Ο Ντόναλντ Τραμπ αποφεύγει μέχρι στιγμής να δώσει την καθαρή πολιτική στήριξη που θα ήθελε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, την ώρα που ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βλέπει την εκλογική του θέση να επιδεινώνεται ενόψει της αναμέτρησης της 27ης Οκτωβρίου 2026.
Η εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί μέχρι πριν λίγους μήνες το ενδεχόμενο μιας δημόσιας endorsement από τον Τραμπ θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο στους κύκλους του Νετανιάχου.
Σήμερα, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ερωτηθεί επανειλημμένα αν στηρίζει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και κάθε φορά αποφεύγει να το κάνει.
Αυτό από μόνο του είναι μήνυμα.
Οι δημοσκοπήσεις δεν βοηθούν τον Νετανιάχου
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Νετανιάχου είναι οι αριθμοί.
Οι τρέχουσες δημοσκοπήσεις δίνουν στον σημερινό κυβερνητικό του συνασπισμό περίπου 49 έως 53 έδρες, αισθητά λιγότερες από τις 61 που απαιτούνται για σχηματισμό κυβέρνησης και πολύ κάτω από τις 68 που διαθέτει σήμερα.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αντίθετα, κινούνται περίπου στις 67 έως 70 έδρες, ενώ ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού Γκάντι Αϊζενκοτ εμφανίζεται σε αρκετές μετρήσεις με καλύτερες προσωπικές επιδόσεις από τον Νετανιάχου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, επομένως, δεν χρειάζεται απαραιτήτως να κερδίσει καθαρά.
Χρειάζεται να μην ηττηθεί ολοκληρωτικά.
Το πραγματικό σχέδιο του Νετανιάχου: Να μην μπορεί να κυβερνήσει κανείς
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της εκλογικής στρατηγικής του.
Εάν η αντιπολίτευση δεν συγκεντρώσει επαρκή αριθμό εδρών για να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς τη στήριξη αραβοϊσραηλινών κομμάτων και ο ίδιος ο Νετανιάχου επίσης δεν μπορεί να φτάσει στις 61, τότε το Ισραήλ μπορεί να βρεθεί ξανά σε πολιτικό αδιέξοδο.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Άρα, πολιτικά, η επιβίωση μπορεί να είναι σχεδόν εξίσου σημαντική με τη νίκη.
Το Οβάλ Γραφείο και η δύσκολη ερώτηση
Η αμηχανία είχε φανεί ήδη πριν από δύο εβδομάδες στο Οβάλ Γραφείο.
Σύμφωνα με το Axios, όταν ο Τραμπ ρώτησε τον Νετανιάχου πώς πάει στις δημοσκοπήσεις, εκείνος δίστασε να απαντήσει και παρενέβη συνεργάτης του για να πει ότι «κερδίζει».
Το πρόβλημα είναι ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο.
Και αυτό μπορεί να εξηγεί μέρος της προεδρικής επιφυλακτικότητας.
Ο Τραμπ παραδοσιακά προτιμά να συνδέεται με πολιτικούς που θεωρεί ότι μπορούν να κερδίσουν.
Ένας αποδυναμωμένος Νετανιάχου είναι πολύ λιγότερο ελκυστικό στοίχημα.
«Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του»
Η προσωπική σχέση των δύο ανδρών παραμένει σημαντική.
Αλλά δεν είναι πλέον αρκετή.
Σύμφωνα με δύο ανθρώπους που συζήτησαν πρόσφατα με τον Αμερικανό πρόεδρο για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο Τραμπ σχολίασε ότι ο Νετανιάχου είναι ο χειρότερος εχθρός του ίδιου του εαυτού του.
Η φράση αποτυπώνει την αυξανόμενη ενόχληση στον Λευκό Οίκο.
Ο Τραμπ μπορεί να εκτιμά προσωπικά τον Νετανιάχου και να τον θεωρεί ισχυρό ηγέτη σε περίοδο πολέμου, όμως παράλληλα θεωρεί ότι ορισμένες επιλογές του δυσκολεύουν τα αμερικανικά σχέδια στην περιοχή.
Γάζα: Η τελευταία μεγάλη σύγκρουση
Το τελευταίο σοβαρό επεισόδιο αφορά τη Γάζα.
Ο Νετανιάχου απέρριψε δημόσια το σχέδιο του αμερικανικού Board of Peace για τον αφοπλισμό της Χαμάς, προκαλώντας νέα ένταση με την Ουάσιγκτον.
Στον Λευκό Οίκο, πάντως, η δήλωση ερμηνεύτηκε κυρίως ως εκλογική κίνηση και όχι απαραίτητα ως οριστική αλλαγή πολιτικής.
