Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων επιστρέφει σήμερα ένα από τα πλέον σύνθετα και γεωπολιτικά φορτισμένα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου. Στις 11.00 το πρωί, στην Αθήνα, πραγματοποιείται ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, όπως ανακοίνωσε επισήμως το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.
Η συνάντηση δεν αποτελεί μία τυπική διπλωματική επαφή. Πίσω από τους τεχνικούς χάρτες, τις γεωγραφικές συντεταγμένες και τις νομικές διατυπώσεις βρίσκεται ολόκληρη η στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο: η επήρεια της Κρήτης και των υπόλοιπων ελληνικών νησιών, η σχέση της Τρίπολης με την Άγκυρα, οι μελλοντικές ενεργειακές έρευνες και η δυνατότητα Ελλάδας και Λιβύης να καταλήξουν σε μια αμοιβαία αποδεκτή συμφωνία στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Η Αθήνα επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό τον δίαυλο
Η επανάληψη των τεχνικών συνομιλιών αποτυπώνει την επιλογή της ελληνικής διπλωματίας να διατηρήσει ενεργό τον απευθείας διάλογο με τη Λιβύη, παρά τις σοβαρές διαφωνίες που εξακολουθούν να υφίστανται.
Ο πρώτος γύρος πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα και αποτέλεσε την εναρκτήρια συνεδρίαση των τεχνικών επιτροπών των δύο χωρών. Ο δεύτερος γύρος ακολούθησε στην Τρίπολη στις 10 Ιουνίου 2026, με την ελληνική αντιπροσωπεία να συμμετέχει υπό την υφυπουργό Εξωτερικών, πρέσβη Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.
Ο σημερινός τρίτος γύρος θεωρείται σημαντικός, καθώς η διαδικασία καλείται να περάσει από την αρχική ανταλλαγή θέσεων σε πιο ουσιαστική εξέταση χαρτών, σημείων βάσης και πιθανών γραμμών οριοθέτησης.
Το βασικό ελληνικό επιχείρημα: Τα νησιά έχουν θαλάσσιες ζώνες
Για την Αθήνα, η αφετηρία της συζήτησης είναι σαφής: η οριοθέτηση πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Στον πυρήνα της ελληνικής θέσης βρίσκεται η Κρήτη. Η γεωγραφική της θέση, το μέγεθός της, ο μόνιμος πληθυσμός και η οικονομική της ζωή αποτελούν βασικά στοιχεία της επιχειρηματολογίας ότι δεν μπορεί να αγνοηθεί ή να περιοριστεί τεχνητά η επήρειά της κατά την οριοθέτηση.
Το ίδιο ισχύει και για τα υπόλοιπα ελληνικά νησιά της περιοχής, τα οποία η Αθήνα θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση τους κανόνες και τις αρχές του ισχύοντος διεθνούς δικαίου και όχι μέσα από μονομερείς γεωπολιτικές ερμηνείες.
Το «αγκάθι» του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η βαριά σκιά πάνω από τις συνομιλίες παραμένει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν το 2019 η Τουρκία και η τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης.
Το συγκεκριμένο κείμενο χαράσσει μία θαλάσσια γραμμή ανάμεσα στις ακτές της Τουρκίας και της Λιβύης, παρακάμπτοντας την παρουσία ελληνικών νησιών όπως η Κρήτη, η Κάρπαθος, η Ρόδος και η Κάσος. Το μνημόνιο έχει κατατεθεί στα Ηνωμένα Έθνη και περιλαμβάνει συγκεκριμένες συντεταγμένες οριοθέτησης των δύο πλευρών.
Η ελληνική θέση είναι ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι νομικά ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Αντίστοιχη θέση έχει λάβει και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο έχει δηλώσει ότι η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να δημιουργήσει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη.
Η μάχη δεν είναι μόνο νομική
Παρότι οι διαπραγματεύσεις χαρακτηρίζονται τεχνικές, το πολιτικό τους υπόβαθρο είναι ιδιαίτερα βαρύ.
Η Λιβύη παραμένει μια χώρα με βαθιές εσωτερικές διαιρέσεις, ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας και ισχυρή παρουσία ξένων δυνάμεων. Η Τουρκία έχει επενδύσει στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά στη δυτική Λιβύη, γεγονός που επηρεάζει αναπόφευκτα τα περιθώρια κινήσεων της κυβέρνησης της Τρίπολης.
Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, επιχειρεί να οικοδομήσει σχέσεις και με τις δύο πλευρές του λιβυκού πολιτικού συστήματος, διατηρώντας διπλωματική παρουσία τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη.
