Γεραπετρίτης–Αραγτσί: Σκληρό μήνυμα της Τεχεράνης για το Ορμούζ – Στο στόχαστρο ΗΠΑ, Ισραήλ και Ευρώπη

Πυκνή συνομιλία Αθήνας–Τεχεράνης με φόντο το Στενό του Ορμούζ, τον πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και τις ευρωπαϊκές επικρίσεις – Η Ελλάδα επιμένει σε διπλωματική αποκλιμάκωση και ελευθερία ναυσιπλοΐας, ενώ το Ιράν δηλώνει αποφασισμένο να υπερασπιστεί την εθνική του ασφάλεια

Σε μια ιδιαίτερα πυκνή σε περιεχόμενο τηλεφωνική επικοινωνία, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Ιρανός ομόλογός του Αμπάς Αραγτσί συζήτησαν το βράδυ της Πέμπτης 13 Αυγούστου τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με το Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται στον πυρήνα της συζήτησης.

Η συνομιλία είχε σαφώς ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση. Η Τεχεράνη επιχείρησε να παρουσιάσει την ανασφάλεια στο Ορμούζ ως άμεση συνέπεια των στρατιωτικών ενεργειών των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, ενώ ταυτόχρονα εξαπέλυσε επίθεση κατά ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τη στάση τους απέναντι στο Ισραήλ και για όσα το Ιράν θεωρεί επιλεκτική επίκληση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Από ελληνικής πλευράς, το μήνυμα παρέμεινε προσηλωμένο στη διπλωματία, στο Διεθνές Δίκαιο και στη διατήρηση ασφαλών θαλάσσιων οδών, ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας για την ελληνική ναυτιλία.

Η Τεχεράνη δείχνει ΗΠΑ και Ισραήλ για το Ορμούζ

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ιρανική πλευρά, ο Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι η σημερινή ανασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ δεν είναι αποτέλεσμα επιλογής της Τεχεράνης, αλλά συνέπεια της στρατιωτικής σύγκρουσης και των ενεργειών των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η ιρανική θέση είναι ότι η χώρα έχει δικαίωμα να προστατεύσει τα εθνικά της συμφέροντα και να εμποδίσει τη χρησιμοποίηση των θαλάσσιων οδών από δυνάμεις που θεωρεί επιτιθέμενες.

Σε προηγούμενη συνομιλία με τον Γιώργο Γεραπετρίτη τον Μάρτιο, ο Αραγτσί είχε επίσης συνδέσει την αστάθεια στο Ορμούζ με τη στρατιωτική σύγκρουση, ενώ η ελληνική πλευρά είχε θέσει ξεκάθαρα την ανάγκη προστασίας της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Το συγκεκριμένο σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο και οποιαδήποτε διαταραχή στο Ορμούζ μετατρέπεται άμεσα σε ζήτημα οικονομικής και ενεργειακής ασφάλειας.

Αραγτσί: Το Ιράν θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά του

Η ιρανική πλευρά φέρεται να επανέλαβε με ιδιαίτερη ένταση ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί περιορισμούς στην άσκηση των δικαιωμάτων της στην περιοχή.

Η γραμμή της ιρανικής διπλωματίας είναι ότι η χώρα θα συνεχίσει να προστατεύει την κυριαρχία και την εθνική της ασφάλεια, ακόμη και εάν αυτό συνεπάγεται περιορισμούς στη χρήση των θαλάσσιων οδών από κράτη ή δυνάμεις που αντιμετωπίζει ως εχθρικές.

Σε δημόσιες τοποθετήσεις του προηγούμενου διαστήματος, ο Αραγτσί είχε δηλώσει ότι το Ιράν θα συνεχίσει τις «αμυντικές επιχειρήσεις» του εναντίον όσων θεωρεί επιτιθέμενους και ότι η χώρα λαμβάνει μέτρα ώστε το Ορμούζ να μη χρησιμοποιείται εναντίον της, επιτρέποντας παράλληλα ασφαλή διέλευση σε άλλα πλοία.

Αυτό είναι και το πιο ευαίσθητο σημείο για την Αθήνα.

Η ελληνική ναυτιλία στη μέση της κρίσης

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες αρτηρίες της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

Για την Ελλάδα το θέμα είναι ακόμη πιο άμεσο.

Ήδη από τον Μάρτιο, ο Γεραπετρίτης είχε θέσει στην ιρανική πλευρά το ζήτημα της ασφαλούς διέλευσης ελληνικών πλοίων και της προστασίας των πληρωμάτων. Ελληνικές διπλωματικές πηγές είχαν τότε επισημάνει ότι η Αθήνα δεν θεωρεί το Ιράν εχθρική χώρα και ότι βασική προτεραιότητα είναι η ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σημερινή επικοινωνία δεν αφορά μόνο μια γενική έκκληση για ειρήνη.