Η αμερικανική γραμμή είναι ουσιαστικά:
ο Νετανιάχου μπορεί να λέει ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσει πολιτικά, αρκεί στην πράξη να συμμορφώνεται με τις βασικές αμερικανικές απαιτήσεις.
Ο Κούσνερ επιστρέφει στο Ισραήλ
Αυτό ακριβώς θα επιχειρήσει να κλειδώσει ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Ο Κούσνερ σχεδιάζει επίσκεψη στο Ισραήλ την επόμενη εβδομάδα μαζί με τον Νικολάι Μλαντένοφ, τον υψηλό εκπρόσωπο του Board of Peace, με στόχο να προχωρήσει το επόμενο στάδιο του αμερικανικού σχεδίου για τη Γάζα.
Η Ουάσιγκτον θέλει να αποτρέψει ένα πολύ συγκεκριμένο σενάριο:
να παγώσει η αμερικανική στρατηγική μέχρι να τελειώσουν οι ισραηλινές εκλογές.
Γι’ αυτό η αποστολή Κούσνερ αποκτά βαρύτητα μεγαλύτερη από μία απλή διπλωματική επίσκεψη.
Ιράν, Λίβανος και Συρία: Οι αποκλίσεις μεγαλώνουν
Η απόσταση Τραμπ–Νετανιάχου δεν αφορά μόνο τη Γάζα.
Έχει μεγαλώσει επίσης σε:
- Ιράν,
- Λίβανο,
- Συρία,
- και στον βαθμό στρατιωτικής ελευθερίας που πρέπει να έχει το Ισραήλ.
Ο Τραμπ θέλει να προχωρήσει σε μια συνολικότερη περιφερειακή διευθέτηση.
Ο Νετανιάχου έχει συχνά διαφορετικές πολιτικές και στρατιωτικές προτεραιότητες.
Αυτό δημιουργεί πλέον μια δύσκολη σχέση:
στενοί σύμμαχοι, αλλά με αποκλίνουσες ανάγκες.
Ο Τραμπ έχει δική του ατζέντα – και δεν θέλει να τη θυσιάσει για τον Νετανιάχου
Για τον Λευκό Οίκο, οι ισραηλινές εκλογές είναι κρίσιμες επειδή επηρεάζουν σχεδόν ολόκληρη την αμερικανική στρατηγική για τα επόμενα δύο χρόνια.
Ο Τραμπ θέλει:
- πρόοδο στο σχέδιο για τη Γάζα,
- διαπραγμάτευση Ισραήλ–Λιβάνου,
- συμφωνία ασφαλείας Ισραήλ–Συρίας,
- σταθεροποίηση της κρίσης με το Ιράν,
- και πάνω απ’ όλα, μια πιθανή ιστορική συμφωνία Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας.
Ένας πολιτικά αδύναμος Νετανιάχου μπορεί να γίνει εμπόδιο σε όλα αυτά.
Το τραύμα του 2019
Η σημερινή αμερικανική επιφυλακτικότητα έχει και ιστορικό υπόβαθρο.
Στον Λευκό Οίκο θυμούνται πολύ καλά την ισραηλινή πολιτική κρίση του 2019, όταν οι επαναλαμβανόμενες εκλογές παρέλυσαν για μεγάλο διάστημα τη διπλωματική διαδικασία.
Η αμερικανική πλευρά δεν θέλει να ξαναζήσει το ίδιο.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος έχει ξεκαθαρίσει ότι αυτή τη φορά ο Λευκός Οίκος δεν θέλει οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ να κρατήσουν όμηρο την περιφερειακή του ατζέντα.
Η ισραηλινή αντιπολίτευση φοβάται ακριβώς ένα πράγμα: Την endorsement του Τραμπ
Παρά τη σημερινή απόσταση, οι πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου δεν θεωρούν το θέμα λήξαν.
Οι Γκάντι Αϊζενκοτ, Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ έχουν, σύμφωνα με το Axios, εκφράσει ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Τραμπ να παρέμβει τελικά υπέρ του Νετανιάχου.
Μάλιστα, μέσω κοινών γνωστών, δωρητών και πολιτικών διαύλων φέρεται να έχουν περάσει μηνύματα προς τον Τραμπ και συνεργάτες του, ζητώντας από τον Αμερικανό πρόεδρο να παραμείνει ουδέτερος.
Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο ισχυρό θεωρείται ακόμη το «χαρτί Τραμπ» μέσα στην ισραηλινή πολιτική.
Όμως και ο Τραμπ δεν είναι πλέον τόσο δημοφιλής όσο ήταν
Υπάρχει όμως μια ακόμη αλλαγή.
