Η Θέουτα βιώνει το χειρότερο μεταναστευτικό επεισόδιό της των τελευταίων πέντε ετών. Μόνο μέσα σε 15 ημέρες, η αυτόνομη πόλη έχει καταγράψει περισσότερες από 1.500 αφίξεις μεταναστών από το Μαρόκο, την Αλγερία και την υποσαχάρια Αφρική, σχεδόν 200 ανθρώπων την ημέρα, οι περισσότεροι κολυμπώντας μέχρι τον νότιο μόλο της παραλίας Ταραχάλ. Ο πρόεδρος της Θέουτα, Χουάν Βίβας, έφτασε να προειδοποιήσει ότι, αν ο ρυθμός δεν μειωθεί, η πόλη μπορεί να πλησιάσει τα μεγέθη του Μαΐου του 2021, όταν σε λίγες ημέρες μπήκαν σχεδόν 10.000 άνθρωποι μετά την διπλωματική κρίση με το Μαρόκο για τη φιλοξενία του Μπραχίμ Γκάλι.
Τα ξημερώματα της Πέμπτης ήταν, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα, τα πιο τεταμένα μέχρι σήμερα: η Guardia Civil είχε κατακλυστεί, βγάζοντας αδιάκοπα ανθρώπους από το νερό μέσα στην ομίχλη, με ακόμη περισσότερους υποψήφιους να περιμένουν σειρά στη μαροκινή ακτή.
Η έξαρση συμπίπτει με την επίσημη επίσκεψη που πραγματοποίησε ο Πέδρο Σάντσεθ στην Αλγερία στις 20 Ιουλίου για να σηματοδοτήσει το τέλος της διπλωματικής κρίσης που είχε ανοίξει το 2022 λόγω της ισπανικής στροφής στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Πηγές της Guardia Civil που επικαλούνται διάφορα μέσα επισημαίνουν ότι το Μαρόκο έχει χαλαρώσει την επιτήρηση στην πλευρά του συνόρου από τότε, ένα μοτίβο που είχε ήδη παρατηρηθεί το 2021 μετά τη φιλοξενία του Μπραχίμ Γκάλι.
Το Κέντρο Προσωρινής Παραμονής Μεταναστών (CETI), με χωρητικότητα 512 ατόμων, είναι εδώ και ημέρες υπερπλήρες· την Πέμπτη ξεπερνούσε ήδη τους χίλιους διαμένοντες, με ακόμη χίλιους να περιμένουν απ’ έξω. Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη όσον αφορά τους ασυνόδευτους ανήλικους αλλοδαπούς: η Θέουτα φιλοξενεί πλέον 570, έναντι 180 πριν από δέκα ημέρες, δηλαδή 1.600% πάνω από τη χωρητικότητα των δομών της. Η πόλη αναγκάστηκε να ξανανοίξει δύο δομές φιλοξενίας που προορίζονταν μόνο για έκτακτες ανάγκες.
Ένα νομικό κενό στη ρίζα της κρίσης
Πίσω από το μπλοκάρισμα βρίσκονται δύο δικαστικά μέτωπα που διασταυρώθηκαν στην πιο δύσκολη στιγμή. Το πρώτο ξεκινά από μια σχετικά παλιά υπόθεση: ένας Αλγερινός μετανάστης προσέφυγε κατά της συνοπτικής επαναπροώθησής του στο Μαρόκο υποστηρίζοντας ότι είχε μπει κολυμπώντας, χωρίς να παραβιάσει κανέναν φράχτη ούτε συρματοπλέγματα.
