Η δίκη που μπορεί να αλλάξει Facebook και Instagram – Ο Ζούκερμπεργκ απέναντι σε απαίτηση έως $1,4 τρισ.
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 13 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η δίκη που μπορεί να αλλάξει Facebook και Instagram – Ο Ζούκερμπεργκ απέναντι σε απαίτηση έως $1,4 τρισ.
Takeaways : 29 πολιτείες συμμετέχουν στην ομοσπονδιακή υπόθεση, τέσσερις —Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ— δοκιμάζουν πρώτες τις consumer-protection αξιώσεις τους, η Meta υποστηρίζει ότι οι υπολογισμοί τους μπορούν να φτάσουν έως $1,4 τρισ., στο Νέο Μεξικό η εταιρεία έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με συνολική επιβάρυνση $942 εκατ., ενώ πάνω από 100.000 ατομικοί ενάγοντες είχαν ήδη αποστείλει αιτήματα μαζικής διαιτησίας μέχρι τις τελευταίες εταιρικές γνωστοποιήσεις.
Μία από τις σημαντικότερες δίκες στην ιστορία των social media ξεκινά στην Καλιφόρνια και το πραγματικό διακύβευμα για τη Meta μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη βαρύ πρόστιμο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ίδιο το επιχειρηματικό μοντέλο του Facebook και του Instagram.
Είκοσι εννέα αμερικανικές πολιτείες έχουν στραφεί κατά της Meta, κατηγορώντας την ότι σχεδίασε λειτουργίες που κρατούν παιδιά και εφήβους όσο το δυνατόν περισσότερο στις πλατφόρμες, ότι υποβάθμισε ή απέκρυψε τους κινδύνους και ότι συγκέντρωνε δεδομένα χρηστών κάτω των 13 ετών χωρίς την απαιτούμενη γονική συναίνεση.
Η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ αναλαμβάνουν το πρώτο μεγάλο trial απέναντι στον τεχνολογικό κολοσσό, ενώ οι ομοσπονδιακές αξιώσεις των 29 πολιτειών για την προστασία των δεδομένων των παιδιών εξετάζονται επίσης στην ίδια διαδικασία.
Και το πρόσωπο που αναμένεται να βρεθεί ξανά στο επίκεντρο είναι ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ.
Τα likes, το infinite scroll και η «ντοπαμίνη» μπαίνουν στο εδώλιο
Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς το περιεχόμενο που δημοσιεύουν οι χρήστες.
Το πρόβλημα, λένε, βρίσκεται στον σχεδιασμό των ίδιων των προϊόντων.
Infinite scroll, push notifications, likes, συστήματα προτάσεων και άλλοι μηχανισμοί engagement κατηγορούνται ότι δημιουργήθηκαν με στόχο να παρατείνουν τον χρόνο που περνούν οι νέοι στις εφαρμογές.
Οι πολιτείες θα επιχειρήσουν να αποδείξουν ότι η Meta γνώριζε περισσότερα για τις επιπτώσεις αυτών των λειτουργιών από όσα παραδεχόταν δημόσια.
Η ομοσπονδιακή δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς έχει ήδη απορρίψει την προσπάθεια της Meta να σταματήσει τη δίκη, κρίνοντας ότι υπάρχουν πραγματικές διαφορές που πρέπει να κριθούν σχετικά με το εάν οι πλατφόρμες είχαν εθιστικά χαρακτηριστικά και εάν η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό. Παράλληλα, έκρινε πριν από τη δίκη ότι η Meta δεν είχε συμμορφωθεί επαρκώς με τις απαιτήσεις ενημέρωσης και γονικής συναίνεσης του COPPA για παιδιά κάτω των 13 ετών.
Τι έχει πει ο Ζούκερμπεργκ για την ψυχική υγεία των εφήβων
Ο ίδιος ο Ζούκερμπεργκ έχει απορρίψει επανειλημμένα την απλή σύνδεση μεταξύ social media και προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Σε κατάθεσή του στο Κογκρέσο το 2024 είχε υποστηρίξει:
«Δεν θεωρώ ότι η έρευνα έχει δείξει αιτιώδη σύνδεση μεταξύ της χρήσης των social media και της χειρότερης ψυχικής υγείας των νέων».