Η δημοτικότητα του Τραμπ στο Ισραήλ έχει υποχωρήσει τους τελευταίους μήνες, καθώς μέρος της κοινής γνώμης έχει δυσαρεστηθεί από τη συμφωνία με το Ιράν και από τους περιορισμούς που η Ουάσιγκτον επιχείρησε να επιβάλει στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μελλοντική endorsement δεν είναι βέβαιο ότι θα έχει την ίδια εκλογική αξία που θα είχε παλαιότερα.
Παραμένει όμως σημαντική.
Ο Τραμπ τον επαινεί – αλλά σε παρελθοντικό χρόνο
Υπάρχει και μια ενδιαφέρουσα επικοινωνιακή λεπτομέρεια.
Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τον Νετανιάχου «great wartime prime minister», αλλά σε πρόσφατες παρεμβάσεις αναφερόταν συχνά στην επιτυχία του σε παρελθοντικό χρόνο.
Αυτό έχει προκαλέσει ερμηνείες στο Ισραήλ.
Δεν αποτελεί βεβαίως πολιτική απόφαση.
Αλλά δείχνει πόσο πολύ διαβάζεται πλέον κάθε λέξη του Αμερικανού προέδρου μέσα από το πρίσμα των εκλογών.
Το pardon που εξαφανίστηκε από τη δημόσια συζήτηση
Η αλλαγή γίνεται ακόμη πιο εμφανής εάν συγκριθεί με τους πρώτους μήνες του πολέμου στο Ιράν.
Τότε ο Τραμπ είχε ταχθεί έντονα υπέρ μιας χάρης προς τον Νετανιάχου ώστε να τερματιστεί η δίκη του για διαφθορά.
Σήμερα, παρότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι το θέμα συζητήθηκε ιδιωτικά στην τελευταία συνάντηση, ο Τραμπ έχει πάψει εδώ και μήνες να το προβάλλει δημόσια.
Και αυτό είναι ένα ακόμη σημάδι ότι η πολιτική σχέση έχει γίνει πιο ψυχρή και συναλλακτική.
Τι πραγματικά φοβάται ο Λευκός Οίκος
Το κεντρικό ζήτημα για τον Τραμπ δεν είναι αν «συμπαθεί» τον Νετανιάχου.
Είναι αν ο Νετανιάχου μπορεί να βοηθήσει ή να εμποδίσει τη δική του στρατηγική.
Και σήμερα η απάντηση είναι πολύ λιγότερο ξεκάθαρη απ’ ό,τι πριν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει έναν Ισραηλινό πρωθυπουργό που να μπορεί:
- να ελέγξει τον κυβερνητικό του συνασπισμό,
- να εφαρμόσει συμφωνίες,
- να περιορίσει στρατιωτικές κινήσεις όταν ζητείται,
- να κάνει παραχωρήσεις όταν απαιτείται,
- και να διαθέτει αρκετή εσωτερική νομιμοποίηση ώστε οι συμφωνίες να επιβιώσουν.
Οι δημοσκοπήσεις του Νετανιάχου δημιουργούν αμφιβολίες για όλα αυτά.
Η μεγάλη ειρωνεία
Η ειρωνεία είναι ότι ο Νετανιάχου είχε επενδύσει επί χρόνια στην εικόνα της μοναδικής προσωπικής του σχέσης με τον Τραμπ.
Η σχέση αυτή εξακολουθεί να υπάρχει.
Αλλά η πολιτική δεν λειτουργεί με προσωπική πίστη.
Λειτουργεί με συμφέροντα.
Και τα συμφέροντα των δύο ηγετών έχουν αρχίσει να αποκλίνουν.
Ο Νετανιάχου πρέπει να κερδίσει — ή τουλάχιστον να επιβιώσει — στις 27 Οκτωβρίου.
Ο Τραμπ, αντίθετα, θέλει να πετύχει αποτελέσματα στη Μέση Ανατολή ανεξάρτητα από το ποιος θα βρίσκεται στην πρωθυπουργία του Ισραήλ.
Η endorsement που μπορεί να μην έρθει ποτέ
Με περίπου 75 ημέρες μέχρι τις κάλπες, κάθε εβδομάδα που περνά χωρίς δημόσια στήριξη από τον Τραμπ έχει μεγαλύτερη πολιτική σημασία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί ακόμη να αλλάξει στάση.
Αλλά η σημερινή σιωπή δεν είναι ουδέτερη.
Ειδικά όταν ένας σύμμαχος ζητά στήριξη και δεν την παίρνει.
Και αυτό κάνει τις ισραηλινές εκλογές πολύ περισσότερο από μια εσωτερική πολιτική αναμέτρηση.
Είναι πλέον και τεστ για το αν ο Τραμπ θεωρεί τον Νετανιάχου απαραίτητο για τη νέα Μέση Ανατολή που θέλει να διαμορφώσει — ή αν έχει αρχίσει να πιστεύει ότι μπορεί να προχωρήσει και χωρίς αυτόν.
Πηγή: pagenews.gr