Ελληνική οικονομία μετά τη ΔΕΘ: Τα 6 μεγάλα στοιχήματα και οι 6 παγίδες που κρίνουν το 2027

Η κυβέρνηση μπαίνει στην επόμενη φάση με ανάπτυξη, υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους. Όμως η πραγματική δοκιμασία αρχίζει τώρα: πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, πληθωρισμός 3,8%, ακριβότερο χρήμα και σταδιακό τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης μπορούν να μετατρέψουν το ισχυρό δημοσιονομικό αφήγημα σε πολύ πιο δύσκολη οικονομική εξίσωση.

Η ΔΕΘ έδωσε την πολιτική εικόνα της επόμενης ημέρας. Το πραγματικό τεστ, όμως, θα δοθεί στην οικονομία.

Η Ελλάδα εισέρχεται στην περίοδο 2027-2030 από σαφώς ισχυρότερη αφετηρία σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν: ανάπτυξη κοντά στο 2%, υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, αυξημένη απασχόληση και ταχεία υποχώρηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Την ίδια στιγμή, όμως, το διεθνές περιβάλλον αλλάζει με ταχύτητα.

Νέο ενεργειακό σοκ, πληθωρισμός, υψηλότερα επιτόκια και η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης συνθέτουν μια νέα οικονομική πραγματικότητα.

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν η Ελλάδα κατάφερε να σταθεροποιηθεί.

Είναι εάν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται όταν οι εξωτερικές συνθήκες γίνουν δυσκολότερες.

1. Το στοίχημα της τσέπης: Θα μείνουν οι αυξήσεις ή θα τις φάει η ακρίβεια;

Η πρώτη μάχη αφορά το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

Οι φορολογικές μειώσεις, οι αυξήσεις αποδοχών και οι νέες κοινωνικές παρεμβάσεις μπορούν να ενισχύσουν αισθητά την κατανάλωση.

Υπό μία προϋπόθεση:

να μην απορροφηθούν από ένα νέο κύμα πληθωρισμού.

Ο ελληνικός πληθωρισμός αυξήθηκε τον Αύγουστο στο 3,8%, από 3,4% τον Ιούλιο, ενώ η ενέργεια γίνεται ξανά βασικός επιταχυντής των τιμών.

Εάν η άνοδος πετρελαίου και φυσικού αερίου περάσει σε μεταφορές, τρόφιμα και υπηρεσίες, μέρος της δημοσιονομικής ενίσχυσης κινδυνεύει να επιστρέψει στην αγορά μέσω υψηλότερων τιμών.

Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο πολιτικό τεστ μετά τη ΔΕΘ:

όχι πόσα ευρώ ανακοινώθηκαν, αλλά πόσα θα μείνουν πραγματικά στην τσέπη.

2. Η ανάπτυξη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Το δεύτερο στοίχημα είναι πολύ βαθύτερο.

Η ελληνική ανάπτυξη των τελευταίων ετών στηρίχθηκε σε ισχυρό μείγμα κατανάλωσης, τουρισμού, κατασκευών, δημόσιων επενδύσεων και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Το μοντέλο πλησιάζει τώρα σε σημείο καμπής.

Το Ταμείο Ανάκαμψης, με συνολικούς διαθέσιμους πόρους περίπου 36 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, ολοκληρώνει τον βασικό κύκλο του.

Αυτό σημαίνει ότι το 2026 είναι χρονιά μέγιστης εκτέλεσης έργων, συμβάσεων και επενδύσεων.

Το δύσκολο όμως ξεκινά το 2027.

Ποιος θα καλύψει το επενδυτικό κενό όταν μειωθεί η ευρωπαϊκή ώθηση;

Η απάντηση πρέπει να είναι: ιδιωτικά κεφάλαια.

Εάν αυτά δεν αυξηθούν αρκετά, η οικονομία κινδυνεύει να περάσει από την περίοδο ισχυρής δημόσιας και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης σε μια απότομη επενδυτική προσγείωση.

3. Η διπλή παγίδα: Ακριβή ενέργεια και ακριβό χρήμα

Η γεωπολιτική εισβάλλει ξανά στην οικονομία.

Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η πίεση στα Στενά του Ορμούζ έχουν επαναφέρει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Για μια οικονομία όπως η ελληνική, με ισχυρή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές.

Αυξάνεται:

• το κόστος παραγωγής,
• το μεταφορικό κόστος,
• η λειτουργική δαπάνη των επιχειρήσεων,
• η πίεση στο εμπορικό ισοζύγιο.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται στην πιο δύσκολη θέση, επειδή έχουν μικρότερα περιθώρια κέρδους και πολύ περιορισμένη δυνατότητα να απορροφήσουν τις αυξήσεις.

Ταυτόχρονα, όμως, η επιστροφή του πληθωρισμού δυσκολεύει και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Εάν οι τιμές παραμείνουν επίμονα υψηλές, η νομισματική πολιτική μπορεί να παραμείνει αυστηρότερη για περισσότερο χρόνο.

Και έτσι δημιουργείται η πιο επικίνδυνη εξίσωση:

ακριβότερη ενέργεια + ακριβότερη χρηματοδότηση.

Η επιχείρηση που χρειάζεται περισσότερο κεφάλαιο κίνησης λόγω αυξημένων τιμών θα πρέπει ταυτόχρονα να το δανειστεί ακριβότερα.

4. Το τεστ των πλεονασμάτων

Η κυβέρνηση έχει ένα ισχυρό δημοσιονομικό όπλο.

