Φρούτα υπό πίεση: Το νερό γίνεται το νέο «νόμισμα» της αγροτικής παραγωγής σε Ελλάδα και Ευρώπη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 6 '
Πηγή Φωτογραφίας: Magnific/Φρούτα υπό πίεση: Το νερό γίνεται το νέο «νόμισμα» της αγροτικής παραγωγής σε Ελλάδα και Ευρώπη
Η ευρωπαϊκή παραγωγή φρούτων μπαίνει σε μια περίοδο βαθιάς αναδιάταξης.
Όχι επειδή η Ευρώπη θα σταματήσει να παράγει φρούτα.
Αλλά επειδή η κλιματική κρίση αρχίζει να αλλάζει σταδιακά το πού, το πώς και με τι κόστος μπορούν να παράγονται.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της Rabobank: η νέα εποχή δεν θα χωρίζει τόσο τους παραγωγούς σε Βορρά και Νότο, όσο σε εκείνους που μπορούν να επενδύσουν στην προσαρμογή και σε εκείνους που δεν μπορούν.
Και για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι άμεσο.
Η χώρα βρίσκεται σε μία από τις πιο ευάλωτες ζώνες της Μεσογείου, με έντονη έκθεση σε υψηλότερες θερμοκρασίες, λειψυδρία και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η Ελλάδα στη ζώνη υψηλού ρίσκου
Η ελληνική παραγωγή έχει ισχυρή θέση σε δύο κατηγορίες που βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της κλιματικής πίεσης.
Στα εσπεριδοειδή, η Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παραγωγής της ΕΕ, πίσω από την Ισπανία και την Ιταλία.
Στα πυρηνόκαρπα, ιδιαίτερα ροδάκινα και νεκταρίνια, η Ελλάδα μαζί με Ισπανία και Ιταλία καλύπτει πάνω από το 90% της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι οι κλιματικές αλλαγές στη Μεσόγειο δεν είναι περιφερειακό ζήτημα.
Είναι ευρωπαϊκό.
Και η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του.
Η παραγωγή δεν εξαφανίζεται – Γίνεται πιο ασταθής
Η σημαντική διαφοροποίηση που κάνει η Rabobank είναι ότι η κλιματική κρίση δεν οδηγεί απαραίτητα σε μόνιμη κατάρρευση της προσφοράς.
Οδηγεί όμως σε μεγαλύτερη αστάθεια.
Οι αποδόσεις γίνονται πιο ευμετάβλητες.
Η ποιότητα μεταβάλλεται.
Οι χρόνοι ωρίμανσης και συγκομιδής μετακινούνται.
Τα ακραία φαινόμενα αποκτούν μεγαλύτερη επίδραση πάνω σε ολόκληρη τη σοδειά.
Για τους παραγωγούς, αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι μόνο να παραχθεί λιγότερο προϊόν.
Είναι να μην μπορούν να προβλέψουν με την ίδια ακρίβεια πόσο, πότε και με ποια ποιότητα θα παραχθεί.
Τα πυρηνόκαρπα είναι από τα πιο ευάλωτα
Τα ροδάκινα και τα νεκταρίνια είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Οι θερμότεροι χειμώνες μπορούν να μειώσουν τις απαιτούμενες ώρες ψύχους για την ομαλή ανάπτυξη των δέντρων, ενώ τα πιο έντονα καλοκαίρια αυξάνουν το θερμικό στρες.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ασθενέστερη ανθοφορία, χαμηλότερη καρπόδεση και μεγαλύτερη πίεση στην ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Για την Ελλάδα, αυτό αφορά άμεσα μεγάλες παραγωγικές ζώνες που στηρίζουν εισόδημα, εξαγωγές και ολόκληρες τοπικές οικονομίες.
Εσπεριδοειδή: Το νερό γίνεται στρατηγικός παράγοντας
Στα εσπεριδοειδή, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η λειψυδρία.
Η άνοδος της θερμοκρασίας αυξάνει τις ανάγκες άρδευσης, ενώ παράλληλα η διαθεσιμότητα νερού γίνεται πιο αβέβαιη.
Αυτό ανεβάζει το κόστος παραγωγής και δημιουργεί νέες ανισότητες μεταξύ περιοχών.
Ένας παραγωγός με ασφαλή πρόσβαση σε αρδευτικό νερό δεν έχει πλέον απλώς καλύτερη υποδομή.
Έχει στρατηγικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Γι’ αυτό η διαχείριση υδάτινων πόρων περνά από το περιβαλλοντικό πεδίο στην καρδιά της αγροτικής οικονομικής πολιτικής.
Η γεωγραφία της παραγωγής αρχίζει να μετακινείται
Η Rabobank βλέπει σταδιακή μετατόπιση των ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών προς βορειότερες και πιο ηπειρωτικές περιοχές.
Τμήματα της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης μπορούν στο μέλλον να αποκτήσουν συνθήκες που σήμερα συνδέονται περισσότερο με παραδοσιακές περιοχές παραγωγής της νότιας Ευρώπης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Μεσόγειος θα σταματήσει να παράγει.