Το δικαστήριο της Θέουτα, στη συνέχεια το Ανώτερο Δικαστήριο της Ανδαλουσίας και τελικά το Ανώτατο Δικαστήριο του έδωσαν δίκιο, καθορίζοντας μια κρίσιμη νομολογία: όποιος φτάνει κολυμπώντας δεν υπερβαίνει «συνοριακό στοιχείο αποτροπής», το κριτήριο που θέτει η δέκατη πρόσθετη διάταξη του Νόμου περί Αλλοδαπών για να μπορεί να εφαρμοστεί η απόρριψη στα σύνορα χωρίς να ανοίξει ατομικός φάκελος. Στην πράξη, αυτό αφήνει εκτός του μηχανισμού άμεσης επιστροφής μεγάλο μέρος όσων περνούν σήμερα από τον Ταραχάλ.
Το δεύτερο μέτωπο είναι πιο πρόσφατο: στις 8 Ιουλίου το Ανώτατο Δικαστήριο (STS 868/2026) ακύρωσε αρκετές διατάξεις του Κανονισμού περί Αλλοδαπών του 2024, μεταξύ των οποίων μία που μείωνε την υποχρέωση των διοικήσεων να παρέχουν άμεση φροντίδα στους ασυνόδευτους ανήλικους αλλοδαπούς που εντοπίζονται σε ισπανικό έδαφος.
Η απόφαση ενισχύει, δεν αποδυναμώνει, την προστασία των παιδιών μεταναστών, αλλά ο Βίβας την έχει παρουσιάσει ως πρόσθετο εμπόδιο για τη διαχείριση των αφίξεων ανηλίκων και έχει ζητήσει ανοιχτά να «νομιμοποιηθούν» οι επαναπροωθήσεις εν θερμώ στην περίπτωσή τους.
Με αυτή τη διάγνωση, η κυβέρνηση της Θέουτα έχει στηρίξει μια πρόταση νόμου που προώθησε το Λαϊκό Κόμμα (PP) στο Κοινοβούλιο για να τροποποιηθεί η δέκατη πρόσθετη διάταξη. Η μεταρρύθμιση επιδιώκει να ορίσει ρητά ότι το ειδικό καθεστώς απόρριψης στα σύνορα θα εφαρμόζεται επίσης σε όσους επιχειρούν να μπουν παράτυπα από τη Θέουτα και τη Μελίγια μέσω οποιουδήποτε μη εξουσιοδοτημένου σημείου, είτε από ξηρά είτε από θάλασσα.
Ο δηλωμένος στόχος είναι να προσφέρει νομική ασφάλεια στη Guardia Civil, τα συνδικάτα της, όπως η AUGC, ζητούν εδώ και εβδομάδες ένα πιο σαφές πλαίσιο δράσης ώστε να μην εγκλωβίζονται ανάμεσα στη νομολογία των δικαστηρίων και την πίεση στα σύνορα.
Μια διχασμένη πολιτική αντιπαράθεση
Η πρόταση δεν έχει προκαλέσει συναίνεση. Το PSOE έχει ζητήσει ενότητα απέναντι στην κρίση χωρίς να συνταχθεί πλήρως με το συγκεκριμένο περιεχόμενο της μεταρρύθμισης. Η VOX, από την πλευρά της, έχει κατηγορήσει το PP για ασυνέπεια: επί χρόνια χαρακτήριζε παράνομες τις ίδιες τις προτάσεις της VOX για την επιστροφή ασυνόδευτων ανηλίκων αλλοδαπών, υποστηρίζοντας τότε ότι η ισχύουσα νομοθεσία το απαγόρευε.
Σε αυτά προστίθεται η αντίθεση οργανώσεων όπως η Coordinadora de Barrios, η No Name Kitchen ή η Υπηρεσία Ιησουιτών για Μετανάστες, που εκπροσωπούν αρκετούς από τους μετανάστες που επηρεάζονται από επαναπροωθήσεις χωρίς διαδικασία και θεωρούν ότι η μεταρρύθμιση εγκυμονεί κινδύνους για τις ατομικές εγγυήσεις, ειδικά στην περίπτωση των ανηλίκων. Η πρόταση του PP βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και η εξέτασή της στο Κοινοβούλιο μπορεί να παραταθεί, ενώ η πίεση στον Ταραχάλ δεν υποχωρεί.