Το πρωτογενές πλεόνασμα κινείται κοντά στο 4% του ΑΕΠ και δημιούργησε τον χώρο για το νέο πακέτο παρεμβάσεων.

Η αύξηση της απασχόλησης, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση έχουν διευρύνει τα δημόσια έσοδα.

Όμως υπάρχει μια κρίσιμη παγίδα.

Δεν είναι όλα τα επιπλέον έσοδα το ίδιο ποιοτικά.

Ο πληθωρισμός, για παράδειγμα, ενισχύει τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργεί μόνιμο και υγιή δημοσιονομικό χώρο.

Αντιθέτως, ταυτόχρονα πιέζει το πραγματικό εισόδημα και μπορεί να αναγκάσει την κυβέρνηση να δαπανήσει περισσότερα για αντισταθμιστικά μέτρα.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως είναι πόσο από τον σημερινό δημοσιονομικό χώρο είναι διαρθρωτικό και πόσο συγκυριακό.

5. Χρέος: Η μεγαλύτερη άμυνα της χώρας

Το δημόσιο χρέος παραμένει μεγάλο, αλλά η δομή του αποτελεί πλέον σημαντική ασπίδα.

Η μεγάλη μέση διάρκεια, τα σταθερά επιτόκια σε σημαντικό τμήμα του και η πολιτική πρόωρων αποπληρωμών περιορίζουν την άμεση μετάδοση των αυξήσεων των επιτοκίων στον κρατικό προϋπολογισμό.

Αυτό είναι ένα από τα ισχυρότερα πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας.

Ο στόχος για χρέος κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2030 παραμένει όμως απαιτητικός.

Χρειάζεται ταυτόχρονα:

υψηλή ονομαστική ανάπτυξη και σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα.

Ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να πιέσει και τα δύο.

Αν επιβραδυνθεί η ανάπτυξη και ταυτόχρονα χρειαστούν πρόσθετες επιδοτήσεις, η τροχιά γίνεται δυσκολότερη.

6. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών: Η παλιά πληγή

Υπάρχει ακόμη ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σημαντικό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Αυτό δείχνει ότι ένα μέρος της ανάπτυξης παραμένει έντονα εξαρτημένο από εισαγωγές.

Όταν αυξάνονται οι επενδύσεις και η κατανάλωση, μεγάλο μέρος της πρόσθετης ζήτησης κατευθύνεται σε εισαγόμενα αγαθά, καύσιμα και εξοπλισμό.

Και η ακριβή ενέργεια επιβαρύνει ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα.

Η πραγματική επιτυχία θα έρθει όταν η Ελλάδα παράγει περισσότερο από ό,τι εισάγει στους κρίσιμους παραγωγικούς κλάδους.

Το δυσκολότερο στοίχημα: Παραγωγικότητα

Η τελευταία μάχη είναι ίσως και η σημαντικότερη.

Οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν.

Αλλά για να αυξάνονται μόνιμα χωρίς να δημιουργούν νέο πληθωρισμό ή απώλεια ανταγωνιστικότητας, πρέπει να αυξάνεται ταυτόχρονα και η παραγωγικότητα.

Η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά, όμως αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα: ελλείψεις εργατικού δυναμικού και εξειδικευμένων στελεχών.

Η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερες θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Όχι απλώς περισσότερες θέσεις εργασίας.

Τεχνολογία, βιομηχανία, ενέργεια, logistics, φαρμακευτική παραγωγή, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι οι κλάδοι στους οποίους θα κριθεί εάν το παραγωγικό μοντέλο αλλάζει πραγματικά.

Οι 6 παγίδες που μπορούν να αλλάξουν την εικόνα

Μετά τη ΔΕΘ, επομένως, η ελληνική οικονομία έχει απέναντί της έξι βασικούς κινδύνους:

• νέα άνοδο του πληθωρισμού,
• παρατεταμένο ενεργειακό σοκ,
• υψηλότερα επιτόκια,
• επενδυτικό κενό μετά το Ταμείο Ανάκαμψης,
• διαρθρωτικό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών,
• αδύναμη παραγωγικότητα σε σχέση με την αύξηση των μισθών.

Κανένας από αυτούς δεν ακυρώνει τη βελτίωση που έχει προηγηθεί.

Αλλά κανένας δεν είναι και αμελητέος.

Η Ελλάδα έχει πλέον άμυνες – τώρα πρέπει να αποδείξει ότι έχει και δεύτερη ταχύτητα

Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις είναι ότι η χώρα εισέρχεται στη νέα αβεβαιότητα με σαφώς περισσότερες άμυνες.

Έχει δημοσιονομικό χώρο.

Έχει ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους.

Έχει επενδυτική αξιοπιστία.

Έχει χαμηλότερη ανεργία και μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα.

Αυτό όμως δεν αρκεί για την επόμενη δεκαετία.

Το πραγματικό στοίχημα μετά τη ΔΕΘ είναι να περάσει η ελληνική οικονομία από την ανάκαμψη στη διατηρήσιμη παραγωγική ανάπτυξη.

Γιατί το 2027 μπορεί να είναι η πρώτη χρονιά στην οποία θα φανεί καθαρά αν το νέο ελληνικό μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει χωρίς το μεγάλο προστατευτικό δίχτυ του Ταμείου Ανάκαμψης και μέσα σε ένα πολύ πιο ακριβό και ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Και εκεί ακριβώς θα κριθεί εάν η σημερινή δημοσιονομική επιτυχία είναι ένα ισχυρό σημείο του οικονομικού κύκλου ή η βάση για μια πραγματικά νέα εποχή.

Πηγή: pagenews.gr