Η θέση αυτή αποτελεί μέχρι σήμερα βασικό κομμάτι της άμυνας της Meta: η ψυχική υγεία των εφήβων είναι πολυπαραγοντικό ζήτημα και δεν μπορεί, κατά την εταιρεία, να αποδοθεί σε μία εφαρμογή ή σε μία τεχνολογική λειτουργία.
Η Meta υποστηρίζει ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η οικογένεια, το σχολείο, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, η πίεση των σπουδών και άλλα προβλήματα της ζωής των νέων.
Η απολογία Ζούκερμπεργκ στις οικογένειες
Υπάρχει όμως και μία από τις πιο ισχυρές δημόσιες στιγμές του ιδρυτή της Meta.
Τον Ιανουάριο του 2024, σε θυελλώδη ακρόαση της Γερουσίας για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, ο Ζούκερμπεργκ σηκώθηκε, γύρισε προς τις οικογένειες που κρατούσαν φωτογραφίες παιδιών τους και είπε:
«Λυπάμαι για όλα όσα έχετε περάσει. Κανείς δεν θα έπρεπε να περνά όσα υπέστησαν οι οικογένειές σας».
Πρόσθεσε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η εταιρεία συνεχίζει να επενδύει σε μέτρα ασφαλείας και σε ευρύτερες προσπάθειες προστασίας των ανηλίκων.
Η δήλωση εκείνη δεν ήταν παραδοχή νομικής ευθύνης.
Στη σημερινή δίκη, όμως, είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε προηγούμενη δημόσια τοποθέτηση του CEO θα αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος καθώς οι πολιτείες επιχειρούν να συγκρίνουν τι γνώριζε η διοίκηση με όσα έλεγε δημοσίως.
Ζούκερμπεργκ: «Δεν στοχεύουμε παιδιά κάτω των 13»
Ο Ζούκερμπεργκ βρέθηκε ξανά στο δικαστήριο τον Φεβρουάριο του 2026, σε διαφορετική υπόθεση για τον εθισμό ανηλίκων στα social media.
Εκεί επέμεινε επανειλημμένα ότι το Instagram δεν επιτρέπει τη χρήση της πλατφόρμας από παιδιά κάτω των 13 ετών.
Η θέση της Meta είναι ότι όταν εντοπίζει λογαριασμούς χρηστών κάτω από το ηλικιακό όριο, τους αφαιρεί, και ότι δεν μπορεί να θεωρείται πως έχει πραγματική γνώση κάθε παιδιού που δηλώνει ψευδή ηλικία κατά την εγγραφή του.
Το συγκεκριμένο επιχείρημα όμως έχει ήδη δεχθεί σοβαρό νομικό πλήγμα.
Η Γκονζάλες Ρότζερς έκρινε τον Ιούνιο ότι η διαδικασία γονικής ενημέρωσης και συναίνεσης της Meta δεν ήταν επαρκής για να καλύπτει τις απαιτήσεις του COPPA.
Η άμυνα της Meta: «Βάζουμε την ασφάλεια πάνω από την ανάπτυξη»
Η εταιρεία έχει οργανώσει την υπερασπιστική της γραμμή γύρω από ένα εντελώς διαφορετικό αφήγημα από εκείνο των πολιτειών.
Υποστηρίζει ότι επί χρόνια έχει κάνει αλλαγές οι οποίες περιορίζουν ακόμη και το engagement προκειμένου να προστατεύονται καλύτερα οι έφηβοι.
«Έχουμε λάβει αμέτρητες αποφάσεις για να διατηρήσουμε τους εφήβους ασφαλείς, οι οποίες μπορεί να βλάπτουν το engagement και την ανάπτυξη», αναφέρει η Meta.
Η εταιρεία επικαλείται, μεταξύ άλλων, τους Teen Accounts, ιδιωτικά προφίλ εξ ορισμού, περιορισμούς περιεχομένου, εργαλεία γονικού ελέγχου και χρονικά όρια χρήσης.
