Έρχεται «Super El Niño» και απειλεί κακάο, καφέ και ζάχαρη –Ο νέος κλιματικός κίνδυνος για τις τιμές τροφίμων

Η NOAA βλέπει πολύ ισχυρό El Niño προς το τέλος του 2026 – Στο κόκκινο κακάο και robusta, πιο σύνθετη η εικόνα για arabica και ζάχαρη – Η αγορά φοβάται νέο συνδυασμό ακραίου καιρού, υψηλού ενεργειακού κόστους και περιορισμένης προσφοράς

Ένας νέος μεγάλος κλιματικός κίνδυνος αρχίζει να τιμολογείται στις αγορές αγροτικών εμπορευμάτων.

Το El Niño ενισχύεται και οι τελευταίες προβλέψεις της αμερικανικής Climate Prediction Center δείχνουν ότι υπάρχει 81% πιθανότητα να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» επεισόδιο την περίοδο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου 2026, με πιθανότητα 97% να διατηρηθεί έως τις αρχές της άνοιξης του 2027.

Αυτό είναι ελαφρώς διαφορετικό από ορισμένες πρώτες αναφορές που έκαναν λόγο για πιθανότητα άνω του 90% ενός «super El Niño»: το επίσημο αμερικανικό outlook δίνει σήμερα 81% για την κατηγορία «very strong», ενώ η πιθανότητα άνω του 90% αφορά κυρίως τη συνέχιση του ίδιου του El Niño.

Για τις αγορές τροφίμων, όμως, η λεπτομέρεια αυτή δεν μειώνει τον κίνδυνο.

Κακάο, καφές και ζάχαρη βρίσκονται στο επίκεντρο επειδή παράγονται σε λίγες, ιδιαίτερα ευαίσθητες κλιματικά περιοχές και επειδή το El Niño μπορεί να προκαλέσει ταυτόχρονα ξηρασία σε μια χώρα και υπερβολικές βροχοπτώσεις σε μια άλλη.

Το El Niño δεν σημαίνει απλώς ξηρασία

Το φαινόμενο προκαλείται από ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες στην κεντρική και ανατολική τροπική ζώνη του Ειρηνικού και μπορεί να αλλάξει τα μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη.

Για τις καλλιέργειες, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο πόσο θα βρέξει.

Είναι πότε θα βρέξει.

Υπερβολική υγρασία την περίοδο της ανθοφορίας μπορεί να ευνοήσει μυκητολογικές ασθένειες. Ξηρασία αργότερα μπορεί να μειώσει την ανάπτυξη του καρπού. Υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν stress στα φυτά, ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να εμποδίσουν συγκομιδή και μεταφορές.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ισχυρό El Niño μπορεί να πλήξει διαφορετικές φάσεις της ίδιας καλλιέργειας μέσα σε λίγους μήνες.

Το κακάο έχει ίσως το μεγαλύτερο ρίσκο

Το κακάο θεωρείται το πιο ευάλωτο από τα μεγάλα soft commodities.

Ακτή Ελεφαντοστού και Γκάνα αντιπροσωπεύουν περίπου το μισό της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ το Εκουαδόρ αποτελεί επίσης έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές.

Σύμφωνα με έρευνα της WisdomTree, κάθε ισχυρό El Niño των τελευταίων 55 ετών έχει συνοδευτεί από μείωση της παγκόσμιας παραγωγής κακάο.

Η προηγούμενη περίοδος 2023–2024 δείχνει γιατί.

Η Δυτική Αφρική δέχθηκε αρχικά εξαιρετικά ισχυρές βροχοπτώσεις, οι οποίες δημιούργησαν ιδανικές συνθήκες για ασθένειες των κακαόδεντρων.

Αργότερα, οι συνθήκες αντιστράφηκαν: έντονη ζέστη και ξηροί άνεμοι Harmattan έπληξαν φυτά που είχαν ήδη εξασθενήσει.

Αυτός ο συνδυασμός ήταν ένας από τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εκτόξευση της τιμής του κακάο πάνω από τα 12.000 δολάρια ανά τόνο το 2024.

Ένα νέο πολύ ισχυρό El Niño θα μπορούσε επομένως να ξαναφέρει στην αγορά το σενάριο σοβαρού ελλείμματος, ιδιαίτερα εάν τα προβλήματα εμφανιστούν ταυτόχρονα στη Δυτική Αφρική και στο Εκουαδόρ.

