντας ότι:
«Πλέον είναι σε όλους κατανοητό ότι το Κυπριακό είναι ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα.»
Η διαπίστωση αυτή αντικατοπτρίζει μια σημαντική μεταβολή στη στάση των Βρυξελλών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προχωρήσει στον διορισμό ειδικού υψηλόβαθμου αξιωματούχου με αποστολή την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συμβολής στη διαδικασία, ενώ αρκετά κράτη-μέλη θεωρούν ότι η σταθερότητα της Κύπρου συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή και αμυντική ασφάλεια της Ένωσης.
Η γεωπολιτική συγκυρία αλλάζει τα δεδομένα
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή βρίσκεται εκ νέου σε τροχιά έντασης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, προειδοποιώντας ότι η περιοχή βρίσκεται μπροστά σε νέα πιθανή κλιμάκωση.
Η αναφορά αυτή δεν ήταν τυχαία. Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος για:
- ανθρωπιστικές επιχειρήσεις,
- ευρωπαϊκές αποστολές ασφαλείας,
- στρατιωτικές διευκολύνσεις,
- ενεργειακές διασυνδέσεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Κυπριακό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το παράθυρο ευκαιρίας πριν από τη λήξη της θητείας Γκουτέρες
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία των δηλώσεων του πρωθυπουργού ήταν η επισήμανση ότι η διεθνής κινητικότητα συμπίπτει με την ολοκλήρωση της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες.
Η Αθήνα και η Λευκωσία εκτιμούν ότι υπάρχει ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο για την επίτευξη ουσιαστικής προόδου, πριν ανοίξει ο κύκλος διαδοχής στην ηγεσία του ΟΗΕ.
Η αίσθηση αυτή εξηγεί και την ένταση των διπλωματικών επαφών των τελευταίων εβδομάδων.
Η Τουρκία παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας
Παρά τη νέα κινητικότητα, η πρόοδος εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση της Άγκυρας.
Η ειδική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα είχε ήδη συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, ενώ Αθήνα και Λευκωσία αναμένουν να διαπιστώσουν κατά πόσο η τουρκική πλευρά είναι διατεθειμένη να επιστρέψει σε συνομιλίες εντός του πλαισίου των αποφάσεων του ΟΗΕ ή θα επιμείνει στη θέση περί λύσης δύο κρατών.
Η διαφορά αυτή εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Πολιτική Προστασία και ευρωπαϊκή ολοκλήρωση
Πέρα από το Κυπριακό, οι δύο ηγέτες αναφέρθηκαν και στην ανάγκη ενίσχυσης του ευρωπαϊκού μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, με αφορμή τις καταστροφικές πυρκαγιές σε Ισπανία και Γαλλία.
Η επισήμανση αυτή εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια Αθήνας και Λευκωσίας να προωθήσουν περισσότερες κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές στους τομείς της πολιτικής προστασίας, της ενεργειακής ασφάλειας και της διαχείρισης κρίσεων, ενισχύοντας τον στρατηγικό ρόλο της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ευρωπαϊκή διάσταση μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες
Η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα και η Κύπρος επιδιώκουν να μεταφέρουν το Κυπριακό από το στενό πλαίσιο μιας διμερούς ελληνοτουρκικής διαφοράς σε ένα ευρύτερο ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας και διεθνούς νομιμότητας. Η αυξημένη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με την ενεργοποίηση του ΟΗΕ, δημιουργεί ένα νέο διπλωματικό περιβάλλον, χωρίς όμως να εγγυάται από μόνη της πρόοδο.
Το επόμενο διάστημα θα αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Αν η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες οδηγήσει σε επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017, θα πρόκειται για τη σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ετών. Αν όχι, η διεθνής κοινότητα θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ακόμη παρατεταμένο αδιέξοδο σε μια περιοχή που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία για την Ευρώπη.
Πηγή: pagenews.gr