Και προσθέτει:
«Αυτοί οι περιορισμοί μπορεί να πλήττουν τα οικονομικά μας αποτελέσματα — και δεν είναι πάντα δημοφιλείς ούτε στους εφήβους. Παρ’ όλα αυτά τους εφαρμόζουμε επειδή είναι το σωστό».
Η νέα κίνηση πριν από τη μεγάλη δίκη
Η Meta εξακολουθεί μάλιστα να προσθέτει νέες δικλίδες.
Τον Ιούλιο ανακοίνωσε ότι γονείς που χρησιμοποιούν τα εργαλεία εποπτείας στο Instagram μπορούν να ειδοποιούνται εάν οι συνομιλίες του παιδιού τους με το Meta AI εμφανίζουν ενδείξεις αυτοκτονικού ιδεασμού ή αυτοτραυματισμού.
Η εταιρεία αναπτύσσει επίσης σύστημα που θα μπορεί να ειδοποιεί υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όταν μία συνομιλία με το Meta AI δείχνει άμεσο κίνδυνο αυτοκτονίας.
Για τη Meta, αυτές οι παρεμβάσεις αποτελούν απόδειξη ότι αντιμετωπίζει ενεργά τους κινδύνους.
Για τους αντιδίκους της, το ερώτημα θα είναι γιατί ορισμένες από τις ισχυρότερες προστασίες ήρθαν αφού το πρόβλημα είχε ήδη γίνει αντικείμενο πολιτικής και δικαστικής πίεσης.
$193 δισ. ή $1,4 τρισ.; Η μάχη των αριθμών
Εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη διόρθωση σε σχέση με τις πρώτες αναφορές για τη δίκη.
Δημοσιεύματα κατά την έναρξη της διαδικασίας τοποθετούν το βασικό αίτημα κοντά στα 200 δισ. δολάρια.
Ωστόσο, η Meta αποκάλυψε σε δικαστική κατάθεση τον Ιούλιο ότι, με βάση τις μεθόδους υπολογισμού που έχουν παρουσιάσει Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ, οι δυνητικές απαιτήσεις θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 1,4 τρισ. δολάρια.
Πρόκειται για ποσό κοντά στην τότε χρηματιστηριακή αξία ολόκληρης της Meta.
Η εταιρεία χαρακτηρίζει τον υπολογισμό ακραίο.
«Μια κύρωση αυτού του μεγέθους δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της επιβολής της νομοθεσίας προστασίας καταναλωτή», ανέφερε σε δικαστική κατάθεση.
Και σε ξεχωριστή δήλωση:
«Οι εξωφρενικοί υπολογισμοί των εναγόντων δεν έχουν καμία βάση ούτε στα πραγματικά γεγονότα ούτε στον νόμο».
Δεν σημαίνει ότι η Meta θα κληθεί πράγματι να πληρώσει 1,4 τρισ. δολάρια εάν χάσει.
Το ποσό αποτελεί την εκτίμηση της ίδιας της εταιρείας για το ανώτατο αποτέλεσμα συγκεκριμένων υπολογισμών των πολιτειών και αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο σκληρής δικαστικής μάχης.
Αν χάσει η Meta, το πρώτο σοκ θα είναι οικονομικό
Μια καταδίκη μπορεί να προκαλέσει πολυεπίπεδη ζημιά.
Η άμεση οικονομική ποινή είναι το προφανές μέρος.
Ακόμη και ένα μικρό κλάσμα των θεωρητικών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων θα αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί ποτέ σε αμερικανική εταιρεία.
Το πιθανότερο είναι ότι οποιοδήποτε πολύ μεγάλο ποσό θα ακολουθηθεί από μακρά διαδικασία εφέσεων και από ξεχωριστή δικαστική διαμάχη για τον ακριβή υπολογισμό των ποινών.
Όμως η αγορά δεν θα κοιτάξει μόνο το ποσό.
Θα κοιτάξει τι θα αναγκαστεί να αλλάξει η Meta στο προϊόν.