Ο στόχος της Αθήνας είναι διπλός: να αποτρέψει την παγίωση τετελεσμένων που απορρέουν από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ταυτόχρονα να καταστήσει σαφές ότι μια διμερής συμφωνία Ελλάδας–Λιβύης θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα και των δύο χωρών.
Γιατί η συμφωνία συμφέρει και τη Λιβύη
Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι μία οριοθέτηση με βάση το Διεθνές Δίκαιο θα προσέφερε στη Λιβύη μεγαλύτερη ασφάλεια, διεθνή νομιμοποίηση και σαφέστερο πλαίσιο για την αξιοποίηση των θαλάσσιων πόρων της.
Μια συμφωνία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για:
- ασφαλέστερες ενεργειακές έρευνες,
- προσέλκυση διεθνών επενδύσεων,
- συνεργασία σε ηλεκτρικές και ενεργειακές διασυνδέσεις,
- προστασία της ναυσιπλοΐας,
- κοινές δράσεις για τη διαχείριση μεταναστευτικών ροών,
- ευρύτερη οικονομική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη θα ακύρωνε στην πράξη τη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου και θα δημιουργούσε μια ακόμη νόμιμη οριοθέτηση, μετά τις συμφωνίες με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Η προσεκτική στρατηγική του ΥΠΕΞ
Η ελληνική διπλωματία αποφεύγει να καλλιεργεί προσδοκίες για άμεση συμφωνία. Γνωρίζει ότι η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει σημαντική και ότι η τεχνική διαπραγμάτευση μπορεί να απαιτήσει χρόνο.
Η συνέχιση, ωστόσο, της διαδικασίας θεωρείται από μόνη της σημαντική. Η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν μέσα από μονομερείς ενέργειες και γεωπολιτικές πιέσεις σε οργανωμένη διμερή διαπραγμάτευση.
Σε αυτό το πλαίσιο, το μήνυμα του υπουργείου Εξωτερικών είναι ότι η Ελλάδα προσέρχεται με αυτοπεποίθηση, χωρίς να παραιτείται από καμία νομική θέση και χωρίς να αποδέχεται τετελεσμένα.
Οι χάρτες που θα κρίνουν την επόμενη ημέρα
Στις τεχνικές συνομιλίες αναμένεται να εξεταστούν:
- οι ακτές που θεωρούνται σχετικές για την οριοθέτηση,
- τα σημεία βάσης από τα οποία θα υπολογιστεί η γραμμή,
- η αρχή της μέσης απόστασης,
- η επήρεια των νησιών,
- οι ειδικές γεωγραφικές περιστάσεις,
- η δυνατότητα συμφωνίας σε επιμέρους τμήματα.
Η συζήτηση δεν είναι απλή. Κάθε τεχνική επιλογή έχει άμεση πολιτική και οικονομική συνέπεια, καθώς επηρεάζει το εύρος των θαλάσσιων ζωνών και τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Η Άγκυρα παρακολουθεί στενά
Ο τρίτος γύρος των διαπραγματεύσεων αναμένεται να παρακολουθηθεί με ιδιαίτερη προσοχή και από την Τουρκία.
Η Άγκυρα θεωρεί το μνημόνιο με τη Λιβύη βασικό στοιχείο της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ένα εργαλείο αμφισβήτησης της ελληνικής αντίληψης για την επήρεια των νησιών.
Μια ουσιαστική πρόοδος στις ελληνολιβυκές συνομιλίες θα περιόριζε τη διπλωματική αξία του μνημονίου και θα ενίσχυε τη θέση της Ελλάδας ότι οι διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο μπορούν να επιλύονται με διάλογο, συμφωνίες και σεβασμό στο διεθνές νομικό πλαίσιο.
Κρίσιμος γύρος, χωρίς εύκολες αυταπάτες
Η σημερινή συνάντηση δύσκολα θα οδηγήσει σε άμεση ολοκλήρωση της οριοθέτησης. Μπορεί, όμως, να δείξει εάν υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση να συνεχιστεί η διαδικασία και να περιοριστεί σταδιακά η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών.
Για την Αθήνα, το βασικό κέρδος είναι ότι η Λιβύη βρίσκεται απέναντί της στο τραπέζι και συζητά επισήμως την οριοθέτηση. Για την Τρίπολη, η διαδικασία προσφέρει τη δυνατότητα να διαμορφώσει μια πιο ισορροπημένη εξωτερική πολιτική, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τις επιλογές της Άγκυρας.
Ο τρίτος γύρος δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει την αρχή μιας ουσιαστικότερης διαπραγμάτευσης, στην οποία οι χάρτες, οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και η πολιτική βούληση θα καθορίσουν εάν Ελλάδα και Λιβύη μπορούν να κλείσουν μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες της Μεσογείου.
Πηγή: pagenews.gr