Οποιαδήποτε μεταρρύθμιση που επηρεάζει άμεσα το καθεστώς των ασυνόδευτων ανηλίκων θα πρέπει να παρακάμψει την ίδια νομολογιακή γραμμή που επανεπιβεβαίωσε το Ανώτατο Δικαστήριο στις 8 Ιουλίου, κάτι που προϊδεάζει για νέες προσφυγές αν ο νόμος προχωρήσει με τη σημερινή του διατύπωση. Στο παρασκήνιο παραμένει επίσης η υποχρέωση να ευθυγραμμιστεί κάθε αλλαγή με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, μια ισορροπία που ούτε η Θέουτα ούτε η Μαδρίτη έχουν καταφέρει ακόμη να βρουν.
Οι ιστορίες πίσω από τα σύνορα: ποιοι περνούν και με ποιον τρόπο
Η πρόσβαση στο CETI προσφέρει μια διαφορετική, πιο άμεση εικόνα της κρίσης. Όπως περιγράφει η «El Mundo», ο δρόμος που οδηγεί στην είσοδο του κέντρου έχει μετατραπεί σε ένα ανθρώπινο μελίσσι χωρίς σαφή κατεύθυνση: οικογένειες ξαπλωμένες στο έρεισμα, κόκκινες κουβέρτες του Ερυθρού Σταυρού, αυτοσχέδιες σκηνές από σεντόνια, χαρτόνια και κλαδιά. Στις πύλες του χώρου, δεκάδες άνδρες σχηματίζουν ουρά για να πλυθούν γονατιστοί κάτω από μια δημόσια βρύση.
Ανάμεσά τους, η ίδια εφημερίδα μεταφέρει την μαρτυρία του Μοχάμεντ, ενός 23χρονου Μαροκινού από τη Ναντόρ, ενός από τους περίπου χίλιους που περιμένουν σειρά για να μπουν σε ένα CETI ήδη υπερκορεσμένο. Δηλώνει ότι έκανε ένα ταξίδι 12 ωρών με λεωφορείο μέχρι τα Καστιγιέχος και ότι διέσχισε κολυμπώντας ως τον Ταραχάλ τα ξημερώματα, χωρίς πέδιλα, στολή νεοπρενίου ή σωσίβιο, υπομένοντας ακραίο κρύο στην προσπάθεια.
Έζησε τρία χρόνια στη Βαρκελώνη και μιλάει άπταιστα ισπανικά· είχε επιστρέψει στο Μαρόκο πριν από δύο εβδομάδες για να δει την οικογένειά του και, επειδή δεν είχε νόμιμα έγγραφα, επέλεξε να γυρίσει πίσω από την παράτυπη οδό. Σύμφωνα με όσα είπε στην «El Mundo», μιλά για την έλλειψη ευκαιριών και την πείνα στη χώρα του ως κίνητρα του ταξιδιού.
Στην άλλη πλευρά, στα Καστιγιέχος , η «El Faro de Ceuta» αναφέρει ότι οι μαροκινές αρχές έχουν κλείσει τμήμα του παραλιακού πεζόδρομου για να περιορίσουν τις εισόδους στη θάλασσα, κυρίως ανηλίκων, που συγκεντρώνονται εκεί σε μεγάλο αριθμό. Τα μεταλλικά κιγκλιδώματα που έχουν τοποθετηθεί παρακάμπτονται με ευκολία, και τα λεωφορεία που φορτώνουν όσους αναχαιτίζονται τους μεταφέρουν σε σημεία του νότου, κυρίως προς τη Σαχάρα. Σύμφωνα με το ίδιο μέσο, την Τρίτη μια μητέρα με τα τρία παιδιά της παραλίγο να χάσει τη ζωή της από πνιγμό επιχειρώντας να περάσει κολυμπώντας.
Πηγή: pagenews.gr