Το μεγάλο ρίσκο είναι να αλλάξει το ίδιο το Instagram
Οι πολιτείες δεν ζητούν μόνο χρήματα.
Ζητούν αλλαγές στη λειτουργία των πλατφορμών.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που έχουν εμφανιστεί στις σχετικές δικαστικές διαδικασίες είναι αυστηρότερη επαλήθευση ηλικίας και γονικής εποπτείας, περιορισμοί στις push notifications, αλλαγές στα recommender systems, περιορισμός του infinite scroll, παρεμβάσεις στα likes και αυστηρότεροι κανόνες για λογαριασμούς ανηλίκων.
Αυτό είναι πιθανώς σημαντικότερο από το πρόστιμο.
Γιατί αυτές ακριβώς οι λειτουργίες βρίσκονται στον μηχανισμό που δημιουργεί engagement.
Περισσότερο engagement σημαίνει περισσότερο χρόνο στην εφαρμογή.
Περισσότερος χρόνος σημαίνει περισσότερα δεδομένα και περισσότερες ευκαιρίες εμφάνισης διαφημίσεων.
Εάν ένα δικαστήριο αρχίσει να αντιμετωπίζει βασικά στοιχεία αυτού του μηχανισμού ως παράνομες ή επιβλαβείς πρακτικές όταν χρησιμοποιούνται σε ανηλίκους, η Meta θα πρέπει να ξανασχεδιάσει μέρος της οικονομικής μηχανής πίσω από Instagram και Facebook.
Το Νέο Μεξικό έδειξε τι μπορεί να ακολουθήσει
Υπάρχει ήδη προηγούμενο.
Τον Μάρτιο του 2026, σώμα ενόρκων στο Νέο Μεξικό έκρινε τη Meta υπεύθυνη για παραπλάνηση καταναλωτών και της επέβαλε 375 εκατ. δολάρια σε αστικές ποινές.
Ακολούθησε δεύτερη φάση και η συνολική οικονομική επιβάρυνση έφτασε τα 942 εκατ. δολάρια, μαζί με ευρείες υποχρεώσεις για αλλαγές. Η Meta έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει έφεση.
Οι αλλαγές που διατάχθηκαν στο Νέο Μεξικό περιλαμβάνουν περιορισμούς στις ειδοποιήσεις και στη χρήση από ανηλίκους καθώς και ισχυρότερους μηχανισμούς προστασίας.
Αντίστοιχη απόφαση στην ομοσπονδιακή δίκη πολλών πολιτειών θα ήταν πολύ δυσκολότερο για τη Meta να αντιμετωπιστεί ως τοπική εξαίρεση.
Από μία πολιτεία στα δύο τρίτα της Αμερικής
Εδώ βρίσκεται το δεύτερο μεγάλο ρίσκο.
Οι πολιτείες που έχουν προσφύγει κατά της Meta αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο μέρος της αμερικανικής αγοράς.
Τεχνικά η εταιρεία θα μπορούσε να επιχειρήσει διαφορετικές εμπειρίες ανά περιοχή.
Πρακτικά, όμως, όταν οι απαιτήσεις ασφαλείας αφορούν μεγάλο ποσοστό της αμερικανικής βάσης χρηστών, η δημιουργία ενιαίας νέας αρχιτεκτονικής για τους ανηλίκους μπορεί να είναι επιχειρησιακά πολύ απλούστερη.
Μια ήττα μπορεί επομένως να οδηγήσει σε de facto αλλαγές σε Facebook και Instagram σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Το ντόμινο των αγωγών είναι ίσως ακόμη μεγαλύτερη απειλή
Και μετά έρχονται οι επόμενες δίκες.
Meta, Snap, TikTok και YouTube αντιμετωπίζουν χιλιάδες συναφείς αγωγές σε ομοσπονδιακά και πολιτειακά δικαστήρια.
Η ίδια η Meta έχει ενημερώσει τους επενδυτές ότι από τον Νοέμβριο του 2024 δικηγόροι περισσότερων από 100.000 ατομικών εναγόντων είχαν αποστείλει αιτήματα μαζικής διαιτησίας σχετικά με alleged social-media addiction και συναφείς βλάβες.