Αφορά ένα άμεσο ελληνικό εθνικό συμφέρον.

Κάθε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα επηρεάζει ναύλους, ασφάλιστρα, ενεργειακές τιμές και εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι διαβουλεύσεις Ιράν–Ομάν για ασφαλείς διαδρόμους

Ιδιαίτερο βάρος είχε και η ενημέρωση του Αραγτσί για τις διαβουλεύσεις με το Ομάν σχετικά με τη δημιουργία ή τον καθορισμό ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων.

Το Ομάν παραμένει ένας από τους λίγους περιφερειακούς παίκτες που μπορούν να συνομιλούν ταυτόχρονα με την Τεχεράνη, τις ΗΠΑ και τις αραβικές μοναρχίες.

Η προσπάθεια δημιουργίας διαύλων ασφαλούς διέλευσης δείχνει ότι ακόμη και μέσα στην κλιμάκωση υπάρχει προσπάθεια να αποφευχθεί μια πλήρης παράλυση του Ορμούζ.

Για την παγκόσμια οικονομία, αυτό είναι κρίσιμο.

Μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ, να αυξήσει τις τιμές μεταφοράς και να επιβαρύνει ξανά τον πληθωρισμό διεθνώς.

Γεραπετρίτης: Διπλωματική λύση και ελευθερία ναυσιπλοΐας

Η ελληνική θέση παραμένει σταθερή.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη διπλωματικής λύσης, πλήρους σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Σε προηγούμενη επίσημη τοποθέτηση του υπουργείου Εξωτερικών είχε υπογραμμιστεί ότι η Ελλάδα τάσσεται υπέρ μιας βιώσιμης διπλωματικής διευθέτησης και της προστασίας της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Αυτό το πλαίσιο φαίνεται να παρέμεινε και στη συνομιλία της 13ης Αυγούστου.

Η Αθήνα θέλει να διατηρεί ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με την Τεχεράνη, χωρίς όμως να υποχωρεί από τις θέσεις της για τη διεθνή νομιμότητα και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Βολές Αραγτσί κατά των Βρυξελλών

Η τηλεφωνική επικοινωνία δεν περιορίστηκε όμως στο Ορμούζ.

Ο Αραγτσί εξαπέλυσε κριτική κατά ευρωπαϊκών χωρών για τη στάση τους απέναντι στο Ισραήλ και για τις επικρίσεις που διατυπώνουν κατά της Τεχεράνης για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η ιρανική επιχειρηματολογία είναι ότι μέρος της Ευρώπης έχει υιοθετήσει δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Η Τεχεράνη επικαλείται τη στάση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στις συγκρούσεις στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν και υποστηρίζει ότι όσοι στηρίζουν ή ανέχονται ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν μπορούν ταυτόχρονα να εμφανίζονται ως αυθεντικοί υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Η Ευρώπη έχασε το ηθικό της έρεισμα»

Η αιχμή του Ιρανού υπουργού ήταν ιδιαίτερα σκληρή.

Σύμφωνα με την ιρανική απόδοση της συνομιλίας, ο Αραγτσί υποστήριξε ουσιαστικά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απολέσει το ηθικό έρεισμα που απαιτείται για να επικρίνει άλλες χώρες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η θέση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Τεχεράνης να μετατοπίσει τη συζήτηση από το εσωτερικό καθεστώς του Ιράν προς τη στάση της Δύσης απέναντι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ.

Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για διμερή συζήτηση Ελλάδας–Ιράν.

Η Αθήνα έγινε αποδέκτης ενός ευρύτερου πολιτικού μηνύματος προς τις Βρυξέλλες.

Η Αθήνα δεν θέλει να χάσει τον δίαυλο με την Τεχεράνη

Παρά τις μεγάλες διαφορές, η Ελλάδα επιδιώκει να κρατήσει ανοικτό τον δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν.

Αυτό δεν είναι καινούργιο.

Οι δύο υπουργοί είχαν επικοινωνήσει ξανά στις 28 Μαρτίου, με επίκεντρο και τότε τη Μέση Ανατολή, το Διεθνές Δίκαιο και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Η διατήρηση της επικοινωνίας έχει πρακτική αξία.

Η Ελλάδα είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά παράλληλα διαθέτει ιστορικούς διαύλους με την Τεχεράνη.

Αυτό επιτρέπει στην Αθήνα να λειτουργεί ως συνομιλητής ακόμη και σε περιόδους μεγάλης έντασης.