Robusta: Το μεγάλο στοίχημα σε Βιετνάμ και Ινδονησία

Στον καφέ, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Η μεγαλύτερη απειλή αφορά τον robusta.

Βιετνάμ και Ινδονησία αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους παραγωγούς παγκοσμίως και συνήθως αντιμετωπίζουν πιο θερμές και ξηρές συνθήκες κατά τη διάρκεια ισχυρών El Niño.

Αναλυτές της Citi έχουν προειδοποιήσει ότι:

«Η ξηρασία στο Βιετνάμ και την Ινδονησία θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τις αποδόσεις του robusta». 

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό επειδή οι επιπτώσεις δεν εμφανίζονται απαραίτητα αμέσως.

Έλλειψη βροχής κατά την ανάπτυξη του καρπού μπορεί να οδηγήσει σε πολύ χαμηλότερη συγκομιδή αρκετούς μήνες αργότερα.

Η αγορά λοιπόν μπορεί να αρχίσει να αντιδρά πολύ πριν αποτυπωθεί η πραγματική απώλεια παραγωγής.

Arabica: Η Βραζιλία μπορεί αρχικά να κερδίσει

Ο arabica έχει διαφορετική γεωγραφική έκθεση.

Η Βραζιλία παράγει σχεδόν το μισό της παγκόσμιας προσφοράς και το El Niño μπορεί αρχικά να λειτουργήσει θετικά, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες μειώνουν τον κίνδυνο παγετού κατά τον βραζιλιάνικο χειμώνα.

Αυτό όμως μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό πλεονέκτημα.

Αργότερα μέσα στο έτος, το El Niño συχνά συνδέεται με θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες στις βασικές ζώνες καφέ της Βραζιλίας.

Εάν αυτό συμπέσει με την περίοδο ανάπτυξης της επόμενης σοδειάς, το πρόβλημα μπορεί να φανεί στην παραγωγή του 2027.

Άρα στον arabica η αγορά αντιμετωπίζει περισσότερο έναν καθυστερημένο κίνδυνο παρά ένα άμεσο σοκ.

Η ζάχαρη είναι η μεγάλη εξαίρεση

Η ζάχαρη δείχνει γιατί το El Niño δεν σημαίνει αυτομάτως άνοδο τιμών σε κάθε commodity.

Στην Ινδία και την Ταϊλάνδη, το φαινόμενο τείνει να περιορίζει τις βροχοπτώσεις των μουσώνων.

Αυτό μπορεί να προκαλέσει υδατικό stress στις καλλιέργειες ζαχαροκάλαμου και να μειώσει την παραγωγή.

Η Hedgepoint εκτιμά ότι ακόμη και ένα μέτριο El Niño μπορεί να αφαιρέσει περίπου 1 εκατ. τόνους από την ινδική παραγωγή ζάχαρης.

Η Βραζιλία όμως λειτουργεί ως αντίβαρο.

Το El Niño μπορεί να προκαλέσει περισσότερες βροχοπτώσεις στις βραζιλιάνικες περιοχές παραγωγής, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει προσωρινά τη συγκομιδή αλλά να βελτιώσει τις συνθήκες για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.

Και επειδή η Βραζιλία αντιπροσωπεύει περίπου το μισό των παγκόσμιων εξαγωγών ζάχαρης, μια καλή βραζιλιάνικη παραγωγή μπορεί να απορροφήσει σημαντικό μέρος των απωλειών στην Ασία.

Γι’ αυτό η Hedgepoint θεωρεί ότι είναι δύσκολο να οικοδομηθεί ένα καθαρά bullish σενάριο για τη ζάχαρη μόνο λόγω El Niño

Το νέο πρόβλημα είναι ότι το El Niño έρχεται πάνω σε ήδη ακριβή παραγωγή

Η σημερινή συγκυρία είναι διαφορετική από προηγούμενους κλιματικούς κύκλους.

Οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένο κόστος σε λιπάσματα, καύσιμα και μεταφορές λόγω των αναταράξεων στη Μέση Ανατολή και στο Ορμούζ.

Η WisdomTree επισημαίνει ότι το φετινό El Niño συμπίπτει με διαταραχές στις αλυσίδες λιπασμάτων και υψηλότερο κόστος εισροών, δημιουργώντας ένα διπλό σοκ που δεν υπήρχε με την ίδια ένταση σε προηγούμενες περιόδους.

Άρα ένας αγρότης μπορεί να έχει ταυτόχρονα χαμηλότερη παραγωγή και υψηλότερο κόστος.