Μια μεγάλη νίκη των πολιτειών στην Καλιφόρνια δεν θα αποφασίσει αυτόματα όλες αυτές τις υποθέσεις.
Θα δημιουργήσει όμως έναν εξαιρετικά σημαντικό νομικό και αποδεικτικό οδηγό για τους επόμενους ενάγοντες.
Το «tobacco moment» της Silicon Valley
Γι’ αυτό οι ίδιοι οι εισαγγελείς χρησιμοποιούν μια ιδιαίτερα βαριά ιστορική σύγκριση.
Ο γενικός εισαγγελέας του Κεντάκι Ράσελ Κόουλμαν δήλωσε:
«Θα αποδείξουμε ενώπιον των ενόρκων ότι η Meta απέκρυψε πως γνώριζε τις βλάβες στους νέους επειδή ήταν πιο κερδοφόρο να κάνει τα στραβά μάτια».
Και πρόσθεσε:
«Το κάναμε με τη βιομηχανία καπνού τη δεκαετία του 1990, το κάναμε με όσους προκάλεσαν την κρίση των οπιοειδών και θα το κάνουμε ξανά με τη Meta».
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα των πολιτειών.
Να μετατρέψουν την υπόθεση από μια διαφωνία για τον σχεδιασμό μιας εφαρμογής σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: σε μια υπόθεση εταιρικής γνώσης, εξάρτησης και βλάβης, αντίστοιχη πολιτικά με τις μεγάλες μάχες εναντίον του καπνού και των οπιοειδών.
Και η Ευρώπη έχει ήδη ανοίξει δεύτερο μέτωπο
Η απειλή για τη Meta δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ.
Στις 10 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε προκαταρκτικά ευρήματα σύμφωνα με τα οποία ο εθιστικός σχεδιασμός Facebook και Instagram ενδέχεται να παραβιάζει το Digital Services Act.
Η έρευνα της Κομισιόν αφορά ακριβώς λειτουργίες όπως infinite scroll, autoplay, push notifications και τα ιδιαίτερα προσωποποιημένα recommender systems.
Αυτό σημαίνει ότι η Meta μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την ίδια θεμελιώδη ερώτηση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού:
είναι ο μηχανισμός που μεγιστοποιεί το engagement απλώς καλός σχεδιασμός προϊόντος ή μετατρέπεται, όταν αφορά παιδιά, σε ρυθμιζόμενο κίνδυνο;
Αν χάσει, δεν θα είναι απλώς άλλη μία δίκη
Για τον Ζούκερμπεργκ, αυτή είναι η πραγματική απειλή.
Η Meta μπορεί να αντέξει πολύ μεγάλα νομικά έξοδα.
Μπορεί να ασκήσει εφέσεις.
Μπορεί να πληρώσει δισεκατομμύρια χωρίς να σταματήσει να λειτουργεί.
Πολύ δυσκολότερο είναι να αντιμετωπίσει μια δικαστική απόφαση που θα συνδέει ευθέως τον βασικό σχεδιασμό των πλατφορμών της με εθιστικές πρακτικές απέναντι σε ανηλίκους.
Γιατί τότε το ζήτημα δεν θα είναι πόσο θα πληρώσει.
Θα είναι εάν το Instagram του αύριο θα μπορεί να λειτουργεί όπως το Instagram του σήμερα.
Η δίκη της Καλιφόρνιας μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από τη μεγαλύτερη δικαστική αναμέτρηση της Meta με τις αμερικανικές πολιτείες.
Μπορεί να γίνει η στιγμή που τα likes, το infinite scroll, οι ειδοποιήσεις και οι αλγόριθμοι παύουν να θεωρούνται απλώς features και αρχίζουν να αντιμετωπίζονται ως προϊόντα με νομικό κόστος.
Και αν αυτό συμβεί, το πραγματικό τίμημα για τον Ζούκερμπεργκ δεν θα μετρηθεί μόνο σε δισεκατομμύρια δολάρια.
Θα μετρηθεί στον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν Facebook και Instagram για την επόμενη γενιά χρηστών.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