Σημαίνει όμως ότι η γεωγραφία της ανταγωνιστικότητας μπορεί να αλλάξει.
Και αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ μακροπρόθεσμο μήνυμα της έκθεσης.
Δεν αρκεί να μετακινηθείς βορειότερα
Η παραγωγή φρούτων δεν μεταφέρεται απλώς στον χάρτη.
Απαιτεί υποδομές.
Εργατικό δυναμικό.
Γνώση.
Εγκατεστημένα δίκτυα εφοδιασμού.
Πρόσβαση σε αγορές.
Κατάλληλες ποικιλίες.
Συστήματα προστασίας από παγετό, χαλάζι και ακραία φαινόμενα.
Γι’ αυτό η Rabobank επισημαίνει ότι η κλιματική μετατόπιση δεν σημαίνει αυτόματη μεταφορά της παραγωγής από Νότο σε Βορρά.
Η μετάβαση εξαρτάται από το ποιος μπορεί να επενδύσει.
Το πραγματικό χάσμα είναι κεφαλαιακό
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία για την αγροτική πολιτική.
Οι μεγάλοι, οργανωμένοι και κεφαλαιοποιημένοι παραγωγοί μπορούν να επενδύσουν σε:
σύγχρονα συστήματα άρδευσης,
αισθητήρες υγρασίας,
αντιχαλαζικά δίχτυα,
συστήματα αντιπαγετικής προστασίας,
νέες ποικιλίες,
ψηφιακή παρακολούθηση και καλύτερη διαχείριση κινδύνου.
Οι μικρότεροι παραγωγοί έχουν πολύ μικρότερο περιθώριο.
Αυτό σημαίνει ότι η κλιματική κρίση μπορεί να γίνει και παράγοντας επιτάχυνσης της συγκέντρωσης της αγροτικής παραγωγής.
Η νέα αγροτική πολιτική θα κριθεί στο νερό
Για την Ελλάδα, το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές.
Η συζήτηση δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται μόνο στις επιδοτήσεις μετά από μια καταστροφή.
Χρειάζεται μετάβαση σε πολιτική πρόληψης.
Υποδομές νερού.
Έξυπνη άρδευση.
Μικρά και μεγάλα έργα αποθήκευσης.
Εκσυγχρονισμός δικτύων.
Καλύτερη μέτρηση και διαχείριση κατανάλωσης.
Στήριξη για επενδύσεις προσαρμογής.
Γιατί όσο το νερό γίνεται πιο σπάνιο, η πρόσβαση σε αυτό γίνεται όρος βιωσιμότητας.
Από την αποζημίωση στην ανθεκτικότητα
Η παραδοσιακή αγροτική πολιτική στην Ελλάδα έχει συχνά λειτουργήσει εκ των υστέρων.
Πρώτα έρχεται η ζημιά.
Μετά η αποζημίωση.
Το νέο κλιματικό περιβάλλον απαιτεί το αντίστροφο.
Πρώτα επένδυση.
Μετά ανθεκτικότητα.
Οι παραγωγοί που θα μπορούν να προστατεύσουν την καλλιέργειά τους πριν από το ακραίο φαινόμενο θα έχουν σαφές πλεονέκτημα έναντι εκείνων που θα βασίζονται μόνο στην αποκατάσταση των ζημιών.
Το ελληνικό πλεονέκτημα δεν είναι δεδομένο
Η Ελλάδα διαθέτει ιστορία, τεχνογνωσία, ποικιλίες, εξαγωγικές αγορές και ισχυρή αγροτική παράδοση.
Αλλά κανένα από αυτά δεν εγγυάται αυτόματα τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα.
Αν άλλες ευρωπαϊκές περιοχές αποκτήσουν πιο ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες και ταυτόχρονα διαθέτουν καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια και νερό, το παραγωγικό πλεονέκτημα μπορεί να μετακινηθεί.
Γι’ αυτό το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο να προστατευθεί η σημερινή παραγωγή.
Είναι να διατηρηθεί η θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό αγροτικό χάρτη της επόμενης δεκαετίας.
Η κλιματική ανθεκτικότητα γίνεται το νέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
Αυτό είναι τελικά το σημαντικότερο συμπέρασμα.
Η ευρωπαϊκή αγορά φρούτων δεν θα κριθεί μόνο στην ποιότητα και στο κόστος.
Θα κριθεί στην ικανότητα προσαρμογής.
Ποιος διαθέτει νερό.
Ποιος διαθέτει τεχνολογία.
Ποιος μπορεί να επενδύσει.
Ποιος έχει πρόσβαση σε κεφάλαια.
Και ποιος μπορεί να αντέξει δύο ή τρεις διαδοχικές δύσκολες χρονιές.
Η κλιματική κρίση δεν αλλάζει απλώς τον καιρό. Αλλάζει τους όρους του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή γεωργία.
Και για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η αγροτική πολιτική του αύριο θα είναι σε μεγάλο βαθμό πολιτική νερού, επενδύσεων και ανθεκτικότητας.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