Αυτός είναι πολύ πιο επικίνδυνος συνδυασμός για τις τελικές τιμές.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει και τα ιστορικά μοντέλα

Υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας που δυσκολεύει τις προβλέψεις.

Το El Niño του 2026 εξελίσσεται σε έναν πλανήτη θερμότερο από εκείνον των προηγούμενων μεγάλων επεισοδίων.

Αυτό σημαίνει ότι οι ιστορικές συσχετίσεις δεν μπορούν να εφαρμοστούν μηχανικά.

Ένα μοτίβο που στο παρελθόν προκαλούσε μέτρια ξηρασία μπορεί πλέον να συνδυαστεί με πολύ υψηλότερες θερμοκρασίες.

Αντίστοιχα, η θερμότερη ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περισσότερη υγρασία, αυξάνοντας την ένταση ακραίων βροχοπτώσεων.

Η WisdomTree προειδοποιεί ότι οι γεωργικές επιπτώσεις μπορεί να είναι εντονότερες ακριβώς επειδή το φαινόμενο ξεκινά από υψηλότερη θερμοκρασιακή βάση.

Οι αγορές θα κινηθούν πριν καταστραφούν οι σοδειές

Το χρηματιστηριακό ρίσκο μπορεί να εμφανιστεί πολύ πριν υπάρξουν επίσημα στοιχεία για μειωμένη παραγωγή.

Οι αγορές futures τιμολογούν τις προσδοκίες.

Εάν οι προβλέψεις καιρού αρχίσουν να δείχνουν παρατεταμένη ξηρασία στο Βιετνάμ ή υπερβολικές βροχές στη Δυτική Αφρική, οι traders δεν θα περιμένουν μέχρι να φτάσει η συγκομιδή.

Θα αρχίσουν να προεξοφλούν μικρότερη προσφορά.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε αγορές όπως το κακάο και ο καφές, όπου η γεωγραφική συγκέντρωση της παραγωγής σημαίνει ότι λίγες χώρες μπορούν να καθορίσουν την παγκόσμια ισορροπία.

Τι σημαίνει για σοκολάτα και καφέ στο ράφι

Η επίδραση δεν σταματά στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων.

Αν το κακάο αυξηθεί ξανά, οι σοκολατοβιομηχανίες θα αντιμετωπίσουν νέο κύμα αύξησης του κόστους πρώτης ύλης.

Μπορούν να απορροφήσουν ένα μέρος μέσω περιθωρίων κέρδους ή hedging, αλλά εάν το σοκ διαρκέσει, η πίεση περνά στις τιμές λιανικής ή οδηγεί σε μικρότερες συσκευασίες.

Το ίδιο ισχύει για τον καφέ.

Μια σημαντική πτώση στον robusta επηρεάζει ιδιαίτερα τα instant coffees και πολλά blends, ενώ προβλήματα στον arabica μπορούν να πιέσουν τις premium κατηγορίες.

Η ζάχαρη έχει ακόμη ευρύτερη μετάδοση, από αναψυκτικά και γλυκά έως επεξεργασμένα τρόφιμα.

Το πραγματικό στοίχημα για το 2027

Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξει El Niño.

Αυτό θεωρείται σχεδόν βέβαιο.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο ισχυρό θα γίνει και —κυρίως— πού θα χτυπήσει περισσότερο.

Για το κακάο, ακόμη μία κακή σοδειά στη Δυτική Αφρική θα μπορούσε να προκαλέσει νέα έντονη άνοδο των τιμών.

Για τον robusta, το επίκεντρο βρίσκεται σε Βιετνάμ και Ινδονησία.

Για τον arabica, η μεγάλη απειλή μπορεί να μεταφερθεί στην παραγωγή του 2027.

Και για τη ζάχαρη, η μάχη θα κριθεί από το αν η Βραζιλία θα μπορέσει να αντισταθμίσει τις απώλειες Ινδίας και Ταϊλάνδης.

Το «Super El Niño» επομένως δεν είναι ένα ενιαίο ανοδικό στοίχημα για όλες τις αγροτικές αγορές.

Είναι ένας μηχανισμός που μεταφέρει το κλιματικό ρίσκο από περιοχή σε περιοχή — και μπορεί να δημιουργήσει πολύ διαφορετικούς νικητές και χαμένους.

Για τους καταναλωτές, όμως, το συμπέρασμα είναι απλούστερο: εάν οι προβλέψεις

Πηγή: pagenews.gr