Η προσφορά ελληνικής τεχνικής και επιστημονικής συνδρομής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ελληνική πρόθεση να προσφέρει τεχνική και επιστημονική υποστήριξη όπου αυτό χρειαστεί στο πλαίσιο των προσπαθειών αποκλιμάκωσης.

Η διατύπωση δείχνει ότι η Αθήνα δεν επιθυμεί απλώς να παρακολουθεί τις διαπραγματεύσεις.

Θέλει να έχει ενεργό ρόλο όπου μπορεί να προσφέρει πρακτική συμβολή, είτε σε ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας είτε σε άλλους τεχνικούς μηχανισμούς.

Η Ελλάδα έχει άμεσο συμφέρον να λειτουργούν ασφαλώς οι θαλάσσιοι διάδρομοι και να περιοριστεί το ρίσκο στρατιωτικού επεισοδίου.

Το Ορμούζ είναι πλέον μεγαλύτερο από μια ναυτική διαφορά

Η στρατηγική σημασία της συνομιλίας βρίσκεται ακριβώς εδώ.

Το Ορμούζ έχει μετατραπεί σε σημείο όπου τέμνονται:

• η στρατιωτική αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν,
• η ισραηλινοϊρανική σύγκρουση,
• η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και της Ασίας,
• η παγκόσμια ναυτιλία,
• οι σχέσεις Ιράν–ΕΕ,
• και η προσπάθεια τρίτων κρατών να λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές.

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε αυτή την εξίσωση λόγω της ναυτιλίας της.

Γι’ αυτό και η διπλωματική επικοινωνία με την Τεχεράνη έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από μια τυπική υπουργική τηλεφωνική συνομιλία.

Η εύθραυστη ελληνική ισορροπία

Η Αθήνα καλείται να κινηθεί σε μια λεπτή γραμμή.

Από τη μία, αποτελεί στενό σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών και διατηρεί ισχυρή στρατηγική σχέση με το Ισραήλ.

Από την άλλη, δεν έχει συμφέρον να μετατραπεί σε εχθρικό κράτος στα μάτια της Τεχεράνης.

Τον Μάρτιο είχαν ήδη εμφανιστεί ενδείξεις ότι το Ιράν έκανε διαχωρισμό ανάμεσα σε «φιλικές» και άλλες χώρες ως προς τη διέλευση από το Ορμούζ, γεγονός που είχε προκαλέσει έντονη ελληνική διπλωματική κινητικότητα.

Αυτό ακριβώς καθιστά απαραίτητο τον ανοιχτό δίαυλο Γεραπετρίτη–Αραγτσί.

Τι σημαίνει η συνομιλία για την επόμενη ημέρα

Η συζήτηση της 13ης Αυγούστου δεν έφερε κάποια θεαματική συμφωνία.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν άνευ σημασίας.

Το Ιράν έστειλε τρία σαφή μηνύματα:

• θεωρεί ΗΠΑ και Ισραήλ υπεύθυνους για την κλιμάκωση στο Ορμούζ,
• δεν προτίθεται να υποχωρήσει σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας,
• απορρίπτει ως υποκριτική μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής κριτικής.

Η Ελλάδα, από την άλλη, έστειλε επίσης σαφές μήνυμα:

• επιμένει στη διπλωματία,
• απαιτεί προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας,
• και θέλει να παραμείνει ενεργός δίαυλος επικοινωνίας με την Τεχεράνη.

Το πραγματικό στοίχημα για την Αθήνα

Η Ελλάδα δεν μπορεί να καθορίσει την έκβαση του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.

Μπορεί όμως να επιδιώξει κάτι πολύ συγκεκριμένο: να προστατεύσει τα ναυτιλιακά της συμφέροντα, να διατηρήσει διπλωματικό κανάλι με την Τεχεράνη και να συμβάλει όπου μπορεί στην αποκλιμάκωση.

Η συνομιλία Γεραπετρίτη–Αραγτσί δείχνει ότι η Αθήνα προσπαθεί ακριβώς αυτό.

Και όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει σημείο υψηλού κινδύνου, αυτή η γραμμή επικοινωνίας θα αποκτά μεγαλύτερη, όχι μικρότερη, αξία.

Γιατί πίσω από τις δημόσιες κατηγορίες και τις σκληρές δηλώσεις υπάρχει ένα πολύ πρακτικό ζήτημα:

η Μέση Ανατολή μπορεί να αντέξει ακόμη μία διπλωματική κρίση.

Η παγκόσμια οικονομία, όμως, δύσκολα θα αντέξει ένα παρατεταμένο μπλοκάρισμα του Ορμούζ.

Πηγή: pagenews.gr